NL EN
Steun het werk van STAP!

Blurring







-

Op deze themapagina over blurring vindt u:
- Een overzicht van de plannen en pilots
- Het standpunt van Plasterk, Van Rijn en Kamp
- De kern van de Drank- en Horecawet
- De bezwaren van STAP tegen het schenken van alcohol in winkels
- De bezwaren van STAP tegen toestaan van detailhandel in horecalokaliteiten
- Rechtszaken tegen blurring-initiatieven
- Komt er een vervolg op de pilots?

Deze themapagina is gebaseerd op de eerder verschenen STAP-factsheet "Standpunt Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP over gemeentelijke pilots waarin onderscheid detailhandel en horeca vervaagt ('blurring')"

-

Introductie

Veel gemeenten maken zich zorgen over het teruglopend aantal bezoekers van winkels, met name in de binnensteden en dorpskernen. Projectontwikkelaars spannen zich in opdracht van gemeenten in om met aansprekende plannen te komen met als doel het winkelend publiek langer in de binnenstad te houden en het uitgaan aantrekkelijker te maken. Als onderdeel van deze plannen moet de huidige Drank- en Horecawet, die in 2013 en 2014 nog is geactualiseerd, het ontgelden. De wet kent een strikte scheiding tussen wat mag in levensmiddelenwinkels (alleen verkoop van zwak-alcoholhoudende drank), in slijterijen (verkoop van zwak-alcoholhoudende en sterke drank), in de horeca (alleen alcohol schenken voor drinken ter plaatse) en in niet-levensmiddelenwinkels en bij dienstverleners (geen alcoholverkoop). Deze zogenaamde functiescheiding is in 2016 bij wijze van experiment in tientallen gemeenten opgegeven, alhoewel dit dus in strijd is met de wet. Populair heet functievermenging 'blurring'. Formeel heet het dat er pilots waren waarin mengvormen van winkels en horeca werden toegestaan. Inmiddels zijn de meeste pilots gestopt. Sommige partijen willen nu dat blurren in de Drank- en Horecawet toegestaan gaat worden. Daar zijn veel andere partijen juist fel op tegen. Het vervolg op de pilots is dus nog onduidelijk.

Tappen en scheren1

-

STAP: pilots zijn in strijd met de Drank- en Horecawet, vormen een gevaar voor de volksgezondheid, staan haaks op NIX18, leiden tot meer overlast en gaan vooral gemeenten extra geld kosten.

-

1. Overzicht van de plannen en pilots

Agenda Lokale Democratie

In de Agenda Lokale Democratie was een pilot opgenomen van de 4 grote gemeenten (G4) waarin het levensmiddelenwinkels werd toegestaan niet alleen alcohol te verkopen, maar ook alcohol te schenken. De horeca zou de kans krijgen óók in de horecalokaliteit alcohol voor thuisgebruik te verkopen.

De G4 omvat de volgende gemeenten:

Amsterdam Rotterdam
Den Haag Utrecht

-

Agenda Lokale Democratie (562 kB)

-

Retailagenda

In de zogenaamde Retailagenda is opgenomen dat nieuwe winkelconcepten worden bevorderd, maar die moeten – zo staat uitdrukkelijk vermeld - passen binnen de bestaande wettelijke kaders, zoals de Drank- en Horecawet. In de Retailagenda staat echter óók dat er in 12 gemeenten pilots komen met soepeler regels voor winkelgebieden. De betreffende gemeenten mochten zoeken naar maximale experimenteerruimte. De achtergrond van deze zogenaamde pilot 'Verlichte regels winkelgebieden' is de vitalisering van de binnensteden. De deelnemende gemeenten hebben in 2015 in een startnotitie hun globale plannen en wensen bekend gemaakt. Daaruit bleek dat in sommige gemeenten de uitwerking van deze pilot toch in strijd met de Drank- en Horecawet zou kunnen zijn. Dit ondanks de bepaling in de Retailagenda dat maximale experimenteerruimte gezocht mocht worden, maar dat gewerkt moest worden binnen de wettelijke kaders.
Achteraf blijkt dat er inderdaad in strijd met de Drank- en Horecawet geëxperimenteerd is. In de meeste gevallen betrof het ondernemers die in mindere of meerdere mate detailhandel en horeca wilden combineren, soms ook met andere functies, zoals dienstverlening. Sommige deelnemende gemeenten gaven bewust géén ruimte aan dergelijke initiatieven, vanwege de juridische risico’s of twijfel aan meerwaarde van deze concepten. Andere juist wel. Zo hebben de gemeente Zwolle en de gemeente Oss in het kader van deze pilot de verstrekking van wijn in boekhandels toegestaan. Ook mocht een kaas- en notenwinkel in een van de deelnemende gemeenten wijn laten proeven. De gemeente had er een gedoogbesluit voor opgesteld.

De pilot liep tot oktober 2016. Inmiddels is er een eindrapportage verschenen. Een van de aanbevelingen is: "Maak de Drank- en Horecawet beter toegerust voor ondernemers die concepten van functiemenging willen starten".

Eveneens in het kader van de Retailagenda zijn tussen het ministerie van Economische Zaken en lokale overheden zogenaamde RetailDeals afgesproken. In totaal zijn er nu 84 RetailDeals gesloten, waarbij 119 gemeenten zijn betrokken. Het lijkt er thans op dat in het kader daarvan geen 'blurring-initiatieven' in strijd met de Drank- en Horecawet zijn of worden ondernomen.

Aan de pilot 'Verlichte regels winkelgebieden' deden onderstaande gemeenten mee:

Alkmaar Oss
Ede Roosendaal
Goes Rotterdam
Helmond Sluis
Leidschendam-Voorburg Zeist
Midden-Drenthe (Beilen) Zwolle

-

Retailagenda (1,33 MB)

Startnotitie pilot 'Verlichte regels winkelgebieden'.

Intensivering Retailagenda tegen lege winkelpanden.

De eindrapportage van de pilot 'Verlichte regels winkelgebieden' is aan te vragen op www.platform31.nl.

-

VNG-pilot ‘Mengvormen winkel/horeca’

Tot slotte: De VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) heeft eind oktober 2015 alle gemeenten uitgenodigd deel te gaan nemen aan een (oorspronkelijk) één jaar durende pilot waarbij gemeenten en ondernemers met mengvormen van horeca en retail zouden gaan experimenteren.

De VNG deed het in eerste instantie voorkomen alsof de pilot slechts betrekking had op een inventarisatie en een onderzoek naar de gewenste situatie. Op de website van de VNG werd niet vermeld dat er geëxperimenteerd zou gaan worden, noch dat de Drank- en Horecawet overtreden zou gaan worden. Integendeel zelfs. De VNG schreef uitdrukkelijk dat "de regels in het kader van de volksgezondheid en de openbare orde in acht zullen worden genomen." Dat de plannen op de website van de VNG najaar 2015 onjuist werden weergegeven, had wellicht te maken met het feit dat staatssecretaris Martin van Rijn eerder de Tweede Kamer al had laten weten dat niet naleven van de functiescheidingsregels van de Drank- en Horecawet tot overtreding van de wet leidt en dus niet kon worden gedoogd.

Toen duidelijk werd dat de VNG de gemeenten tòch bleek op te roepen om blurring-activiteiten in strijd met de Drank- en Horecawet te gedogen, stelden zowel Marith Volp als Henk van Gerven Kamervragen. Dat leidde ertoe dat staatssecretaris Van Rijn op 18 januari 2016 een brief zond naar de voorzitter van de VNG waarin hij in zeer scherpe bewoordingen liet weten de plannen onaanvaardbaar te vinden en verzocht de voorgenomen pilot niet door te laten gaan. De VNG-voorzitter liet in antwoord op die brief weten dat hij niet zal stoppen en dat gemeenten ook geen verantwoording hoeven af te leggen aan de staatssecretaris voor het starten van deze pilot. Dat laatste is overigens onjuist, zoals duidelijk gebleken is in de diverse rechtszaken die over de blurring-pilot gevoerd zijn. Zo oordeelde de voorzieningenrechter in juli 2016 dat de gemeente vergunningverlener, toezichthouder en handhaver is van de Drank- en Horecawet, maar "dat het de nationale wetgever is die over de regels gaat."

Eind 2015 schreven 70 gemeenten zich in voor deelname aan de pilot waarvan er uiteindelijk 46 overbleven (zie onderstaande lijst).

Almelo Eersel Maastricht Terneuzen
Alphen aan de Rijn Goes Middelburg Texel
Amsterdam Groningen Nieuwegein Valkenswaard
Apeldoorn Haarlemmermeer Noarberkracht Dinkelland Tubbergen Veghel
Baarn 's-Hertogenbosch Noordwijk Vlissingen
Barendrecht Helmond Oisterwijk Wageningen
Bergen op Zoom Heumen Oudewater Zaltbommel
Cranendonck Heusden Peel en Maas Zandvoort
Cuyk, Grave, Mill en Sint Hubert Hoorn Rijswijk Zutphen
Delft Leeuwarden Roosendaal Zwolle
Den Haag Leidschendam-Voorburg Rotterdam 
Doetinchem Lelystad Schouwen-Duivenland 

-

De meerderheid van de gemeenten startte in het voorjaar van 2016, andere lokale pilots kwamen niet of nauwelijks van de grond. Ook zijn er gemeenten die eerst wel aan de pilot deelnamen, maar voortijdig afhaakten. Zo stopten Nieuwegein, Roosendaal, Leidschendam-Voorburg, Valkenswaard en 's-Hertogenbosch (mede) wegens juridische procedures en stopte Heumen omdat er te weinig ondernemers wilden deelnemen. Uiteindelijk hebben 34 gemeenten de pilot afgerond.

Voorjaar 2017 werd duidelijk dat de VNG besloten had de pilot tot 1 juli 2017 te verlengen om gemeenten die later gestart waren de mogelijkheid te bieden één vol jaar te experimenteren. De mogelijkheid voor enkele late starters om te verlengen tot 1 juli 2017 heeft Rotterdam aangegrepen om óók tot 1 juli 2017 door te gaan met de lokale zogenaamde Blending010 pilot. STAP heeft hiertegen formeel bezwaar aangetekend.
Uiteindelijk is de pilot 1 juli 2017 beëindigd. Een paar gemeenten gaven daarna aan op eigen houtje blurren te gaan toestaan. Die initiatieven worden formeel niet gesteund door de VNG.

Het grote verschil tussen de VNG-pilot en de pilots in het kader van de Retailagenda is dat de VNG-pilot is opgezet om activiteiten te ontwikkelen in strijd met de Drank- en Horecawet. Bovendien was het een zeer omvangrijke pilot met uiteindelijk 448 deelnemende ondernemers (cijfer december 2016).

Een belangrijk bezwaarpunt tegen de VNG-pilot is dat er geen groot onafhankelijk onderzoek naar de effecten voor de gezondheid en de openbare orde was geregeld. De deelnemende gemeenten onderzochten tijdens de pilot zelf of er sprake was van een eventuele toename van alcoholgerelateerde problematiek. Wel is Berenschot opgedragen een tussen- en een eindrapportage op te stellen (zie paragraaf 7 van deze themapagina).

-

VNG start pilot mengvormen winkel/horeca.
Beantwoording Kamervragen Van Gerven
Beantwoording Kamervragen Volp
Brief Van Rijn aan VNG 18 januari 2016
Brief VNG aan kabinet over pilot reguleren 'Mengvormen winkel/horeca' 5 februari 2016

Factsheet VNG pilot mengvormen winkel horeca (177 kB)

-

2. Standpunt Plasterk, Van Rijn en Kamp

Plasterk: vasthouden aan bestaande Drank- en Horecawet bij plannen G4

Het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP heeft als reactie op de plannen van de G4 in de Agenda Lokale Democratie een brief geschreven aan minister Ronald Plasterk, waarin zij haar zorgen uitte over de mogelijke gevolgen van deze pilot. Plasterk heeft STAP daarop direct per brief (d.d. 12 februari 2015) laten weten dat er inderdaad bezwaren kleven aan de voornemens van de G4. Hij gaf aan dat de plannen van de G4 m.b.t. de Drank- en Horecawet niet zullen worden opgenomen in de zogenaamde Experimentenwet gemeenten, waardoor de voorgenomen pilot geen wettelijke basis heeft kunnen krijgen.

Brief Plasterk over Agenda Lokale Democratie van 12 februari 2015 (553 kB)

Verslag Algemeen Overleg met Plasterk 10 maart 2016 (113 kB)

-

Van Rijn: iedere gedoogpilot overtreding van de wet

STAP heeft zich op 15 april 2015 ook gewend tot staatssecretaris Martien van Rijn, verantwoordelijk voor de Drank- en Horecawet. In zijn reactie geeft de staatssecretaris aan dat de blurring-verboden in de Drank- en Horecawet zijn opgenomen ter bescherming van de openbare orde, om het aantal verkooppunten van alcohol te beperken en de consument (o.a. jongeren en verslavingsgevoelige mensen) te beschermen voor de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik. Hij geeft aan dat het gedogen van deze verboden onder de huidige wet niet mogelijk is en dat iedere gedoogpilot dan ook een overtreding is van de wet. Op 19 juni 2015 meldt Van Rijn dit standpunt ook in een brief aan de Tweede Kamer. Hij geeft daarin aan - samen met zijn collega van EZ - te inventariseren welke problemen er nu eigenlijk concreet door gemeenten, retail en horeca ervaren worden. De mogelijke knelpunten zal hij in beeld brengen en meenemen bij de evaluatie van de Drank- en Horecawet. Hij geeft uitdrukkelijk aan dat wat hem betreft de volksgezondheid en de openbare orde en veiligheid daarbij voorop staan. In zijn brief van 18 januari 2016 aan de voorzitter van de VNG doet Van Rijn vervolgens een niet mis te verstane oproep om te stoppen met de pilot. Die weigert dat.

In december 2016 verschijnt de Evaluatie van de Drank- en Horecawet. Daarin gaat Van Rijn inderdaad in op blurring. Hij lijkt echter niet van standpunt veranderd. Hij blijft herhalen dat alcohol een bijzonder product is en dat hij het belangrijk vindt dat het aanbod van alcohol niet nóg verder wordt verruimd en genormaliseerd door vermenging met andere winkelformules mogelijk te maken.

STAP en de SlijtersUnie hebben Van Rijn diverse malen opgeroepen stappen te ondernemen tegen gemeenten die blurring-activiteiten gedogen in strijd met de Drank- en Horecawet. In het kader van het interbestuurlijke toezicht is hij bevoegd in te grijpen als wettelijk vastgelegde medebewindstaken niet (juist) worden uitgevoerd. Oorspronkelijk leek Van Rijn ook wel bereid dat te doen. In de brief van Van Rijn aan de VNG schreef hij bijvoorbeeld: "Het medebewind legt de verantwoordelijkheid bij gemeenten om naar de Drank- en Horecawet te handelen. Een oproep tot overtreden van de wet past uitdrukkelijk niet binnen die verantwoordelijkheid." Uiteindelijk heeft Van Rijn er - helaas - niet voor gekozen een formele procedure te beginnen tegen één of meer aan de blurring-pilot deelnemende gemeenten.

Brief Van Rijn aan Tweede Kamer 19 juni 2015 (65,7 kB)

Brief Van Rijn aan VNG 18 januari 2016

Evaluatie Drank- en Horecawet (716 kB)

-

Kamp: andere belangen dan economische dienen als uitgangspunt

Minister Henk Kamp laat in zijn brief over toekomstbestendige wet- en regelgeving in het kader van het Innovatiebeleid van 20 juli 2015 de Tweede Kamer weten dat zal worden verkend of bepaalde belemmeringen in de Drank- en Horecawet voor het combineren van detailhandel en horeca kunnen worden weggenomen, maar hij schrijft er nadrukkelijk ook bij dat hierbij de belangen van volksgezondheid, openbare orde en veiligheid als uitgangspunt dienen. Kamp geeft dus – net als eerder Van Rijn - aan dat andere belangen dan economische zwaar wegen. Verder wordt in die brief herhaald dat in de Retailagenda is opgenomen dat er alleen binnen de wettelijke kaders geëxperimenteerd mag worden.

Brief Kamp aan Tweede Kamer 20 juli 2015 (173 kB)

-

3. De kern van de Drank- en Horecawet

Alcohol is een riskant genotmiddel, waardoor veel overheden de verkoop binden aan duidelijke wettelijke voorschriften. Er bestaat dan ook vrijwel geen land op de wereld zonder wetgeving rondom alcohol. De wetgeving is vooral gericht op beperking van de beschikbaarheid, zeker voor jongeren.
Het belangrijkste doel van de Nederlandse wetgeving is om schade vanuit het oogpunt van de volksgezondheid te beperken. Daarom is de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport formeel de eerste verantwoordelijke voor deze wet. De historie van de alcoholwetgeving in Nederland gaat terug tot 1881. Toen kwam de eerste Drankwet tot stand die vooral was gericht op het tegengaan van openbare dronkenschap. In 1964 werd de huidige Drank- en Horecawet aanvaard. Deze wet werd sindsdien enkele malen grondig herzien. Voor het laatst was dat in 2014 bij de invoering van de leeftijdsgrens van 18 jaar.

De belangrijkste uitgangspunten van de wet zijn:

De vergunningplicht

Om het verstrekken verantwoord te laten geschieden is voor de uitoefening van het horecabedrijf en voor de verkoop van sterke drank (gedistilleerd met 15% alcohol of meer) in slijterijen een vergunning nodig van de burgemeester. Om een horeca- of slijtvergunning te krijgen moeten de leidinggevenden van de onderneming aan enkele eisen voldoen. Zij mogen de laatste vijf jaar geen ernstige misdaden hebben begaan of vaker veroordeeld zijn voor minder ernstige misdrijven, bijvoorbeeld rijden onder invloed. Bovendien moeten zij in het bezit zijn van een Verklaring Sociale Hygiëne (cursus veilig en verantwoord verstrekken). De ondernemer en de andere leidinggevenden moeten ten minste 21 jaar oud zijn. Veel gemeenten maken bij de vergunningverlening gebruik van de mogelijkheid een BIBOB-toets uit te voeren waarmee wordt nagegaan of er gevaar dreigt dat de vergunning door de aanvrager wordt misbruikt.
Levensmiddelenwinkels mogen zwak-alcoholhoudende dranken (bier, wijn en mixdranken met minder dan 15% alcohol) verkopen en hebben daar geen vergunning voor nodig. Wel is de verkoop aan regels gebonden en kan het recht om zwak-alcoholhoudende dranken te verkopen worden ingetrokken (zogenaamde 3 strikes out bepaling). Levensmiddelenwinkels mogen geen sterke drank verkopen.
Niet-levensmiddelenwinkels (zoals kledingzaken en boekhandelaren) en dienstverleners (zoals kappers, schoonheidssalons, garages) mogen volgens de Drank- en Horecawet helemaal géén alcoholhoudende drank verkopen.

Verschil tussen winkel en horeca wat betreft alcohol

Het is niet toegestaan om in een horecalokaliteit detailhandelsactiviteiten uit te oefenen, net zomin als het is toegestaan om in een slijterij of levensmiddelenwinkel alcohol te schenken. Het schenken van koffie en fris is overigens wel toegestaan in een levensmiddelenwinkel.
Dit verschil in de drankwetregelgeving tussen horeca en winkel is destijds ingevoerd omdat door functiesplitsing het horecabezoek kon worden beperkt. De wetgever wilde vooral voorkomen dat burgers boodschappen moesten doen in een horecabedrijf.

Goed om te weten: onder voorwaarden kan er nu al in de horeca detailhandel plaatsvinden!
De Drank- en Horecawet kent voor de horeca twee belangrijke uitzonderingen op de strikte functiescheidingsregels. Die luiden sinds 2013 als volgt:
- Het is horeca-ondernemers toegestaan om een winkel in hun bedrijfspand te hebben maar dan wel in een speciale ruimte. Het winkeldeel moet wel te bereiken zijn zonder door een ruimte te hoeven gaan waar alcohol wordt geschonken en opgeslagen. Er mag in zo’n horecawinkeltje alleen zwak-alcoholhoudende drank verkocht worden als er uitsluitend drank en/of levensmiddelen worden verkocht.
- Er mogen overal in het bedrijfspand – dus óók in de horecalokaliteit - kant-en-klare gerechten worden verkocht (zoals de afhaal-Chinees en de afhaal-pizzeria).

Leeftijdsgrens 18 jaar

Sinds 1 januari 2014 is er één leeftijdsgrens van 18 jaar voor de verkoop en het schenken van alcohol. Daarvoor was de grens 16 jaar voor zwak-alcoholhoudende dranken en 18 jaar voor sterke drank. Ook geldt de 18 jaar grens voor het in bezit hebben van alcohol in voor publiek toegankelijke plaatsen (openbare weg, horeca, maar niet in levensmiddelenwinkels en slijterijen). De achtergrond van de nieuwe 18 jaar grens is dat alcoholgebruik voor jongeren, die nog niet volledig volgroeid zijn, extra schadelijk is. Recent onderzoek laat ook een duidelijk verband zien tussen alcoholgebruik en problemen met school, spijbelen en schooluitval. Bovendien is aangetoond dat jongeren die vroeg gaan drinken méér kans hebben op verslaving op latere leeftijd.

Overzicht blurringregels dhw 24 september 2015 - jpg

Overzicht van wat de Drank- en Horecawet toestaat m.b.t. verstrekking van niet-alcoholhoudende en alcoholhoudende dranken (57,7 kB)

Ter Bogt e.a. Middelengebruik en voortijdig schoolverlaten (281 kB)

Samenvatting Grant & Dawson. Age at onset of alcohol use and its association with DSM-IV alcohol abuse and dependence.

-

4. Bezwaren van STAP tegen het schenken van alcohol in winkels

a. Alcohol is reeds ruim voldoende beschikbaar

Blurring leidt tot een toename van het aantal plaatsen waar alcohol wordt verkocht. Alcohol wordt voor iedereen meer beschikbaar. Onderzoek laat zien dat juist een verruiming van de beschikbaarheid van alcohol de consumptie, en daarmee de gezondheidsschade, vergroot. Zie hiervoor het document "Welke schade is te verwachten als gevolg van de blurring-pilot van de VNG?"
Het probleem in Nederlandse steden is niet dat alcohol moeilijk verkrijgbaar is of dat er te weinig horeca is. Overal zijn supermarkten, avondwinkels en cafetaria’s waar je alcohol kunt kopen. En volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek heeft de gemiddelde Nederlander 5,2 cafés binnen 1 km over de weg tot zijn of haar beschikking. In de grote steden ligt dat aantal nog veel hoger, met als koploper Amsterdam, waar de gemiddelde burger 24,1 cafés heeft binnen 1 km over de weg.
Dat de Nederlander niet zit te wachten op een biertje in de winkel of bij de kapper is gebleken in drie enquêtes. Allereerst vroeg De Telegraaf haar lezers wat zij van blurring vinden: 70% gaf aan daartegen te zijn. Blurring is ook voorgelegd aan de deelnemers van het EénVandaag Opiniepanel: toen bleek 77% van de ondervraagden tegenstander. Uit onderzoek van Gfk bleek dat 78% van het algemeen publiek het niet normaal vindt dat klanten bij de kapper alcohol kunnen drinken. 6% vond dit wel normaal.

b. Grotere beschikbaarheid leidt tot meer overlast en daarmee tot meer kosten voor gemeenten

Blurring betekent meer winkelhoreca en dat resulteert in een toename van overlast en van openbare dronkenschap overdag. Op straat, in winkels en andere publieke ruimtes zullen meer dronken jongeren, dak- en thuislozen en mensen met drankproblemen rondhangen. Dat draagt niet bij aan de vitalisering van de binnensteden die de gemeentebesturen voor ogen hebben.
Sterker nog: het imago van de binnenstad zal erdoor geschaad kunnen worden en voor gemeenten betekent het bovendien extra kosten.

c. Grotere zichtbaarheid van alcohol voor kinderen en jongeren

Winkels zijn vrij toegankelijke plaatsen waar kinderen van alle leeftijden komen. Kinderen worden in gemeenten die blurren toestaan dus vaker geconfronteerd met alcohol en met drinkende mensen. Het aantal 'uitnodigingen' om alcohol te drinken neemt dus in blurrende gemeenten toe. Ook overdag. Dat maakt het nog moeilijker dan het al is, om het alcoholgebruik onder de 18 jaar te ontmoedigen.
De vraag is ook of de leeftijdsgrens van 18 jaar door het personeel van de nieuwe winkelhoreca goed wordt nageleefd. Het gaat namelijk veelal om winkelpersoneel dat het schenken 'erbij doet' en hiervoor niet of nauwelijks is opgeleid. Een groot bijkomend probleem is dat jongeren onder de 18 jaar die in een levensmiddelenwinkel alcohol in hun bezit hebben niet bestraft kunnen worden. In een horecalokaliteit kan dat wél.

d. Toename alcoholreclame en proeverijen

Een van de bezwaren van STAP tegen blurring is dat de grotere zichtbaarheid en beschikbaarheid van alcohol in winkels ertoe leidt dat de alcoholmarketing in de detailhandel toeneemt, zeker als supermarkten aan lokale pilots meedoen (wat op diverse plaatsen het geval is geweest). Alcohol wordt altijd al door supermarkten als lokmiddel gebruikt, d.m.v. wekelijkse kortingsacties voor met name bier. De kans is groot dat er door het toestaan van blurring nóg meer instore promotie komt. Te denken valt aan extra reclamemateriaal, maar ook aan promotieteams die proeverijen van nieuwe drankjes organiseren. Dat zet jongeren, óók onder de 18 jaar, tot drinken aan. De promotiemedewerkers zullen immers niet van alle jongeren de ID gaan controleren. Mensen die bewust niet drinken zullen het vaak moeilijk vinden om dit soort aanbiedingen af te slaan.

Volgens recente cijfers van het CBS dronk in 2016 19,6% van de volwassen bevolking bewust niet, waarvan de meerderheid ex-drinkers of ex-verslaafden.

e. Alcohol veroorzaakt concurrentieslag

Het is reëel te verwachten dat onderlinge concurrentie een grote druk zal leggen op het beleidsmatig beheersen van deze verruiming van de beschikbaarheid van alcohol. Winkels gaan elkaar aftroeven op assortiment en prijs waardoor het schenken van alcohol op den duur geen bijzaak blijft. De horeca zal haar openingstijden met name overdag willen verruimen als gevolg van de toename van de concurrentie door de vele winkels die alcohol aanbieden en omdat de supermarkten hun klanten alcohol laten proeven. Dat zal ertoe leiden dat de horeca vaker overdag happy hours zal gaan houden. Het gevaar dreigt ook dat tankstations zich opnieuw zullen gaan verzetten tegen het huidige verkoopverbod met als argument de toegenomen oneerlijke concurrentie.

f. Alcohol zal meer en meer een gewoon product worden, ondanks recente adviezen die alcoholgebruik als ongezond typeren

Het toestaan van schenken in winkels maakt alcohol nog meer een gewoon, alledaags product en het drinken van alcohol nog vanzelfsprekender, alle inspanningen ten spijt om volwassenen bewust te maken van de risico’s van overmatig alcoholgebruik en het promoten van alcoholvrije dranken. De kans is groot dat een tolerantere houding ten aanzien van alcohol zal leiden tot een toename van het dagelijkse alcoholgebruik en daarmee tot een toename van de nadelige gevolgen voor de gezondheid van grote aantallen mensen. Deze ontwikkeling staat in schril contrast met de toenemende overtuiging dat alcohol een voor onze gezondheid risicovol product is waarvan het gebruik ervan onder meer tot diverse vormen van kanker kan leiden. Op basis van de laatste stand van zaken heeft de Gezondheidsraad de Nederlandse bevolking eind 2015 geadviseerd bij voorkeur geen alcohol te drinken. Voor wie wel wil drinken adviseert de Gezondheidsraad zowel volwassen mannen als vrouwen het gebruik te beperken tot 1 glas per dag.

g. Alcohol en verkeer

Anders dan horecaondernemers en barkeepers – die zijn opgeleid en hebben ervaring - heeft het personeel van winkelhoreca er geen enkel zicht op of hun klanten die alcohol krijgen aangeboden nog moeten rijden of niet. De gevolgen laten zich raden. In het Regulier Alcohol Overlegbeleid (ROA) van VWS (april 2015) heeft het Ministerie van Infrastructuur en Milieu aangegeven zich zorgen te maken over het feit dat alleen economische/financiële belangen lijken te tellen. Het ministerie refereert hierbij aan het gegeven dat de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) heeft berekend dat circa 20% van het aantal slachtoffers in het verkeer voortkomt uit ongevallen waar alcohol in het spel is.

h. Druk op handhaving

Het aantal verkooppunten neemt drastisch toe met als gevolg dat de inzet van de lokale handhaving geïntensiveerd zal moeten worden. Als er niet wordt geblurred kampen de meeste gemeenten al met een gebrek aan middelen voor voldoende geschoolde toezichthouders op de naleving van de Drank- en Horecawet. Dat wordt als er blurring-activiteiten zijn alleen maar erger.

Specifiek tegen de VNG-pilot had STAP nog twee extra bezwaren:

i. Uitholling DHW-vergunningstelsel buiten de wetgever om

In het kader van de VNG-pilot hebben de gemeenten de nieuwe winkelhoreca soepeler behandeld dan de reguliere horeca. Aan deelnemende winkeliers werden niet de opleidingseisen gesteld die aan horeca-ondernemers worden gesteld. Bovendien werden ze niet gescreend op de wijze waarop horeca-ondernemers worden gescreend. Er werd ook afgeweken van de bouwkundige vereisten. Dit is één van de redenen waarom Koninklijke Horeca Nederland de Retailagenda niet heeft willen ondertekenen.
STAP vindt dat de blurring-experimenten het uitdrukkelijke fiat hadden moeten krijgen van de wetgever. Het gaat immers om het georganiseerd en systematisch niet naleven van regels gesteld bij een formele wet, i.c. de Drank- en Horecawet. STAP vindt dat er sprake was van "gemeentelijk ongehoorzaamheid" en is nog steeds verbaasd dat de rijksoverheid niet is opgetreden tegen de VNG-pilot.

j. VNG-pilot omvangrijk en zonder gedegen, onafhankelijk onderzoek

Verder vindt STAP dat de VNG-pilot onverantwoord omvangrijk was. De Raad van State heeft eerder aangegeven dat bij het starten van pilots voorzichtigheid moet worden betracht voor wat betreft de omvang en de inhoud. Naar de mening van STAP is een pilot waaraan zo'n 500 ondernemers deelnemen zeer omvangrijk. Bovendien is de pilot niet begeleid door gedegen onafhankelijk onderzoek naar de eventuele toename van alcoholgerelateerde problematiek (gezondheid en openbare orde). Dat is overgelaten aan de gemeenten zelf. Bureau Berenschot is uitsluitend ingehuurd voor verslaglegging.

Welke schade is te verwachten als gevolg van de blurring-pilot van de VNG? (260 kB)

Artikel over peiling onder Telegraaflezers hier te lezen.

Onderzoek onder panelleden EénVandaag hier te downloaden.

KHN weigert Retailagenda te ondertekenen

Gezondheidsraad. Richtlijnen Goede Voeding 2015 (8,42 MB)

-

5. Bezwaren STAP tegen toestaan detailhandel in horecalokaliteiten

a. Toename overlast in uitgaansgebieden

Gemeenten die blurren staan meestal ook detailhandel in horecalokaliteiten buiten winkeltijden toe. De kans bestaat dan dat cafés een soort nachtwinkels worden. Dit zal leiden tot extra verkeer en dus overlast ’s avonds en ’s nachts in uitgaanscentra.

b. Niet-drinkers zullen naar een horecalokaliteit moeten

Detailhandel in horecalokaliteiten betekent dat jongeren, maar ook mensen die bewust niet drinken (waaronder dus ex-alcoholisten) - of ze dat nu willen of niet - naar een horecalokaliteit moeten voor bepaalde aankopen. Datzelfde geldt indien in horecalokaliteiten bepaalde diensten aangeboden mogen worden, zoals verkoop van postzegels en ov-chipkaarten of dat combi's mogelijk zijn bijvoorbeeld met een wasserette of een kapper. Dit is vooral een probleem als in de betreffende gemeente die goederen/diensten niet op andere plaatsen verkrijgbaar zijn. Dan wordt de burger, jong of oud, verslaafd of niet, gedwongen naar een horecalokaliteit te gaan.

c. Bezoekers worden verleid tot impulsaankopen

Detailhandel in horecalokaliteiten leidt eerder tot impulsaankopen. Iemand die alcohol gedronken heeft zal eerder geneigd zijn goederen te kopen die hij niet van plan was te kopen. Uit het oogpunt van consumentenbescherming is detailhandel in horecalokaliteiten onwenselijk.

d. Meer detailhandel in alcohol leidt tot extra alcoholproblemen

Indien vanuit de horeca ook bijvoorbeeld flessen wijn of andere drank verkocht gaan worden voor mee naar huis te nemen, betekent dat defacto een toename van de alcoholdetailhandel. Uit onderzoek weten we dat er een positieve relatie is tussen de dichtheid van winkels waar drank voor thuisgebruik gekocht kan worden en diverse alcoholproblemen. Zie hiervoor het document "Welke schade is te verwachten als gevolg van de blurring-pilot van de VNG?" (link te vinden onderaan de vorige paragraaf).

6. Rechtszaken tegen blurring-initiatieven

Rechtszaak tegen Zwolle

In 2015 heeft eerst de SlijtersUnie en later ook STAP aan de burgemeester van Zwolle gevraagd op te treden tegen de verkoop van wijn bij boekhandel Waanders in de Broeren. De gemeente Zwolle weigerde dat. Zwolle was juist gaan deelnemen aan de pilot ‘Verlichte regels winkelgebieden’ en had zich aangemeld voor de pilot ‘Mengvormen winkel/horeca’ van de VNG. Die pilots vond de gemeente belangrijker dan het bezwaar van de SlijtersUnie. Op 31 maart 2016 bepaalde de Rechtbank Overijssel dat de burgemeester van Zwolle niet had mogen afzien van handhaven en gedogen dat de regels worden overtreden met als argument dat er wordt geëxperimenteerd in het kader van een pilot. Dit omdat het binnen de Drank- en Horecawet niet mogelijk is te experimenteren met deze regelgeving. De rechtbank vernietigde derhalve het besluit van de burgemeester van Zwolle om te weigeren op te treden tegen wijnverkoop bij Waanders in de Broeren. Die moest dus stoppen met wijnverkoop. Dat heeft hij inmiddels - onder protest - gedaan. Wel overweegt de boekhandelaar nog om zijn boekhandel om te bouwen tot een supermarkt of tot een warenhuis met een grote levensmiddelenafdeling, want daar mag wel wijn verkocht worden.

De VNG liet in reactie op deze rechterlijke uitspraak weten dat die naar haar mening geen (!) belemmering vormt voor de pilot ‘Mengvormen winkel/horeca’. Hierop reageerde de SlijtersUnie door aangifte te doen tegen de VNG bij de politie Eindhoven. De slijters vinden dat de VNG zich schuldig maakt aan opzettelijke uitlokking van overtreding van de Drank- en Horecawet. Zij eisen dat de VNG met de pilot stopt. Maar de reactie van de VNG was dat ze de pilot alleen faciliteert en verder geen bepalende en sturende rol heeft.

Waanders3

-

Rechtszaken tegen andere gemeenten

Zowel de SlijtersUnie als STAP hebben niet alleen bezwaar gemaakt tegen wijnverkoop bij boekhandel Waanders in de Broeren in Zwolle. Zij hebben allebei daarnaast vele handhavingsverzoeken ingediend bij gemeenten die blurring eveneens toestaan (meestal in het kader van de pilot 'Mengvormen winkel/horeca' of 'Verlichte regels winkelgebieden'). Waar dat handhavingsverzoek werd afgewezen is bezwaar gemaakt, in beroep gegaan en/of de voorzieningenrechter ingeschakeld.

Uiteindelijk hebben STAP en de SlijtersUnie behoorlijk wat successen geboekt: soms ging de blurrende ondernemer of de gemeente overstag, in andere gevallen gaf de rechter STAP en/of de SlijtersUnie gelijk.

Zo kreeg STAP 18 april 2016 van de Rechtbank Overijssel gelijk dat de burgemeester van de gemeente Hengelo (O) geen evenementenontheffing had mogen verlenen voor wijnproeverijen in een winkelpand. De vraag waar het om draaide was: mag een burgemeester het houden van twee wijnproeverijen in het pand van een wijnhandelaar zien als een 'bijzondere gelegenheid van zeer tijdelijke aard', een wettelijk vereiste voor een evenementenontheffing? De rechter bepaalde dat dat niet het geval is. Dat zou wel het geval kunnen zijn als er sprake zou zijn van een kleine braderie waaraan meer ondernemers deelnemen. Maar hier is sprake van één aanbieder van zijn waren, gaat het om activiteiten die niet wezenlijk afwijken van wat hij normaal doet (wijn verkopen) en biedt hij ze bovendien aan binnen zijn eigen pand. De evenementenontheffing die de burgemeester had verleend is door de rechter ingetrokken. Tot slot oordeelde de rechtbank dat het tweemaal houden van een wijnproeverij per jaar zich sowieso niet leent voor één evenementenontheffing.

Een handhavingsverzoek van STAP heeft er aan bijgedragen dat in Oss de pilot 'Vernieuwend Ondernemerschap' per 1 oktober 2016 is gestopt en géén vervolg krijgt. Zeven zaken in Oss deden met een gedoogbeschikking mee aan de pilot, die detailhandel en horeca mixt: spijkerbroekenzaak Mencave, de Italiaanse delicatessenwinkel DaTomasso, koffiebar Rocaccino, restaurant H32, visspecialist Van Bakel, wijnhandel Van Helden en boekhandel Derijks. Tegen de verstrekking van alcohol bij boekhandel Derijks was door STAP een formeel handhavingsverzoek ingediend. Overigens had ook - los van STAP - de SlijtersUnie de gemeente Oss benaderd.

De voorzieningenrechter Midden-Nederland heeft op 28 juli 2016 de SlijtersUnie, die een verzoek had gedaan om een voorlopige voorziening, gelijk gegeven in de zaak tegen het gedogen van blurring door de burgemeester van de gemeente Nieuwegein. De rechter bepaalde dat de weigering om handhavend op te treden tegen winkeliers die de Drank- en Horecawet overtreden geen stand kon houden. Dat besluit moest de burgemeester herzien. Deed hij dat niet dan moest hij een dwangsom van €100 per dag gaan betalen. De rechter oordeelde dat de gemeente vergunningverlener, toezichthouder en handhaver is, maar dat het de nationale wetgever is die over de regels gaat.

Later gaf de burgemeester van Nieuwegein aan - ondanks de uitspraak van de rechter - niet te willen stoppen met de pilot. Hij interpreteerde de uitspraak zo dat de voorzieningenrechter de pilot niet had verboden, maar had geoordeeld dat hij opnieuw naar zijn besluit om niet te handhaven moest "kijken". Zijn nieuwe besluit was dat hij het handhavingsverzoek van de SlijtersUnie naast zich neerlegde. Met als argument dat de SlijtersUnie geen enkel lid heeft in Nieuwegein, formeel dus niemand vertegenwoordigt en derhalve geen belanghebbende is. Later is de burgemeester van dit standpunt teruggekomen en heeft hij besloten de pilot in Nieuwegein te stoppen. De pilot was, aldus de burgemeester, "na enkele rechtszaken te veel in de juridische sfeer terechtgekomen". Inmiddels had immers ook STAP bezwaar gemaakt tegen de deelname van een supermarkt aan de pilot in Nieuwegein.

Niet alleen de burgemeester van Nieuwegein, ook de VNG had moeite de rechterlijke uitspraak over de pilot in Nieuwegein te accepteren. Officieel was het standpunt wekenlang dat de VNG-juristen nog "naar de zaak aan het kijken zijn". Maar ondertussen liet de VNG aan de pilot-gemeenten weten dat de uitspraak geen reden hoefde te zijn om de pilot stop te zetten. Zij adviseerde de pilot-gemeenten juridisch vast te houden aan de ingezette lijn.

Medio februari 2017 is de gemeente Roosendaal gestopt met deelname aan de pilot na geslaagde bezwaarprocedures van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP en de SlijtersUnie. De 15 deelnemende Roosendaalse zaken die blurren moeten daarmee stoppen. Dat heeft de burgemeester van Roosendaal per brief laten weten aan de bezwaarmakers.

Per 1 maart is ook Valkenswaard gestopt met de pilot. De burgemeester heeft STAP laten weten dat de pilot ook geen vervolg zal krijgen. Het stoppen van de pilot is volgens de betreffende burgemeester met name naar aanleiding van de landelijke ontwikkelingen met betrekking tot de pilot. Achteraf blijkt de directe aanleiding voor het stoppen van de pilot in Valkenswaard te zijn het negatieve advies van de Bezwaarschriftencommissie over een afgewezen handhavingsverzoek van de SlijtersUnie.

Eind april 2017 stopte ook 's-Hertogenbosch. Het betrof opnieuw een zaak aangespannen door de SlijtersUnie. Ook hier oordeelde de gemeentelijke Bezwaarschriftencommissie dat de burgemeester fout zat bij het afwijzen van het handhavingsverzoek. Dat dwong burgemeester Ton Rombouts de proef, die eigenlijk nog tot 1 juli liep, te staken.

Kort geding tegen VNG

De SlijtersUnie heeft niet alleen aan de pilot van de VNG deelnemende gemeenten aangeschreven. Zij heeft ook bij de voorzieningenrechter Den Haag een kort geding aangespannen om de VNG, initiatiefnemer van de blurring-pilot, te dwingen de deelnemende gemeenten op te roepen te stoppen met de pilot.

De voorzieningenrechter Den Haag heeft echter op 13 juli 2016 bepaald dat:
a. de VNG een beperkte rol heeft bij de uitvoering van de pilot en dus niet de deelnemende gemeenten hoeft op te roepen die pilot onmiddellijk te staken en
b. bezwaarmakers bij de deelnemende gemeenten moeten zijn en desgewenst naar de bestuursrechter kunnen stappen. Zoals hierboven toegelicht doen zowel de SlijtersUnie als STAP dat al.
De voorzieningenrechter Den Haag heeft dus - in tegenstelling tot wat de meeste media beweerden - NIET gezegd dat alcohol schenken in winkels mag. Haar uitspraak had geen betrekking op wel/niet blurren, maar op de vraag of je de VNG op de blurring-pilot kan aanspreken. Niet dus.

Interbestuurlijk toezicht

Nadat de burgemeester van Nieuwegein besloten had geen gehoor te geven aan de uitspraak van de voorzieningenrechter (zie hiervoor) is hij door staatssecretaris Martin van Rijn op het matje geroepen. Van Rijn was verrast dat de burgemeester de lokale pilot 'Mengvormen winkel/horeca' doorzet, ook al gaven hij én de rechter eerder aan dat die indruist tegen de wet. Van Rijn wilde weten hoe de gemeente zich aan de wet denkt te gaan houden. Of er een gesprek is gevolgd en - als dat het geval is geweest, wat daar besproken is - weten we niet. Wel weten we dat Nieuwegein enige tijd later besloten heeft de pilot te stoppen.

STAP heeft begin 2016 aan Van Rijn gevraagd gebruik te gaan maken van het instrumentarium dat hem, als verantwoordelijk bewindspersoon voor de Drank- en Horecawet, ter beschikking staat in het kader van het interbestuurlijk toezicht. Hij kan gemeenten namelijk formeel ter verantwoording roepen en zo nodig gebruik maken van de generieke instrumenten 'indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing' en 'schorsing en vernietiging'. Welke procedure dan doorlopen moet worden staat geregeld in de Wet Revitalisering Generiek Toezicht. Bij 'indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing' neemt de naast hogere overheid de taken over. Omdat de provincies geen taken en expertise hebben wat betreft de Drank- en Horecawet is dat de betrokken minister/staatssecretaris. Bij schorsing en vernietiging wordt een besluit door de minister/staatssecretaris ongedaan gemaakt. De opmerking van de VNG-voorzitter (brief van 5 februari 2016) dat gemeenten geen verantwoording aan de staatssecretaris hoeven af te leggen is dus feitelijk onjuist, maar dat was hiervoor reeds toegelicht.
Eind augustus 2016 heeft ook de SlijtersUnie zich middels een open brief tot Van Rijn gewend met het verzoek op te treden tegen gemeenten die zèlf de Drank- en Horecawet overtreden.
Helaas hebben deze oproepen - voor zover bekend - niet geresulteerd in een de start van een formele toezichtsprocedure van VWS richting één of meer deelnemende gemeenten.

Eind februari 2017 heeft de Tweede Kamer middels een motie aan Van Rijn gevraagd op de valreep van zijn functie als staatssecretaris VWS alle gemeenten te berichten dat het gedogen van mengvormen van retail en horeca in strijd is met de Drank- en Horecawet en dat hierop dient te worden gehandhaafd. De motie was een initiatief van Joël Voordewind (ChristenUnie) en medeondertekend door Hanke Bruins Slot (CDA) en Marith Volp (PvdA).

Uitspraak Boekhandel Zwolle (136 kB)

VNG: Implicatie rechtszaak Zwolle pilot mengvormen winkel/horeca

Uitspraak Proeverij Hengelo (403 kB)

Uitspraak Nieuwegein hier te downloaden.

Brief Nieuwegein over uitspraak voorzieningenrechter (12,8 MB)

Persverklaring Nieuwegein waarom wordt gestopt met blurring-pilot.

Slijters willen vervolging VNG

VNG claimt pilot enkel te faciliteren

Uitspraak voorzieningenrechter geding SlijtersUnie tegen VNG (32,8 kB)

PERSBERICHT: Bier bij kapper blijft strafbaar (486 kB)

Interbestuurlijk toezicht

Motie Voordewind/Bruins Slot/Volp over blurring (35,3 kB)

-

7. Komt er een vervolg op de pilots?

Van Rijn blijft tegen blurring

In december 2016 heeft staatssecretaris Van Rijn de Evaluatie van de Drank- en Horecawet naar de Tweede Kamer gestuurd. Hierin gaat hij in op blurring. Hij meldt in zijn Kamerbrief dat hij de wens van ondernemers en gemeenten begrijpt die in blurring een mogelijkheid zien om de binnenstad levendig te houden. Maar hij wijst er óók op dat alcohol een bijzonder product is en dat hij het belangrijk vindt dat het aanbod van alcohol niet nóg verder wordt verruimd en genormaliseerd door vermenging met andere winkelformules mogelijk te maken. Dus wat Van Rijn betreft komt er geen vervolg op de pilots. Van Rijn geeft ook aan niet de indruk te hebben dat de behoefte tot vermenging leeft onder het algemene publiek. Hiervóór zagen we al dat in drie enquêtes bleek dat 70 tot 78% van de bevolking tegen blurring is.

Diverse gemeenten willen op eigen houtje blurren

Op 1 oktober 2016 stopte de pilot 'Verlichte Regels Winkelgebieden' of 1 juli 2017 de VNG-pilot. Sinds die tijd hebben enkele gemeentebesturen laten weten op eigen houtje te willen beginnen of te willen doorgaan met mengvormen horeca/detailhandel waarbij alcohol verstrekt mag worden. Het gaat hier dus om lokale initiatieven die niet gefaciliteerd worden door de VNG. Het betrof achtereenvolgens de gemeenten Venray, Apeldoorn, Nijmegen en Zutphen. Enschede overweegt het. Of in al deze gemeenten ook de gemeenteraad met de projecten instemt is niet duidelijk.

Rapporten Berenschot

Berenschot heeft in opdracht van de VNG twee rapportages over de blurring-pilot opgesteld.

In februari 2017 verscheen een tussenrapportage. Daaruit bleek dat de meeste gemeenten en ondernemers zeiden te ervaren dat blurring een grote bijdrage levert aan klantbeleving en klantbinding. Een deel van de gemeenten dacht dat het ook leidde tot meer bezoekers en meer levendigheid in de pilotgebieden. In een minderheid van de gemeenten werd zelfs een positieve invloed verwacht op leegstand.

Een kleine meerderheid van de ondernemers zag, naar eigen zeggen, ook een (hele beperkte) verhoging van de omzet en stelde dat de mengvorm leidde tot een duidelijk onderscheidend vermogen ten opzichte van de concurrentie.

Volgens de tussenrapportage van Berenschot werden op dat moment (februari 2017) in de gemeenten en door de ondernemers geen (negatieve) effecten op de openbare orde, veiligheid en volksgezondheid gezien. Gemeenten hadden geen extra handhaving ingezet voor openbare orde en veiligheid vanwege deelname aan de pilot (wat opvallend is, want er was juist extra handhaving toegezegd). Ook zijn er - volgens de deelnemende gemeenten - geen klachten of signalen binnengekomen die duiden op een nadelig effect voor de openbare orde, veiligheid en volksgezondheid.

Medio september 2017 verscheen de eindrapportage. De resultaten zijn in lijn met de tussenrapportage. De belangrijkste conclusies zijn:
• Zowel gemeenten als ondernemers zijn ervan overtuigd dat mengvormen gecontinueerd moeten worden in een aangepaste Drank- en Horecawet.
• Mengvormen waarbij niet-alcohol gerelateerde producten worden verkocht worden als nevenactiviteit beoordeeld.
• Het organiseren van proeverijen (bijvoorbeeld bij een slijter) wordt positief beoordeeld.
• Er is draagvlak voor het schenken of verkopen van alcohol bij zowel gemeenten als ondernemers als dat in het verlengde ligt van de hoofdactiviteit. Dat houdt in dat het schenken of de verkoop van alcohol altijd een nevenactiviteit is.

Voorstel VNG: maximale blurringvrijheid voor gemeenten die dat willen

De conclusie van de VNG na het verschijnen van de eindrapportage door Berenschot is dat het toestaan van mengvormen in winkels en horecabedrijven een positief resultaat heeft gehad.

De VNG heeft dan ook in een persbericht aangekondigd er voor te gaan pleiten dat de Drank- en Horecawet zo wordt aangepast dat de gemeente de bevoegdheid krijgt te beslissen of gemengde horeca en winkelvormen wel of niet in de gemeente zijn toegestaan en zo ja, onder welke voorwaarden. Zij gaat dus pleiten voor maximale blurringvrijheid op lokaal niveau voor gemeenten die dat willen.

Standpunten diverse betrokkenen en politieke partijen; initiatiefwetsvoorstel Ziengs

Inmiddels is duidelijk dat niet alleen het kabinet, STAP en de SlijtersUnie, maar ook talloze andere organisaties tegen blurring met alcohol zijn.

Zo keerden de ondertekenaars van het Alcoholmanifest zich tegen blurring. Het gaat - naast STAP - om de FAS Stichting Nederland, GGD GHOR Nederland (de koepel van alle GGD’en), Iriszorg, Jellinek Amsterdam, Lectoraat Verslaving Hogeschool Windesheim, Mondriaan Centrum voor Geestelijke Gezondheid, Nederlandse Vereniging van Drank- en Horecawet Inspecteurs, Novadic-Kentron, Verslavingspreventie Nederland en Victas Centrum voor Verslavingszorg. Zij werden later gesteund door Brijder Jeugd, Indigo, Tactus, Verslavingszorg Noord-Nederland en de Samenwerkende GezondheidsFondsen.

Begin oktober 2017 liet ook het Trimbos-instituut in een uitgebreid persbericht weten tegen blurring te zijn. Zij noemen toestaan van blurring "een stap achteruit voor de volksgezondheid".

Uit de hoek van het bedrijfsleven sprak - naast de SlijtersUnie - de Raad Nederlandse Detailhandel zich tegen blurring met alcohol uit. Recent heeft ook Koninklijke Horeca Nederland dat gedaan. Het voorstel van de VNG om gemeenten zelf te laten beslissen of er in hun gemeente geblurred mag worden, keurt KHN uitdrukkelijk af. Zij vinden het een gevaarlijke ontwikkeling om overal alcohol te laten verkopen of schenken. En zo vraagt KHN zich af: "het kan toch niet zo zijn dat regels over gezondheid en alcohol in de ene gemeente anders zijn dan in de andere?"

Een rondgang langs de grootste partijen laat zien dat de Kamer verdeeld is. De meeste linkse en christelijke partijen zijn tegen blurring met alcohol, maar D66, VVD en de PVV staan er positief tegenover.

Het Kamerlid Erik Ziengs gaat zelfs een initiatiefwetsvoorstel aanhangig maken om blurring te legaliseren en reguleren. In dat voorstel - dat inmiddels is uitgelekt - wordt de wet zo gewijzigd dat zwak-alcoholhoudende dranken overal zonder vergunning kunnen worden verkocht, ook bijvoorbeeld op de markt en bij de loempia-kraam. Verder maakt deze wet het mogelijk dat er bij de kapper, de kledingwinkel, de fietsenmaker, de wasserette en zelfs in een tankshop alcohol geschonken kan worden, óók sterke drank als whisky en wodka. Daartoe introduceert het wetsvoorstel de 'gemengde detailhandelsvergunning', een soort winkelhorecavergunning waarmee blurring een officiële status krijgt. Elke winkelier die aan bepaalde voorwaarden voldoet heeft - als dat wetsvoorstel kracht van wet krijgt - recht op deze vergunning en kan daarmee zowel zwak-alcoholhoudende drank als sterke drank schenken. In het wetsvoorstel van Ziengs staat ook dat de horeca naast het schenken van alcohol en het verkopen van zwak-alcoholhoudende dranken branchevreemde producten mag gaan verkopen in de horecalokaliteit, zoals boeken en schilderijen. De slijter mag ook gaan blurren. Hij mag alcohol gaan schenken en hapjes erbij serveren, maar bijvoorbeeld ook een postkantoorfunctie uitoefenen, tickets verkopen of een gokautomaat plaatsen. In het nieuwe voorstel van Ziengs blijft de detailhandelsverkoop van sterke drank (gedistilleerde drank met 15% alcohol of meer) voorbehouden aan de slijter.

De PVV gaat nog een stapje verder. Van die partij hoeven er geen voorwaarden te worden verbonden aan blurren door de detailhandel en horeca.

Evaluatie Drank- en Horecawet (376 kB)

Alcoholmanifest (0,96 MB)

Persbericht Trimbos-instituut hier te downloaden.

Initiatiefwet Ziengs (1,34 MB)

Pilot mengvormen winkel horeca - tussenrapportage Berenschot (519 kB)

Eindrapport Pilot mengvormen Drank- en Horecawet Berenschot (4,04 MB)

Persbericht VNG.

Persbericht Gezondheidsorganisaties (263 kB)

-

Recent nieuws

Trimbos waarschuwt voor gevolgen blurring: "stap achteruit voor de volksgezondheid" (5 oktober 2017)
Alcoholvrij blurren in Utrecht (29 september 2017)
Zutphen staat blurring toe (27 september 2017)
Steun voor Ierse wet tegen wijntje bij de kapper (26 september 2017)
Experts maken zich zorgen over blurring (22 september 2017)
PERSBERICHT: Gezondheidsorganisaties bezorgd over mogelijke verruiming Drank- en Horecawet (18 september 2017)
Reactie KHN op blurring-voorstel VNG (15 september 2017)
VNG is positief over eigen blurring-pilot (15 september 2017)
Ook Nijmegen gaat experimenteren met blurring (1 augustus 2017)
Rechter: geen verkoop alcoholhoudende drank in belwinkel (28 juli 2017)
Rotterdam stopt met blurringpilot Blending010 (20 juli 2017)
Apeldoorn gedoogt dat meer winkeliers in strijd met de wet gaan blurren (12 juli 2017)
STAP maakt bezwaar tegen gedogen blurren door burgemeester van Venray (22 juni 2017)
Bergen op Zoom treedt op tegen alcoholverkoop bij tuincentrum (8 juni 2017)
Winkeliers in Zwolle blijven blurren (2 juni 2017)
B&W Venray zet proef met blurring door ook al zijn andere gemeenten teruggefloten (2 juni 2017)
Proef mengvormen winkels en horeca in Venray (25 mei 2017)
Een wijntje bij de kapper of in de boekhandel niet meer in 's-Hertogenbosch (21 april 2017)
PERSBERICHT: Rotterdam negeert standpunt Tweede Kamer inzake blurring (11 april 2017)
Jumbo mikt op vijftig gemakswinkels (11 april 2017)
Rotterdam verlengt blurringproef (29 maart 2017)
Opmars horeca in winkelgebieden (23 maart 2017)
PERSBERICHT: VVD wil alle remmen losgooien bij alcoholverkoop (10 maart 2017)
PERSBERICHT: Nederlandse gemeenten krijgen brief van staatssecretaris Van Rijn over blurring (27 februari 2017)
CDA tegen blurring met alcohol (24 februari 2017)
Albert Heijn opent cafes en restaurants bij grote supermarkten (23 februari 2017)
Ook Valkenswaard stopt met blurring-pilot (23 februari 2017)
Tijdens VAO alcohol- en tabaksbeleid zijn 6 moties ingediend (22 februari 2017)
Verhoeve vindt Drank- en Horecawet niet te handhaven (17 februari 2017)
Kamer bespreekt alcoholbeleid (15 februari 2017)
Roosendaal stopt met het gedogen van blurren (14 februari 2017)
Tussenrapportage blurring-pilot verschenen (13 februari 2017)
Van Rijn blijft bezorgd over blurring (8 februari 2017)
VVD-debat Zwolle: Meningen over blurring blijven verdeeld (3 februari 2017)
Debat over blurring in regio Zwolle (24 januari 2017)
Gesubsidieerde verstrekking en blurring-concepten bedreigen cafésector (9 januari 2017)
Goede voornemens sneuvelen omdat alcohol zo beschikbaar is (2 januari 2017)

In Utrecht meer horeca in winkels (27 december 2016)
Blurren zonder alcohol in Arnhem (24 december 2016)
Van Rijn: Accijns omhoog, minder verkooppunten, geen blurring en verbod op alcoholreclame (16 december 2016)
VNG-blurring pilot blijkt door te lopen tot 1 juli 2017 (9 december 2016)
SlijtersUnie noemt blurringvoorstel VVD "Onbegrijpelijk" (9 december 2016)
KHN: Voorstel Ziengs (VVD) blurring met alcohol slecht idee (8 december 2016)
VVD komt met wetsvoorstel om blurren met alcohol toe te staan (7 december 2016)
Blurring nader bekeken (5 december 2016)
Heumen stopt met blurring-pilot (25 november 2016)
Van Dalen: 'Er moet een cultuuromslag komen' (13 november 2016)
KHN informeert politiek over standpunten toekomstige alcoholwetgeving (1 november 2016)
Rotterdamse raad wil blurren toestaan in Markthal (10 oktober 2016)
Nieuwegein stopt met blurring-proef (7 oktober 2016)
ZonMw-onderzoek blurring aangeboden aan Tweede Kamer (3 oktober 2016)
Toezichthouder Drank- en Horecawet wil geen blurring (27 september 2016)
Van Dalen reageert op brief burgemeester van Oss (27 september 2016)
Oss stopt met proef alcohol bij winkels in de binnenstad (24 september 2016)
Van Rijn heeft nog steeds geen goed beeld van de blurring-pilot (12 september 2016)
Politiek Nieuwegein praat over blurring-pilot (11 september 2016)
Daghoreca steeds belangrijker in winkelgebieden (30 augustus 2016)
SlijtersUnie wil dat Van Rijn gemeenten aanpakt om overtreding Drank- en Horecawet (30 augustus 2016)
Staatssecretaris Van Rijn roept burgemeester Nieuwegein op het matje (30 augustus 2016)
Onvrede VSP over gedogen drank in winkels Nieuwegein (29 augustus 2016)
Burgemeester Nieuwegein legt handhavingsverzoek SlijtersUnie naast zich neer (26 augustus 2016)
Doetinchem reageert op commotie rond kindermodezaak (25 augustus 2016)
In Doetinchem mag zelfs een kindermodezaak blurren (24 augustus 2016)
Winkeliers Valkenswaard en Eersel schenken gewoon door (13 augustus 2016)
Nieuwegein blijft blurren ondanks verloren kort geding (12 augustus 2016)
SlijtersUnie klaagt nu Zwolle en mogelijk Rotterdam aan (3 augustus 2016)
Wageningen, Heusden, Bergen op Zoom en Helmond wachten met blurring-pilot op reactie VNG (31 juli 2016)
Ook Oss wil doorgaan met blurring, zelfs na afloop pilot (30 juli 2016)
Vakorganisatie boa's tevreden met blurring-uitspraak (29 juli 2016)
Nieuwegein gaat bekijken of pilot in aangepaste vorm kan worden voortgezet (29 juli 2016)
Ook Apeldoorn moet stoppen met 'wijntje bij de kapper' (29 juli 2016)
Winkeliers Nieuwegein teleurgesteld in uitspraak rechter (29 juli 2016)
Gemeente Nieuwegein moet zich houden aan de Drank- en Horecawet en mag blurren niet gedogen (28 juli 2016)
Restaurant-eigenaar uit blurring-gemeente vindt het willekeur dat hij wet niet mag overtreden (23 juli 2016)
Rechtbank behandelt zaak tegen blurring-pilot Nieuwegein (22 juli 2016)
Horeca-advocaat Meester: "Wijntje in winkel mag misschien niet" (21 juli 2016)
Nieuwegein voor de rechter wegens deelname aan pilot VNG (19 juli 2016)
Waanders stopt toch met wijnverkoop (16 juli 2016)
PERSBERICHT: Biertje bij kapper is en blijft strafbaar (14 juli 2016)
Slijters blijven strijden tegen wijntje bij de kapper (13 juli 2016)
Waanders uit Zwolle wil verder als supermarkt of als warenhuis (6 juli 2016)
Kort geding tegen VNG, aangespannen door de SlijtersUnie (5 juli 2016)
Raad Nederlandse Detailhandel tegen blurren met alcohol (5 juli 2016)
Kapper die niet mag blurren is boos op gemeente (4 juli 2016)
Kamervragen VNG-pilot (22 juni 2016)
Flessen wijn moeten weg uit Zwolse boekhandel Waanders (22 juni 2016)
Borrelen bij de bakker en de fietsenzaak in Den Bosch (21 juni 2016)
Kort geding SlijtersUnie tegen VNG wegens pilot mengvormen winkel/horeca (13 juni 2016)
SlijtersUnie dreigt met rechtszaak om blurring (8 juni 2016)
Drie op de vier Nederlanders wil geen biertje bij de kapper (8 juni 2016)
STAP vraagt gemeente op te treden tegen detailhandelaar die sterke drank verstrekt (9 mei 2016)
Nijmegen doet niet mee met VNG-pilot, maar ziet blurring door de vingers (3 mei 2016)
Doetinchem verwacht geen rechtszaken om blurring (26 april 2016)
Harderwijk treedt op tegen blurring (26 april)
Weert besluit niet deel te nemen aan blurring-pilot VNG (21 april 2016)
STAP wil dat Oss optreedt tegen drankverstrekking in boekhandel (21 april 2016)
Gemeente Hengelo te scheutig met ontheffing voor wijnproeverijen (20 april 2016)
'Pilot verlichte regels winkelgebieden' omvat óók experimenten in strijd met Drank- en Horecawet (20 april 2016)
Rechtbank: Burgemeester mag geen ontheffing verlenen voor het organiseren van een wijnproeverij (19 april 2016)
Tandarts met kroeg geopend in Amsterdam-Oost (16 april 2016)
Den Helder start eigen blurring-pilot (14 april 2016)
VNG claimt blurring-pilot alleen te faciliteren (14 april 2016)
Vereniging van GGD'en tegen horeca in detailhandel (13 april 2016)
Slijters doen aangifte tegen VNG (13 april 2016)
SlijtersUnie zint op juridische stappen tegen blurring in Rotterdam (12 april 2016)
Den Bosch ziet nog niet af van blurring-experiment (8 april 2016)
SlijtersUnie woest op Apeldoorn (8 april 2016)
STAP maakt bezwaar tegen deelname EkoPlaza aan pilot Nieuwegein (8 april 2016)
VNG ziet in uitspraak rechtbank Overijssel geen belemmering voor blurring-pilot (7 april 2016)
SlijtersUnie wil optreden 's-Hertogenbosch tegen deelnemers drankpilot (6 april 2016)
"Staatssecretaris Van Rijn moet snel ingrijpen" (6 april 2016)
SlijtersUnie blij met uitspraak rechtbank Overijssel (1 april 2016)
Gemeente Zwolle beraadt zich op vonnis wijnverkoop Waanders (1 april 2016)
Rechter: Zwolse boekhandel mag niet blurren; gemeente mag niet op onjuiste gronden afzien van handhaven (31 maart 2016)
Rotterdam en horeca in de clinch over blurring (30 maart 2016)
Van Rijn blijft inzake blurring pilot afwachtende houding aannemen (30 maart 2016)
RTL Nieuws: winkeliers mogen alcohol verstrekken om mensen naar de stad te lokken (26 maart 2016)
VerslavingspreventieNederland maakt zich zorgen om blurring (17 maart 2016)
KHN vindt Haagse surfscholen die alcohol schenken oneerlijke concurrentie (17 maart 2016)
Horeca Rotterdam wil strengere voorwaarden voor winkels die blurren (9 maart 2016)
Trimbos-instituut keert zich nu ook tegen blurring-pilot (9 maart 2016)
Blurring-pilot Nieuwegein; ook supermarkt EkoPlaza gaat alcohol schenken (3 maart 2016)
Amsterdam gaat blurring gedogen in 3 freezones (26 februari 2016)
Blurring in Zwolle: 25 locaties mogen het, maar wel maximaal 2 glazen per klant (26 februari 2016)
Wim van Dalen in discussie met burgemeester Verhoeve over blurring-pilot (24 februari 2016)
Wijntje drinken in schoenenzaak is belachelijk (23 februari 2016)
Rotterdam wil gaan blurren onder de noemer blending 010; KHN vreest ongelijk speelveld (18 februari 2016)
Haagse surfscholen mogen alcohol verkopen, strandtenten kleding en zonnebrand (17 februari 2016)
VNG-brief aan Van Rijn over blurring: "Gemeenten hoeven geen verantwoording af te leggen" (9 februari 2016)
VNG gaat toch door met blurring-pilot (6 februari 2016)
Editie NL over bier kopen tijdens carnaval (5 februari 2016)
'Geen Baco bij de Hakkenbar' (3 februari 2016)
Kamervragen over blurring-initiatief Amsterdam (1 februari 2016)
Lijst met gemeenten die willen deelnemen aan omstreden VNG-pilot wordt alsmaar langer (26 januari 2016)
Den Bosch overweegt blurren toe te staan (25 januari 2016)
ChristenUnie Zwolle stelt vragen over blurring-pilot (25 januari 2016)
Van Rijn (VWS) geeft VNG flinke tik op de vingers (19 januari 2016)
Van Rijn gaat gemeenten die meedoen aan omstreden 'blurring-pilot' aanspreken, mocht die ongewijzigd doorgaan (18 januari 2016)
Blurring-infograhic verschenen, helaas met enige fouten (14 januari 2016)
Ook Arnhem wil meedoen aan omstreden proefproject VNG (6 januari 2015)

Blurring-zaken voor de Rechtbank in Zwolle (14 december 2015)
Zwolle meldt zich aan voor VNG-pilot 'blurring' (2 december 2015)
Schouwen-Duiveland wil deelnemen aan omstreden VNG-pilot (28 november 2015)
Ook Volp stelt Kamervragen over 'blurring'-pilot VNG (28 november 2015)
Van Gerven stelt vragen over VNG-pilot 'reguleren mengvormen winkel/horeca' (25 november 2015)
Plasterk in Kamerbrief: "Geen experimenten met versoepeling Drank- en Horecawet" (21 november 2015)
Van Dalen over pilot VNG: "Zo wordt alcohol nóg normaler" (19 november 2015)
Blurring-pilot VNG heeft ander karakter dan eerder was aangegeven (19 november 2015)
Amsterdamse modezaak House of Men mag geen alcohol meer schenken (18 november 2015)
STAP desnoods naar de rechter om wijn bij de kapper in Amsterdam (18 november 2015)
Reactie Van Dalen op start VNG-pilot rondom 'blurring': overbodig en onwenselijk (16 oktober 2015)
Burgemeester Huizen voelt hete adem SlijtersUnie in de nek (1 oktober 2015)
Geen vergunning voor wijnproeverij Hart van Huizen (29 september 2015)
Van Rijn beantwoordt nieuwe vragen over VNG-pilot "blurring" (29 september 2015)
SlijtersUnie wil wijn weg uit Zwolse boekhandel (19 september 2015)
Kamervragen over VNG-pilot 'blurring' (17 september 2015)
STAP op de barricades voor behoud van de Drank- en Horecawet (16 juli 2015)
Van Rijn herhaalt standpunt over 'blurring' (19 juni 2015)
Advocatenkantoor Lexence: regelgeving blokkeert "leuke initiatieven" (16 juni 2015)
Amsterdamse horeca tegen versoepeling regels schenken in winkels (10 juni 2015)
Rectificatie: Pilot gemeente Roosendaal binnen kaders Drank- en Horecawet (26 mei 2015)
Gemeente Roosendaal wil overtreding Drank- en Horecawet gedogen (20 mei 2015)
Reactie Van Rijn op STAP-brief over pilot G4 en 'blurring' (28 april 2015)
Nijmegen wil meedoen aan proef detailhandel in horecazaken (30 maart 2015)
Slijters bezorgd over experiment minister Kamp (23 maart 2015)
Kopje koffie in winkels mag van college Bergen, alcohol niet (25 februari 2015)
Pilot met supermarktbars en caféwinkels in de vier grote gemeenten van de baan (16 februari 2015)
Slijtersvakblad noemt plannen G4 "de wereld op z'n kop" (13 februari 2015)
Ook Helmond wil regels Drank- en Horecawet opzij zetten (12 februari 2015)
Voordewind vraagt Van Rijn om reactie op STAP-brief (11 februari 2015)
STAP bezorgd vanwege plannen die leiden tot supermarktbars en caféwinkels (9 februari 2015)
G4 willen pilot Drank- en Horecawet, STAP voorziet grote problemen (8 januari 2015)

Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP
Postbus 9769
3506 GT Utrecht
T: +31 (0)30-6565041
F: +31 (0)30-6565043
E: info@stap.nl