9 september 2010
Vandaag, 9 september, is de Internationale FAS-dag. Voor STAP is deze dag aanleiding om het rapport te presenteren over onderzoek naar het advies dat verloskundigen geven aan zwangere vrouwen over alcoholgebruik. Verloskundigen hebben de goede intentie om zwangere vrouwen te adviseren om geen alcohol te drinken tijdens de zwangerschap. Echter, ze geven dit advies niet aan alle vrouwen die alcohol drinken en ze geven niet altijd goede informatie over alcohol en zwangerschap.
Het Foetaal Alcohol Syndroom (FAS) is een ernstige afwijking die wordt veroorzaakt door alcoholgebruik tijdens de zwangerschap. FAS kan gediagnosticeerd worden als er sprake is van drie kenmerken: een persoon heeft groeiachterstand, bijzondere gezichtskenmerken en neurologische afwijkingen. Prenatale blootstelling aan alcohol leidt niet altijd tot FAS; mogelijk heeft een kind wel neurologische afwijkingen, maar geen bijzondere gezichtskenmerken. Het hele spectrum van beschadigingen door prenataal alcoholgebruik wordt FASD genoemd, Fetal Alcohol Spectrum Disorders. Elk jaar op 9 september wordt wereldwijd aandacht gevraagd voor dit thema. In Nederland spelen verloskundigen een belangrijke rol om FASD tegen te gaan. Immers, 75% van de zwangere vrouwen komt in eerste instantie terecht bij de eerstelijns verloskundige die als taak heeft om advies te geven over gezonde voeding. Volgens de richtlijnen adviseren verloskundigen aan zwangere vrouwen om geen alcohol te drinken. Van der Wulp heeft onderzoek gedaan om te achterhalen in hoeverre verloskundigen inderdaad dit nuladvies geven.
Het onderzoek liet zien dat verloskundigen absoluut van goede wil zijn om goed advies te geven. Echter, er gaat wel eens wat mis bij het adviseren van de nulnorm. Verloskundigen onderschatten het aantal vrouwen dat alcohol blijft drinken tijdens de zwangerschap en verloskundigen geven het advies voornamelijk als de zwangere vrouw heeft aangegeven dat ze alcohol drinkt. Dus, zwangere vrouwen die wel alcohol drinken maar dat niet zeggen tegen de verloskundigen, krijgen vaak niet te horen dat alcoholgebruik, ook in kleine hoeveelheden, schadelijk is. Bovendien laat het onderzoek zien dat verloskundigen weinig kennis hebben over de schadelijke effecten van alcohol tijdens de zwangerschap. Sommige verloskundigen veronderstellen bijvoorbeeld dat alcohol in de eerste weken van de zwangerschap niet schadelijk is, omdat de placenta dan nog niet ontwikkeld is en vertellen dit aan de zwangere vrouw. Dit is onjuist: ook in de allereerste weken kan alcohol schade toebrengen en leiden tot een miskraam of FASD. Als een vrouw bij haar eerste zwangerschap te horen krijgt dat alcoholgebruik in de eerste weken niet schadelijk is, dan kan dit ertoe leiden dat ze ook bij de volgende zwangerschap alcohol gebruikt in de eerste weken, zonder dat ze zich bewust is van de mogelijke gevolgen.
Een betere opleiding en nascholing kan eraan bijdragen dat verloskundigen beter alcoholadvies geven aan zwangere vrouwen. Er is echter ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Het Ministerie van VWS kan hierbij een rol spelen. STAP is er voorstander van dat producenten wettelijk verplicht worden om labels aan te brengen op alcoholhoudende drank om zwangere vrouwen te waarschuwen geen alcohol te drinken.
Het rapport ‘Advies over alcoholgebruik aan zwangere vrouwen’ kunt u hieronder downloaden.
u2010.07-rapport-advies-over-alcoholgebruik-aan-zwangere-vrouwen.pdf (326 kB)