Feiten en cijfers
Op deze themapagina staan een grafiek, factsheets en rapporten met cijfers over het alcoholgebruik in Nederland, voornamelijk onder jongeren. Het beoogt geen compleet overzicht te geven van het beschikbare cijfermateriaal.
Grafiek: Alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking 1960-2010
Alcoholgebruik door Nederlandse jongeren
1. Kinderen beginnen te jong en drinken te veel
- Nederlandse kinderen beginnen gemiddeld tussen hun 12e en 13e jaar alcohol te drinken; meisjes (12,8 jaar) iets later dan jongens (12,4 jaar).
- 10% van de 12-jarigen zegt kortgeleden nog te hebben gedronken. Van die groep drinkt 56% tenminste één keer per maand minimaal 5 glazen per keer.
- 39% van de 14-jarigen zegt kort geleden nog te hebben gedronken. Van die groep drinkt 58% tenminste elke maand minimaal 5 glazen per keer.
- Van de 16-jarigen zegt 71% kortgeleden nog te hebben gedronken. Van die groep drinkt 77% elke maand tenminste minimaal 5 glazen per keer.
2. Drinkgedrag van 15-plussers al vele jaren te hoog; aantal kinderen van 12-14 dat drinkt is gedaald
- Vergeleken met cijfers uit 2003 drinken er nu minder kinderen van 12-14 jaar alcohol. In 2003 had 71% van de kinderen van 12 jaar ooit alcohol gedronken. In 2009 was dat 41%.
- De cijfers m.b.t. kinderen en jongeren van 15 jaar en ouder zijn nauwelijks veranderd.
- Voor alle leeftijden geldt dat zodra jongeren drinken, ze vaak te veel drinken. Het is blijkbaar een kwestie van: je drinkt niet of je drinkt veel.
3. Te veel en te vaak drinken begint bij veel jonge drinkers vanaf hun 15e
- Het zogenaamde binge drinken (veel drinken in korte tijd) neemt een vlucht vanaf 15 jaar. Ruim een kwart van de 15 jarigen (27%) die recent hebben gedronken drinkt wekelijks 5 tot 10 glazen; nog eens een kwart (26%) drinkt 10 of meer glazen per week.
- De wettelijke lage verkoopleeftijd in Nederland van 16 jaar is hier vermoedelijk mede debet aan (vanaf je 16de kun je losgaan).
4. Nederlandse jongeren scoren hoog in Europa
- De 15 en 16-jarige Nederlandse jongeren drinken relatief vaak t.o.v. Europese leeftijdsgenoten. Ze staan op plek twee, na koploper Oostenrijk; 24% van deze Nederlandse jongeren heeft de afgelopen maand meer dan 10 keer alcohol gedronken. Het Europese gemiddelde is 10%.
- Analyse van de Europese data (ESPAD, 2007) leert dat alleen jongeren(van 15 en 16 jaar) in Denemarken, Oostenrijk, Duitsland, Engeland en Tjechië meer en vaker drinken dan hun Nederlandse leeftijdsgenoten.
5. Alcoholvergifiting onder jongeren stijgt sinds 2007
- In 2010 zijn 684 Nederlandse jongeren met spoed opgenomen in een ziekenhuis na het drinken van te veel alcohol; in 2007 waren dat er 297;in 2008 337 en in 2009 500.
- Wat opvalt is dat het meestal om gewone autochtone jongeren gaat. De gemiddelde leeftijd van deze ‘comadrinkers’ ligt iets boven de 15 jaar.
6. Ernstige en blijvende gezondheidsschade onvermijdelijk
- Blootstelling aan alcohol tijdens de jeugd kan tot geheugen-, leer- en concentratieproblemen leiden; hersenen die in ontwikkeling zijn (tot het 23e levensjaar) zijn het meest kwetsbaar.
- Jongeren die voor hun 15e met drinken zijn begonnen lopen vier maal zoveel risico op alcoholverslaving als jongeren die op hun 21e zijn begonnen.
-Bij meisjes en jonge vrouwen is met name het risico op ontwikkeling van borstkanker zorgwekkend. Uit onderzoek is gebleken dat hoe meer en hoe vaker jonge vrouwen alcohol gebruiken tijdens de adolescentie, des te groter de kans is op goedaardige borstaandoeningen. Goedaardige borstaandoeningen zijn een belangrijke voorspeller voor borstkanker.
- Hoe jonger tieners aan alcohol beginnen des te groter de kans dat zij ook gaan roken of drugs gaan gebruiken.
7. Alcoholgerelateerde ongevallen
- Consument en Veiligheid telt jaarlijks bij de spoedeisende hulp 24.000 alcoholgerelateerde ongevallen bij jongeren tussen de 10 en 25 jaar. Dit is bijna 10% van alle ongevallen of geweldplegingen onder jongeren in deze leeftijd.
- Jonge mannen van 18 tot en met 24 jaar maakten in 2002 23% uit van de ernstig gewonden en verkeersdoden door alcoholongevallen, terwijl deze groep maar 4% van de totale Nederlandse bevolking vormt.
Alcoholintoxicaties 2007-2010 (794 kB)
Jeugd en riskant gedrag
Sinds 1984 voert het Trimbos-instituut eens in de 4 jaar het zogenaamde Peilstationsonderzoek uit. Het betreft de cijfers over roken, gokken en het alcohol- en drugsgebruik van schoolgaande jongeren vanaf 10 jaar.
Jeugd en riskant gedrag 2007 (10,5 MB)
Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland.
Het Trimbos-instituut participeert in het Nederlandse deel van het onderzoek Health Behaviour of School-aged Children.De studie maakt deel uit van het internationale HBSC-onderzoek waaraan in 2009/2010 meer dan 40 Europese landen, de VS, Canada en Israel participeerden. Door de internationale inbedding is het mogelijk om de gegevens van Nederlandse kinderen systematisch te vergelijken met die van kinderen in het buitenland. De vragenlijst van dit onderzoek komt deels overeen met die van het Peilstationsonderzoek.
Bestedingen aan alcohol door jongeren
Nederlandse jongeren geven per maand €15 uit aan alcoholhoudende dranken, meisjes € 7.
Dat blijkt uit het meest recente scholierenonderzoek.
Jongeren in de ambulante verslavingszorg (2004-2008)
Het LADIS bulletin verschijnt een aantal keer per jaar en gaat in op trends, thema's en profielen van cliënten in de verslavingszorg. Dit gebeurt met behulp van de cliëntgegevens uit het Landelijk Alcohol en Drugs Informatiesysteem (LADIS).
In dit bulletin is geprobeerd op basis van de meest actuele cijfers van hulpvragen en hulpvragers in de zorg een beeld te schetsen van de jongerenproblematiek.
Jongeren in de ambulante verslavingszorg in Nederland (2004-2008) (483 kB)
Rijden onder invloed 2002-2010
Jaarlijks laat het ministerie van Infrastructuur en Milieu onderzoek doen naar het aantal automobilisten dat in weekendnachten met alcohol op achter het stuur kruipt. Hieruit blijkt dat het percentage rijders met een bloedalcoholgehalte van 0,5 promille of meer, de afgelopen jaren flink is afgenomen. Sinds 2002 is dat percentage gedaald van 4,1% naar 2,4%.
Rijden onder invloed 2010 (487 kB)
Het gebruik van alcohol door jongeren en de rol van hun ouders: resultaten van twee metingen
In het najaar van 2006 is een tweede grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de aankoop en het gebruik van alcoholhoudende dranken door jongeren van 12 tot en met 17 jaar. Eerder vergelijkbaar onderzoek maakt het mogelijk om meer inzicht te verkrijgen in de relatie tussen opvoeding en alcoholgebruik, hetgeen essentieel is voor het geven van betrouwbare adviezen aan ouders.
Het gebruik van alcohol door jongeren en de rol van hun ouders (1,11 MB)
Ouders onderschatten alcoholgebruik van hun kinderen
Maar liefst 87% van de ouders is niet bezorgd om het alcoholgebruik van hun kind. Vaak is dit ten onrechte. Uit onderzoek van de GGD blijkt namelijk dat 29% van de leerlingen uit klas 2 en 74% van de leerlingen uit klas 4 in de voorgaande maand alcohol had gedronken. Van de ouders met kinderen onder de 16 jaar geeft daarentegen 90% aan dat hun kind geen alcohol drinkt. Een opvallend verschil.
Alcoholopvoeding Durf Nu (2,79 MB)
Hoofdlijnenbrief alcoholbeleid
In november 2007 stuurden de ministers van Volksgezondheid Welzijn en Sport, van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en voor Jeugd en Gezin de Hoofdlijnenbrief alcoholbeleid naar de Tweede Kamer.
In de eerste hoofdstuk van deze brief zijn veel cijfers opgenomen m.b.t. alcoholgebruik en alcoholproblemen.
Hoofdlijnenbrief alcoholbeleid (69,2 kB)
Monitor alcoholverstrekking jongeren
Om inzicht te krijgen in de naleving van de leeftijdsgrenzen van 16 en 18 jaar uit de Drank- en Horecawet voert INTRAVAL om het jaar een onderzoek uit. Tot dusverre hebben metingen plaatsgevonden in 1999, 2001, 2003, 2005, 2007 en 2009.
Monitor alcoholverstrekking jongeren 2009 factsheet (194 kB)
De prevalentie van probleemdrinken in Nederland, een algemeen bevolkingsonderzoek
Dit onderzoek is in 2004 uitgevoerd door de Universiteit Maastricht in opdracht van met ministerie van VWS. Het onderzoek is uitgevoerd onder bijna 8000 Nederlanders van 16 tot en met 69 jaar. Analyse van de gegevens leidt tot een aantal meer een minder verrassende conclusies.
Uit het archief
Drank- en drugsgebruik extreem hoog in jeugdzorg en speciaal onderwijs (12 december 2011)
Kerncijfers gedistilleerde dranken gepubliceerd (23 juni 2011)
28% van de jongens van 15 tot 25 jaar zware drinker (28 mrt 2011)
Tien procent ouders wil alcoholslot (25 mrt 2011)
Fietsen in donker riskant; vaak is alcohol in het spel (18 mrt 2011)
Stijging aantal alcoholvergiftigingen in Duitsland (21 dec 2009)
Film kijken beïnvloedt drinkgedrag jongeren (10 dec 2009)
Poll Stand.nl: 76% vóór leeftijdsgrens van 18 jaar (4 dec 2009)
Steeds meer 55-plussers met alcoholproblemen (3 dec 2009)
Veel cafés in de buurt leidt tot zelfmoord (21 sep 2009)
Roken is voor losers, drinken niet (20 aug 2009)
1 op de 10 Europeanen sterft aan alcoholgerelateerde oorzaak (8 jul 2009)
RIVM: alcohol en tabak even groot gevaar als heroïne (6 jul 2009)
Leeftijdsgrens van 18 jaar wetenschappelijk onderbouwd (8 jun 2009)
Zien drinken doet drinken (19 mrt 2009)
Bewezen: reclame zet aan tot drinken (12 mrt 2009)
Lichte daling alcoholdoden in Engeland (27 jan 2009)
Links
Postbus 9769
3506 GT Utrecht
T: +31 (0)30-6565041
F: +31 (0)30-6565043
E: info@stap.nl