NL EN
Steun het werk van STAP!

Feiten en cijfers

Op deze themapagina staan enkele belangrijke bronnen met cijfers over het alcoholgebruik en alcoholgerelateerde problemen in Nederland. Het beoogt geen compleet overzicht te geven van het beschikbare cijfermateriaal.

Aan de orde komen:
- Alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking
- Verkoopkanalen alcohol
- Alcoholgebruik schoolgaande jongeren
- Alcoholgebruik alle jongeren van 12 t/m 17 jaar
- Gebruik van alcohol door jongeren en de rol van hun ouders
- Opvattingen van ouders
- Bestedingen aan alcohol door jongeren
- Bezoeken SEH en ziekenhuisopnames (o.m. voor comadrinken) bij jongeren
- Alcoholgerelateerde ongevallen en incidenten met jongeren
- Jongeren in de verslavingszorg
- Ouderen in de verslavingszorg
- Drinkers, zware drinkers, ex-drinkers en nooit-drinkers
- Zware drinkers 19+ per GGD-regio
- Nederlanders 18 t/m 64 jaar met alcoholstoornissen
- Alcoholgerelateerde sterfte
- Alcoholaccijnzen
- Rijden onder invloed
- Alcoholverstrekking jongeren
- Hoofdlijnenbrief alcoholbeleid
- Links
- Recent nieuws

1. Alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking

Grafiek: Alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking vanaf 0 jaar, 1960-2014 (bier, wijn, gedistilleerd en totaal, allemaal in liters pure alcohol)

Deze grafiek geeft de gemiddelde alcoholconsumptie van de Nederlander (inclusief kinderen en niet-drinkers) weer in liters pure alcohol. Voor bier, wijn en gedistilleerde drank is berekend hoeveel pure alcohol de gemiddelde Nederlander in totaal binnenkrijgt door die drank te consumeren. Deze drie cijfers zijn ook opgeteld: dat cijfer geeft dus aan de totale hoeveelheid pure alcohol die de gemiddelde Nederlander tot zich neemt.

Alcoholconsumptie 1960 - 2014

-

Alcoholconsumptie 0+ 1960-2014 grafiek (42,4 kB)

-

Grafiek: Alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking vanaf 0 jaar en vanaf 15 jaar, 1960-2014 (totaal in liters pure alcohol)

Alcoholconsumptie 0+ en 15+ 1960-2014 grafiek (41,7 kB)

-

Tabel: Alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking vanaf 0 jaar, 1990-2014 (bier en wijn in consumptiesterkte, gedistilleerd en totaal in liters pure alcohol)

Jaar Bier(consumptiesterkte) Wijn(consumptiesterkte) Gedistilleerd(liters pure alcohol) Totaal(liters pure alcohol)
1990 87,7 14,5 1,98 8,1
1991 88,5 15,3 2,02 8,2
1992 90,2 15,9 1,90 8,2
1993 85,2 15,2 1,88 7,9
1994 86,0 15,7 1,77 7,9
1995 85,8 16,6 1,74 8,0
1996 85,5 17,1 1,76 8,1
1997 86,3 17,5 1,72 8,2
1998 84,2 18,4 1,66 8,1
1999 84,2 18,6 1,68 8,2
2000 82,4 18,8 1,68 8,2
2001 80,5 18,9 1,71 8,1
2002 79,8 19,0 1,66 8,0
2003 79,5 19,6 1,50 7,9
2004 79,4 20,6 1,37 7,9
2005 78,1 21,3 1,29 7,9
2006 79,4 21,5 1,28 7,9
2007 77,5 21,6 1,29 7,8
2008 78,5 21,6 1,29 7,9
2009 72,8 21,7 1,27 7,5
2010 72,0 21,8 1,26 7,5
2011 71,7 21,8 1,23 7,4
2012 72,3 21,8 1,26 7,5
2013 69,6 20,5 1,20 7,1
2014 68,4 20,3 1,15 7,0

Bronnen: Centraal Bureau voor de Statistiek, Productschap Wijn, Productschap Dranken, Nederlandse Brouwers, Ministerie van Financiën, Stichting Wijnonderwijs Nederland.

2. Verkoopkanalen alcohol

Maar 21% van de alcohol die in Nederland wordt geconsumeerd wordt gekocht in de horeca. De rest wordt gekocht in de detailhandel, vooral in de supermarkt.

Verkoopkanalen van alcohol (50,5 kB)

-

Zie onder meer detailhandel.info.

3. Alcoholgebruik schoolgaande jongeren

Het Trimbos-instituut peilt sinds het midden van de jaren tachtig in hoeverre leerlingen van 12 tot en met 18 jaar op reguliere middelbare scholen ervaring hebben met alcohol, tabak, drugs en gokken. Dit gebeurt via het landelijke Peilstationsonderzoek scholieren, waarvan tussen 1988 en 2011 vierjaarlijks peilingen zijn verricht.
Het alcoholgebruik onder de schoolgaande jeugd van 11 tot en met 16 jaar is in 2001, 2005, 2009, 2011 en 2013 ook gemeten in de Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) onderzoeken. Deze studie maakt deel uit van het internationale HBSC-onderzoek waaraan zo'n 40 Europese landen, de VS, Canada en Israël participeren. Door de internationale inbedding is het mogelijk om de gegevens van Nederlandse kinderen systematisch te vergelijken met die van kinderen in het buitenland. De vragenlijst van dit onderzoek komt deels overeen met die van het Peilstationsonderzoek.

Uit het onderzoek uit 2013 (dus vóór de leeftijdsgrensverhoging naar 18 jaar) blijkt dat van de scholieren van 12 t/m 16 jaar:
- 46,1% ooit alcohol heeft gedronken.
- 26,7% ook de laatste maand heeft gedronken.
- Voor de groep 16-jarige scholieren deze cijfers hoger liggen: 79,3% drinkt en 66,3% heeft de laatste maand gedronken.
- Onder de jongeren die alcohol drinken dronkenschap regelmatig voorkomt. 25% was tenminste één keer dronken gedurende de laatste maand. 72% drinkt 5 glazen of meer bij één gelegenheid. 5% drinkt méér dan 10 glazen alcohol op een weekenddag.
- Allochtone jongeren een lagere kans hebben om dagelijks alcohol te gebruiken in vergelijking met autochtone jongeren.
- Meisjes en jongens opvallend weinig verschillen m.b.t. laatste maand alcoholgebruik en drinken van 5 of meer glazen alcohol bij één gelegenheid.
- Voorverpakte en zelf gemixte mixdrankjes naast bier de meest populaire dranken onder scholieren zijn.

Trends:
- Het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit alcohol heeft gedronken is de laatste 10 jaar sterk gedaald van 83,5% naar 46,1%.
- Het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat de laatste maand alcohol zegt te hebben dronken is in diezelfde periode ook scherp gedaald van 55,3% naar 26,7%.
- De daling in alcoholgebruik is het sterkst onder de jongste scholieren van 12, 13 en 14 jaar.
- Hoewel het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit gedronken heeft of maandelijks drinkt sterk gedaald is, is er onder hen die wél drinken geen sprake van een afname van de hoeveelheid die gedronken wordt. Het aantal drinkers dat 5 of meer glazen drinkt op één gelegenheid nam zelfs tussen 2011 en 2013 toe, van 64,3 naar 72,1%.

De hiervoor genoemde cijfers 2013 uit Nederland zijn nog niet vergeleken met de andere landen. Er zijn thans dus alleen oudere vergelijkende internationale studies beschikbaar (zie ESPAD-studie en studie Verwey-Jonker instituut).

Tabel: Trendgegevens 2003-2013 voor "ooit alcohol gedronken" naar leeftijd (in %)

  2003 2005 2007 2009 2011 2013
12 jaar 71,1 60,5 55,8 41,1 35,4 17,0
13 jaar 79,6 70,0 66,1 53,9 53,4 29,0
14 jaar 87,7 81,6 80,8 69,8 69,2 48,9
15 jaar 90,2 88,0 89,4 83,8 82,9 68,8
16 jaar 89,8 86,3 90,8 84,6 87,1 79,3
Totaal 83,5 76,9 76,1 65,7 64,4 46,1

-

HBSC 2013 (9,9 MB)

Jeugd en riskant gedrag 2011 (2,89 MB)

Factsheet ESPAD 2011 (332 kB)

Verwey-Jonker Instituut: Alcohol Use among Adolescents in Europe (6,48 MB)

-

4. Alcoholgebruik alle jongeren van 12 t/m 17 jaar

Uit de Gezondheidsenquête 2014 van het CBS naar de leefstijl van Nederlanders van 12 jaar en ouder zijn ook gegevens te halen over het alcoholgebruik van jongeren van 12 t/m 17 jaar. Het gaat hierbij om alle jongeren, dus niet alleen om schoolgaande jongeren.

Hieruit blijkt dat in 2014 33,4 % van de jongeren in de leeftijd 12 t/m 17 jaar alcohol dronk, dat 12,2% alcohol heeft gedronken, maar niet de laatste 12 maanden, en dat 54,4% nooit heeft gedronken. Van de drinkende jongeren van 12 t/m 17 jaar was in 2014 - volgens het CBS - 10,5% een zware drinker.

Bron: cbs.nl.

-

5. Gebruik van alcohol door jongeren en de rol van hun ouders

In het najaar van 2006 is een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar de aankoop en het gebruik van alcoholhoudende dranken door jongeren van 12 tot en met 17 jaar. Eerder vergelijkbaar onderzoek maakt het mogelijk om meer inzicht te verkrijgen in de relatie tussen opvoeding en alcoholgebruik, hetgeen essentieel is voor het geven van betrouwbare adviezen aan ouders.

Het gebruik van alcohol door jongeren en de rol van hun ouders (1,11 MB)

-

6. Opvattingen van ouders

Uit de HBSC-studie 2013 blijkt:
- Dat bijna alle ouders het drinken van grote hoeveelheden alcohol door jongeren schadelijk vinden. Grote hoeveelheden is ieder weekend vijf of meer drankjes of iedere dag één of twee drankjes.
- Dat "ieder weekend drinken" door wat minder ouders schadelijk gevonden wordt.
- Dat de verhoging van de leeftijdsgrens voor het kopen van alcohol naar 18 jaar door vier van de vijf ouders wordt ondersteund.
- Dat ouders v.w.b. het alcoholgebruik van hun kind even streng zijn voor zonen als voor dochters.
- Dat ouders toegeeflijker worden naarmate hun kind ouder wordt: ongeveer de helft van de jongeren van 16 jaar mag thuis één glas op een feestje drinken.
- Dat ruim de helft van de ouders denkt dat de maatregelen die zij zelf nemen effect hebben op het alcoholgebruik van hun kind.

In 2014 is in het kader van de campagne NIX18 ook onderzoek gedaan naar de opvattingen van ouders. De belangrijkste cijfers van dat onderzoek zijn:
- 71% van de ouders vindt het normaal dat jongeren onder de 18 niet roken en niet drinken.
- 31% van de ouders maakt daadwerkelijk afspraken met hun kinderen over drinken.
- 60% van de ouders geeft aan dat hun kinderen onder de 18 jaar niet drinken.
- 77% van de ouders praat over "niet roken en drinken onder de 18".

HBSC 2013 (9,9 MB)

Jaarevaluatie campagnes Rijksoverheid 2014 (4,67 MB)

-

7. Bestedingen aan alcohol door jongeren

In 2010-2011 gaf 21% van de Nederlandse jongens geld uit aan alcohol, gemiddeld zo'n € 67 per maand. Van de meisjes gaf 17% daaraan geld uit, gemiddeld € 39 per maand. Dat bleek uit scholierenonderzoek van het NIBUD.

Het meest recente scholierenonderzoek 2012-2013 geeft alleen het percentage 17/18 jarige scholieren dat geld uitgeeft aan alcoholhoudende dranken: 72%. Verder blijkt uit deze studie dat jongens die alcohol kopen in de supermarkt daar maandelijks gemiddeld € 21 aan besteden, bij meisjes is dat € 10.

NSO 2010-2011 (1,36 MB)

NSO 2012-2013 (1,24 MB)

-

8. Bezoeken SEH en ziekenhuisopnames (o.m. voor comadrinken) bij jongeren

Er zijn twee bronnen met data over alcoholgerelateerde bezoeken aan afdelingen Spoedeisende Eerste Hulp en ziekenhuisopnames bij jongeren.

- Ten eerste zijn dat data over het aantal patiënten met alcoholvergiftiging dat behandeld wordt op de Spoedeisende Eerste Hulp van een ziekenhuis. Die cijfers worden verzameld door VeiligheidNL. Kijken we specifiek naar jongeren onder de 18 jaar dan zien we dat in 2013 1.400 jonge comadrinkers daarvoor op de SEH terecht kwamen. Het aantal alcoholvergiftigingen op de SEH is min of meer stabiel.

- De tweede bron zijn de cijfers van kinderarts Nico van der Lely en zijn collega's. Zij behandelden in 2014 783 jongeren onder de 18 jaar die in het ziekenhuis waren opgenomen na overmatig alcoholgebruik. Het betrof in 545 gevallen ernstige alcoholvergiftigingen ("comadrinken"). Dat aantal van 783 is een stijging ten opzichte van het jaar 2013.

De trends zijn overigens regionaal verschillend: het aantal gevallen van comadrinken neemt bijvoorbeeld toe in Zuid-Holland Zuid, in Amersfoort en in Brabant, terwijl er in Noord-Holland Noord sprake lijkt te zijn van een afname.

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol - 2013 (2,20 MB)

Factsheet alcoholintoxicaties 2007 - 2014 (571 kB)

Veiligheidnl cijfers

-

9. Alcoholgerelateerde ongevallen en incidenten met jongeren

VeiligheidNL telde in 2013 bij de Spoedeisende Eerste Hulp 420 behandelingen in verband met alcoholgerelateerde ongevallen en geweld bij jongeren onder de 18 jaar.

Alcohol speelt een rol in 8,7% van door de politie geregistreerde incidenten met jongeren, zo bleek uit een recente studie van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP naar de alcoholincidenten in 2010 in 5 gemeenten in de FoodValley regio. Het betrof onderzoek waarbij incidentgegevens van de politie Gelderland-Midden nader zijn geanalyseerd. In de helft van de incidenten ging het om agressief gedrag. Ruzie en inbraak scoorden ook hoog. De meeste incidenten vonden plaats op zaterdag en tussen 12 uur ’s nachts en 3 uur ’s nachts.

Alcoholvergiftigingen en ongevallen met alcohol - 2013 (2,20 MB)

Politie Registratie Onderzoek (372 kB)

-

10. Jongeren in de verslavingszorg

Relatief weinig jongeren komen met een alcoholhulpvraag bij de verslavingszorg. Het aandeel alcoholhulpvragers onder de 25 jaar in de verslavingszorg bedraagt 6%. Dat was in 2005 nog maar 3%.
Gecorrigeerd voor de bevolkingsopbouw is in de periode van 2005 tot en met 2014 het aantal hulpvragers onder de 25 jaar bijna verdubbeld van 20/100.000 naar 37/100.000 leeftijdsgenoten. Vooral bij de vrouwen < 25 is dat gestegen.

Tabel: Aantal hulpvragers bij de verslavingszorg onder de 25 jaar, 2005-2014

  2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Absoluut aantal hulpvragers <25 977 961 1326 1465 1550 1615 1674 1676 1753 1794
Aantal mannelijke hulpvragers <25 per 100.000 leeftijdsgenoten 30 30 40 44 46 47 48 47 50 51
Aantal vrouwelijke hulpvragers <25 per 100.000 leeftijdsgenoten 9 8 13 15 16 18 19 20 20 21
Totaal aantal hulpvragers <25 per 100.000 leeftijdsgenoten 20 19 27 30 31 33 34 34 36 37

-

Alcoholhulpvraag in Nederland 2005-2014 (896 kB)

-

11. Ouderen in de verslavingszorg

In 2005 waren er in de verslavingszorg 5.756 55+-ers met een alcoholhulpvraag, dit aantal is in 2014 gestegen naar 8.375.
Gecorrigeerd voor de bevolkingsopbouw is in de periode van 2005 tot en met 2014 het aantal hulpvragers onder 55+-ers gestegen van 136/100.000 naar 164/100.000 leeftijdsgenoten. Vooral bij de mannen 55+ is dat gestegen.
In 2005 is 20% van de cliënten in de verslavingszorg met primaire alcoholproblematiek een 55+-er. In 2014 is dat 27%. Dit geeft aan dat het aandeel ouderen binnen de verslavingszorg groter is geworden.

Tabel: Aantal hulpvragers bij de verslavingszorg 55+, 2005-2014

  2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
Absoluut aantal hulpvragers 55+ 5756 5593 6736 7559 7993 8411 8538 8121 8259 8375
Aantal mannelijke hulpvragers 55+ per 100.000 leeftijdsgenoten 203 193 226 250 259 264 262 246 245 241
Aantal vrouwelijke hulpvragers 55+ per 100.000 leeftijdsgenoten 80 76 90 97 100 105 104 95 95 96
Totaal aantal hulpvragers 55+ per 100.000 leeftijdsgenoten 136 130 153 168 174 179 178 166 165 164
           

-

Factsheet Alcohol en ouderen 2014 (458 kB)

Alcoholhulpvraag in Nederland 2005-2014 (896 kB)

-

12. Drinkers, zware drinkers, ex-drinkers en nooit-drinkers

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat in 2014 76,7% van de Nederlanders van 12 jaar en ouder alcohol gebruikte, waarvan 11,5% zwaar. Dat betekent dus dat 8,8% van de Nederlanders van 12 jaar en ouder kan worden aangeduid als zware drinker. Een zware drinker is iemand die zelf zegt minstens één keer per week ten minste vier (bij vrouwen) of zes (bij mannen) glazen alcoholhoudende drank te drinken op één dag. 11,6% van de bevolking 12+ is een ex-drinker, 11,7% een nooit-drinker.

Tabel: Drinkers, zware drinkers, ex-drinkers en nooit-drinkers in 2014

  Percentage drinkers Percentage zware drinkers onder drinkers Ex-drinkers Nooit-drinkers
Mannen 12+ bevolking 82,0 13,2 9,2 8,7
Vrouwen 12+ bevolking 71,5 9,7 14,0 14,6
Totale bevolking 12+ 76,7 11,5 11,6 11,7

Bron: cbs.nl.

-

13. Zware drinkers 19+ per GGD-regio

Uit cijfers van de eerste gezamenlijke Gezondheidsmonitor van de Gemeenschappelijke Gezondheidsdiensten, het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) per GGD-regio blijken "Hollands Noorden", "Twente" en "Hart van Brabant" het hoogste percentage zware drinkers 19+ te kennen. Daarvan is sprake als iemand minstens één keer per week ten minste vier (voor vrouwen) of zes (voor mannen) glazen op één dag dag drinkt. De regio Flevoland scoort het laagste percentage zware drinkers.

Zware drinkers naar ggd regio

Zware drinkers per GGD-regio 2012 (6,35 kB)

-

14. Nederlanders 18 t/m 64 jaar met alcoholstoornissen

Uit de NEMESIS-2 studie onder 6.646 Nederlanders van 18 t/m 64 jaar naar psychische gezondheid, zoals het vóórkomen van alcoholstoornissen, blijkt dat 14,3% van de Nederlanders ooit in het leven alcohol misbruikt en dat 2,0% van de Nederlanders ooit in het leven alcoholafhankelijk is.

Er is volgens de DSM-5, het nieuwste handboek van psychiaters, sprake van alcoholmisbruik als iemand een patroon van onaangepast alcoholgebruik heeft blijkend uit minstens één van de volgende vier criteria:
• De persoon gebruikt herhaaldelijk alcohol met als gevolg dat het niet meer lukt om in belangrijke mate te voldoen aan verplichtingen op het werk, school of thuis.
• Men drinkt herhaaldelijk in situaties waarin dit fysiek gevaarlijk is (bijvoorbeeld autorijden onder invloed).
• In samenhang met het gebruik van alcohol is men in aanraking gekomen met justitie.
• De persoon gebruikt bij voortduring alcohol hoewel dit een sociaal, beroepsmatig, psychisch of lichamelijk probleem in stand houdt.

Volgens DSM-5 is van alcoholafhankelijkheid sprake als de persoon minstens aan drie van de volgende criteria voldoet:
• Men drinkt vaak grotere hoeveelheden of langer dan men van plan was.
• Men wil beslist minderen of stoppen met drinken of heeft zonder succes geprobeerd dit te doen.
• Er wordt veel tijd gestoken in het verkrijgen van alcoholhoudende drank en in de consumptie ervan. Ook kan veel tijd nodig zijn om van de naweeën van gebruik te bekomen.
• Iemand heeft een sterke gewenning of tolerantie. Drinken van dezelfde hoeveelheid heeft minder effect dan eerder. Of: de persoon moet meer drinken om dronken te worden of een ander gewenst effect te bereiken.
• Bij stopzetting of onderbreking van drinken is er sprake van ontwenningsverschijnselen, ook wel onthoudingsverschijnselen genoemd, zoals een kater. Het drinken heeft vaak tot doel om onthoudingsverschijnselen te verlichten of te voorkómen.
• De persoon offert vanwege het drinken sociale en beroepsmatige activiteiten en (andere) besteding van vrije tijd op.
• Iemand gaat door met drinken al kent men de nadelen daarvan voor het functioneren of de gezondheid.

Leeftijd Alcoholmisbruik ooit in het leven Alcoholafhankelijkheid ooit in het leven
18-24 17,5% 4,1%
25-34 19,3% 2,3%
35-44 14,0% 1,7%
45-54 12,6% 1,8%
55-64 10,0% 1,2%
Totaal 18-64 14,3% 2,0%

-

NEMESIS-2 (2,26 MB)

-

15. Alcoholgerelateerde sterfte 2012

Alcoholgerelateerde sterfte in Nederland in 2012 (mannen, vrouwen, totaal) in absolute aantallen en in percentage van alle sterfgevallen

  Mannen Vrouwen Totaal
Totaal aantal doden 67.796 72.013 139.809
Alcoholgerelateerde doden 2.647 1.104 3.751
  3,9% 1,5% 2,7%

-

WHO Global Status Report on Alcohol and Health 2014 (5,68 MB)

-

16. Alcoholaccijnzen

Bij bier bepaalt niet het alcoholpercentage het tarief, maar het extractgehalte van het bier. Het extractgehalte wordt uitgedrukt in graden Plato (°P). Hiermee wordt het gehalte van opgeloste stoffen die in het stamwort van het bier zitten bedoeld, plus het gehalte van de stoffen die na de gisting aan het bier zijn toegevoegd.
- Bij wijn zijn er verschillende accijnstarieven voor mousserende wijn (als champagne en prosecco) en niet-mousserende wijn (ook wel stille wijn genoemd). Dat onderscheid komt in 2017 te vervallen. Zowel bij mousserende als bij stille wijnen bepaalt het alcoholpercentage van de betreffende wijn de uiteindelijke accijnsafdracht. Verder is er een speciale accijns voor tussenproducten zoals port, sherry en vermout.
- Bij gedistilleerde dranken wordt de accijns geheven als een vast bedrag per hectoliter pure alcohol.
Over de accijns wordt BTW geheven en wel het hoogste tarief van 21%.

Zowel het Ministerie van Financiën als het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceren gegevens over accijnsopbrengsten. Het Ministerie van Financiën registreert de kasontvangsten, de cijfers van het CBS betreffen de ontvangsten op transactiebasis, dat wil zeggen op het moment waarop de activiteit plaatsvindt die tot de belastingschuld leidt. Hieronder zijn de CBS cijfers opgenomen.

Accijnstarieven 2012, 2013, 2014/2015 en 2016 (51,5 kB)

Opbrengsten accijnzen 2000-2014 volgens CBS (27,0 kB)

-
De eerste drie kwartalen van 2015 brachten de accijnzen op alcoholhoudende dranken 5% méér op dan die over de eerste drie kwartalen van 2014.

17. Rijden onder invloed

Het aantal door de politie geregistreerde gevallen van rijden onder invloed neemt af. En de daling is opvallend: in 2002 waren er 52.445 geregistreerde gevallen van rijden onder invloed, in 2014 waren dat er nog maar 32.075. Dat blijkt uit recent verschenen CBS-cijfers.

Jaarlijks laat het ministerie van Infrastructuur en Milieu onderzoek doen naar het aantal automobilisten dat in weekendnachten met alcohol op achter het stuur kruipt. Hieruit blijkt dat de afgelopen jaren het percentage rijders met een bloedalcoholgehalte van 0,5 promille of meer tijdens weekendnachten, flink is afgenomen. Sinds 2002 is dat percentage gedaald van 4,1% naar 1,8%.

Houwing e.a. van de SWOV (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid) hebben enkele jaren terug op basis van deze (en andere) cijfers een schatting gemaakt van het aandeel verkeersslachtoffers als gevolg van rijden onder invloed.
Recent hebben zij hun schattingsmethodiek aangepast en nieuwe cijfers gepresenteerd van het werkelijk aandeel verkeersdoden (en gewonden) als gevolg van alcohol in 2013, nu met betrouwbaarheidsintervallen. Zie de tabel op het einde van deze paragraaf.

CBS-cijfers rijden onder invloed staan in deze tabel.

Rijden onder invloed 2002-2013 (305 kB)

Houwing - Schatting van het aandeel verkeersdoden als gevolg van rijden onder invloed van alcohol (247 kB)

Houwing - Het werkelijk aandeel verkeersdoden als gevolg van alcohol (1,01 MB)

-

Tabel: Door de politie geregistreerde gevallen van rijden onder invloed 2002-2014

Jaar Aantal gevallen
2002 52.445
2003 57.863
2004 58.732
2005 57.985
2006 60.501
2007 61.003
2008 59.433
2009 56.793
2010 51.126
2011 50.029
2012 41.100
2013 36.050
2014 32.075

Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek

-

Tabel: Bestuurders met bloedalcoholgehalte van 0,5 promille of hoger gedurende weekendnachten 2002-2013

Jaar Percentage bestuurders met BAG 0,5 promille of hoger
2002 4,1%
2003 3,7%
2004 3,4%
2005 2,8%
2006 3,0%
2007 3,0%
2008 2,9%
2009 ?
2010 2,4%
2011 2,1%
2012 ?
2013 1,8%

-

Tabel: Schatting verkeersslachtoffers a.g.v. alcohol 1999-2013
(cijfers vooral o.b.v. studies van Houwing e.a.)

Jaar Doden Ernstig gewonden
1999 370 5.600
2000 345 4.886
2001 310 4.580
2002 295 4.441
2003 294 4.460
2004 242 4.450
2005 212 4.143
2006 182 3.455
2007 176 3.711
2008 180 4.226
2009 n.b. n.b.
2010 128 3.820
2011 132 3.940
2012 123 3.705
2013 tussen 60 en 135 tussen 2.049 en 4.493

-

18. Alcoholverstrekking jongeren

Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft in 2011, 2013 en 2014 landelijk mysteryshop onderzoek laten uitvoeren, waarbij jongeren van 15 jaar (2011/2013) en 17 jaar (2014) aankooppogingen deden. Hieruit bleek dat in 2011 het gemiddelde nalevingspercentage 28% was. In 2013 was dat gestegen naar 47%. In 2014 was de naleving aanzienlijk gedaald, tot 21,5% (gewogen gemiddelde).

Verstrekkingskanaal Percentage bedrijven dat de leeftijdsgrens juist naleeft
(Keten)Supermarkten 52,5%
Slijters 32,9%
Overige kanalen 24,0%
Horeca 16,2%
Cafetaria's 10,4%
Thuisbezorgkanalen 9,1%
Sportkantines 8,5%
Totaal gemiddelde 29,9%
Totaal gewogen gemiddelde 21,5%

-

Het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP en de Universiteit van Twente hebben eind 2015 een analyse gemaakt van alle lokale en regionale onderzoeken die zij hebben uitgevoerd in 2013, 2014 en 2015. In totaal hebben deze instituten in die jaren 5.886 aankooppogingen door mysteryshoppers onder de leeftijdsgrens laten doen. In 30,2% van deze gevallen werd geen alcohol verkocht en is de Drank- en Horecawet dus correct nageleefd. De gemiddelde correcte naleving bedroeg in 2013 29,8%, in 2014 30,3% en in 2015 30,4%.

Verstrekkingkanaal Correctie naleving in 2013 Correcte naleving in 2014 Correcte naleving in 2015 Totaal correcte naleving
Horeca 22,4% 15,5% 24,3% 22,2%
Supermarkten 46,6% 52,2% 55,5% 41,2%
Slijterijen 31,2% 46,3% 42,5% 41,8%
Cafetaria's 16,1% 16,1% 14,8% 15,4%
Sportkantines 14,7% 16,8% 15,0% 15,2%
Gemiddeld 29,8% 30,3% 30,4% 30,2%

-

Alcoholverkoop aan jongeren 2011 (666 kB)

Alcoholverkoop aan jongeren 2013 (950 kB)

Alcohol- en tabaksverkoop aan jongeren 2015 (586 kB)

Factsheet De naleving van de alcoholleeftijdsgrens door supermarkten, slijterijen, horecagelegenheden, cafetaria’s en sportkantines in 2013, 2014 en 2015 (578 kB)

-

19. Hoofdlijnenbrief alcoholbeleid

In november 2007 stuurden de ministers van Volksgezondheid Welzijn en Sport, van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en voor Jeugd en Gezin de Hoofdlijnenbrief alcoholbeleid naar de Tweede Kamer.
In de eerste hoofdstuk van deze brief zijn veel cijfers opgenomen m.b.t. alcoholgebruik en alcoholproblemen.

Hoofdlijnenbrief alcoholbeleid (69,2 kB)

Links

data WHO
bag.admin.ch
www.hp-source.net
www.alcoholinfo.nl
www.niaaa.nih.gov
www.espad.org
www.emcdda.europa.eu/html.cfm/indexEN.html

-

Recent nieuws

Jongeren van 16 en 17 jaar krijgen drank vooral van vrienden en ouders; zelf kopen ze het zo'n 2 miljoen keer per jaar (1 februari 2016)
Drankrijders raken steeds vaker rijbewijs kwijt (1 februari 2016)
In Drenthe en Groningen 122 jongeren op SEH (1 februari 2016)
Aantal drinkende zwangere vrouwen in 2015 bijna 9% (29 januari 2016)
Peiling Vera Bergkamp op Twitter: meerderheid tegen blurring (24 januari 2016)
Slechts één op de tien alcoholcontroles 's nachts (23 januari 2016)
Zeeuwse jeugd: evenveel drinkers, minder binge drinkers (19 januari 2016)
Zorgen in Noord-Holland over flinke toename aantal comadrinkers (15 januari 2016)
Nederland telt volgens CBS ruim 50.000 horecabedrijven (11 januari 2016)
Omzet buurtcafés trekt nog niet aan (10 januari 2016)
Forse stijging aantal alcoholvergiftigingen tijdens jaarwisseling (3 januari 2016)

Meesten die één maand geen alcohol drinken, drinken daarna ook minder (31 december 2015)
Jonge Brabanders en Limburgers drinken het meest tijdens carnaval (29 december 2015)
Bijna 40% vakantiegangers drinkt méér dan thuis (22 december 2015)
Dit jaar 91 Friese jongeren laveloos in ziekenhuis (21 december)
LADIS publiceert trendgegevens alcoholhulpvraag (18 december 2015)
PERSBERICHT: De slappe knieën van alcoholverkopers (15 december 2015)
In Nederland is 8,5% van de alcoholhandel illegaal (11 september 2015)
Prijzen horeca-fusten in 10 jaar 49 tot 61% gestegen (10 december 2015)
WHO: 14% Europese verkeersdoden alcoholgerelateerd (9 december 2015)
Jeugd koopt makkelijk drank in Rivierenland (8 december 2015)
Indrinkers in de meerderheid bij uitgaan 's-Heerenhoek (3 december 2015)
Omzetstijging voor cafés en andere horecasectoren (27 november 2015)
Minderjarige kan in Zuid-Limburg vaak makkelijk aan drank komen (10 november 2015)
Gemiddelde alcoholconsumptie in OECD-landen rond 9 liter per inwoner 15+ (5 november 2015)
Trimbos publiceert overzicht van studies naar middelengebruik studenten (30 oktober 2015)
Lunchrooms noemen zich vaker brasserie en de alcoholverkoop stijgt (28 oktober 2015)
Heineken ziet bierverkopen stijgen (28 oktober 2015)
Bieraccijnsfraude bij 1 op de 5 onderzochte verkooppunten (24 oktober 2015)
Intraval-rapport: slechts 10% jongeren 16/17 jaar doet aankooppogingen (22 oktober 2015)
Nederlander betaalt veel voor bier in de kroeg (19 oktober 2015)
Meer overmatig alcoholgebruik in Caribisch Nederland (18 oktober 2015)
STAP: Slechte controle op leeftijdsgrens alcohol in West-Brabant (13 oktober 2015)
Zes drankrijders per dag in Noord-Nederland (10 oktober 2015)
STAP-onderzoek in Fryslân: alcohol minder toegankelijk voor jongeren (7 oktober 2015)
Sportkantines Heerenveen hebben onvoldoende aandacht voor leeftijdscontrole (5 oktober 2015)
CBS: Franse wijn minder populair (2 oktober 2015)
Effect accijnsverhoging in Nederlandse grensstreek beperkt (25 september 2015)
Gebruikt een derde van de jongeren meer drugs door alcoholverbod? (24 september 2015)
Van drank naar drugs? (22 september 2015)
Minderjarigen komen minder makkelijk aan alcohol in Noord-Holland Noord (17 september 2015)
Horeca in Nederland: open tot in de kleine uurtjes (10 september 2015)
Mystery-onderzoek in Elburg (1 september 2015)
Amsterdamse cafébezoekers vinden zelf dat ze teveel drinken (1 september 2015)
Steeds meer ouderen kampen met drankprobleem (31 augustus 2015)
Consument spekt cafés; prijzen 2% hoger (28 augustus 2015)
Brabantse ziekenhuizen bezorgd (26 augustus 2015)
Eén derde SEH-patiënten met licht traumatisch hersenletsel is dronken (21 augustus 2015)
Alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking in 2014 met 1,8% gedaald (20 augustus 2015)
Biergebruik daalt, alcoholvrij en speciaal bier winnen verder terrein (20 augustus 2015)
Alcohol en cannabis vaak gebruikt door daklozen (19 augustus 2015)
Britse vrouwen boven 65 grote drinkers op vliegvelden (16 augustus 2015)
'Ruim éénderde Amerikanen denkt dat alcohol gezond is voor hart' (10 augustus 2015)
Accijnsverhoging zorgt voor minder alcoholdoden (4 augustus 2015)
18% meldingen van wangedrag vanwege vliegtuigpassagiers onder invloed (1 augustus 2015)
Nederland exporteerde in 2014 recordhoeveelheid bier (31 juli 2015)
Zwitserse studie: drankwetgeving heeft preventief effect op jonge mannen (29 juli 2015)
CBS: Meerderheid wil dat jonge veeldrinkers meebetalen aan hulp (29 juli 2015)
Bijna één op de vijf zwangere vrouwen gebruikt alcohol (29 juli 2015)
Minder geregistreerde gevallen van rijden onder invloed (28 juli 2015)
Van Dalen op BNR radio over stijging 50-plussers met alcoholproblematiek (24 juli 2015)
Supermarkten stunten zich kapot met bier, shampoo en luiers (21 juli 2015)
Bierprijzen in 45 Europese steden (18 juli 2015)
CBS: 76,7% van de Nederlanders van 12 jaar en ouder drinkt alcohol, 23,3% niet (10 juli 2015)
Horeca heeft stijging bierprijs niet volledig doorberekend (10 juli 2015)
CBS publiceert gegevens uit budgetonderzoek (10 juli 2015)
Bij sportclubs 25% meer bier gedronken tijdens hittegolf (8 juli 2015)
Telt Nederland echt meer brouwerijen dan België? (2 juli 2015)
Aantal bierbrouwers in Nederland neemt flink toe (23 juni 2015)
VWS-onderzoek: naleving leeftijdsgrens alcohol nu 21,5% (19 juni 2015)
Caissière zwakste schakel bij leeftijdscontrole (19 juni 2015)
In 2014 meer jonge comadrinkers in Brabant (19 juni 2015)
CBS: Bescheiden omzetgroei horeca eerste kwartaal (29 mei 2015)
Mensen drinken veel meer dan ze zeggen, in Engeland, maar óók in Nederland (26 mei 2015)
Kinderen in Gooi en Vechtstreek komen makkelijk aan drank (19 mei 2015)
Jeugd Zaanstreek-Waterland drinkt, rookt en blowt minder (18 mei 2015)
Asser cafés in de fout met alcohol (16 mei 2015)
Succesvolle vrouw drinkt gevaarlijk veel (15 mei 2015)
Wereld tjokvol alcoholisten en rokers (13 mei 2015)
Utrechtse jeugd drinkt minder (13 mei 2015)
Eén op de 37 Nederlandse sterfgevallen veroorzaakt door alcohol (12 mei 2015)
OECD brengt belangwekkend nieuw alcoholrapport uit (12 mei 2015)
Werkborrel loopt uit de hand bij 1 op de 5 werkenden (7 mei 2015)
Nader onderzoek naar ouderen en alcohol (6 mei 2015)
Grootste brouwer ter wereld verkoopt minder bier, vooral in Europa (6 mei 2015)
Kleinere groep jonge drinkers in Staphorst nuttigt meer (6 mei 2015)
Ouders strenger over alcoholgebruik tieners (2 mei 2015)
18 jaar? Rijles en alcohol kopen! (1 mei 2015)
Blaasactie Zoutelande: helft jongeren onder de 18 heeft ingedronken (28 april 2015)
Drank kopen blijkt nog steeds kinderspel (17 april 2015)
Wim van Dalen op BNR: nieuwe cijfers 'verontrustend' (14 april 2015)
Eén op de vijf rijdt soms met te veel alcohol (14 april 2015)
Bier en wijn in horeca duurder (11 april 2015)
In 2014 minder wijn verkocht (10 april 2015)
In Noord-Holland Noord dáált het aantal alcoholvergiftigingen onder jongeren (7 april 2015)
Meander Medisch Centrum Amersfoort ziet méér comadrinkers (4 april 2015)
Meer overlast door openbare dronkenschap (2 april 2015)
Omzet horeca stagneert in 2015 (30 maart 2015)
CBS: meer accijnsinkomsten alcohol in 2014 (27 maart 2015)
Ook in Zuid-Holland Zuid toename aantal alcoholvergiftigingen (16 maart 2015)
Latere cafésluiting: 34% meer drankslachtoffers (13 maart 2015)
Drents jeugdonderzoek laat minder jonge drinkers zien (9 maart 2015)
Nederlanders zeggen minder te drinken (5 maart 2015)
Flink meer champagne naar Nederland (4 maart 2015)
CBS: 2014 was beste horecajaar sinds 2008 (27 februari 2015)
In Noord-Brabant tijdens carnaval 165 alcoholvergiftigingen (18 februari 2015)
Meer jongeren in ziekenhuis na te veel drank (16 februari 2015)
Carnaval: gemiddeld meer dan 25 biertjes per persoon (13 februari 2015)
Aandelen alcohol en tabak zijn winstmachines voor beleggers (12 februari 2015)
Heineken besteedt 12-13% omzet aan marketing (11 februari 2015)
Alcoholgebruik leerlingen Noord-Holland Noord tussen 2009 en 2013 gedaald (26 januari 2015)
Meeste brouwerijen verhogen horecapilsprijzen (26 januari 2015)
Biernet: krat bier in één maand 3 euro duurder(19 januari 2015)
Nieuwe alcoholgebruikscijfers leerlingen primair en voortgezet onderwijs (19 januari 2015)
Harde werkers drinken meer (15 januari 2015)
Grensbewoners: 4% bierbestedingen in buitenland (15 januari 2015)
Horecaaanbod wijzigt: minder bruine kregen, meer coffeebars (14 januari 2015)
Amerikaans onderzoek onder niet-drinkende werknemers (12 januari 2015)
Alcoholvergiftigingen Utrecht rond jaarwisseling gestegen (5 januari 2015)
Aantal jonge comazuipers Noord-Holland Noord stabiel (30 december 2014)
65-plussers in Amsterdam Centrum grootste alcoholverbruikers (23 december 2014)
Bierprijs AH en Dirk onder niveau 2012 (22 december 2014)
Drinkende collega wekt ergernis (17 december 2014)
Wijn vaker via internet besteld (17 december 2014)
Verwachting ING: omzet horeca stabiel/licht groeiend, cafés dalend (13 december 2014)
Jaarlijks zo'n 2.900 kankergevallen in Nederland alcoholgerelateerd (11 december 2014)
Goedkoopste bier bij Go Ahead Eagles (8 december 2014)
Nieuwe opzet leefstijlmonitoring (8 december 2014)
Ook in Nederland méér alcoholmsibruik dan alcoholafhankelijkheid (1 december 2014)
Na positief kwartaal weer verkoopdaling bij cafés(28 november 2014)
Henk Krol vraagt kabinet om onderzoek overmatig alcoholgebruik ouderen (19 november 2014)
CBL-onderzoek naleving leeftijdsgrenzen geeft vertekend beeld (19 november 2014)
Nederlanders weten niet hoeveel alcohol er in hun glas zit (19 november 2014)
CBL onderzoek: Naleving leeftijdsgrens door supermarkten sterk verbeterd (18 november 2014)
Vrouwen lopen groter risico op letsel na alcoholgebruik dan mannen (6 november 2014)
Daling aantal alcoholvergiftigingen onder jongeren in Noord-Holland Noord zet voorzichtig door (5 november 2014)
Bieroorlog in supers (5 november 2014)
Nieuwe NDM verschenen (4 november 2014)
Verslaafde werknemers kosten werkgevers 1,9 miljard (1 november 2014)
1 op de 10 mannen bestelt weleens online onder invloed van drank of drugs (30 oktober 2014)
Kosten reguliere verslavingszorg gedaald (24 oktober 2014)
Geen afname comazuipers in regio Eindhoven (24 oktober 2014)
Dronken fietsers lopen bij ongeval vaak hoofdwond op (19 oktober 2014)
Wim van Dalen reageert of DailyMail bericht (16 oktober 2014)
Meer dan de helft van de mysterykids krijgt alcohol mee (14 oktober 2014)
Meer veertigers met Korsakov (9 oktober 2014)
Reactie Van Rijn op HBSC-rapport (9 oktober 2014)
Aantal (jonge) alcoholrijders in 12 jaar gehalveerd (9 oktober 2014)
Aandeel 55-plussers in verslavingszorg stijgt (8 oktober 2014)
Amerikaans onderzoek: mensen drinken meer alcohol op dagen dat ze sporten (3 oktober 2014)
Aantal alcoholvergiftigingen op Spoedeisende Hulp in 2013 onverminderd hoog (3 oktober 2013)
Nachtelijke stadsfietser vrijwel altijd onder invloed (25 september 2014)
Meer wijn dan bier (20 september 2014)
Nederlandse ouderen drinken gestaag meer (9 september 2013)
Cultuuromslag in alcoholgebruik onder Nederlandse jongeren < 16 jaar (8 september 2014)
Cafés hebben geprofiteerd van mooi voorjaar en WK (4 september 2014)
Verschuiving distributie-aandeel bier in horeca (1 september 2014)
40% Friese jongeren van 16 en 17 jaar zegt minder alcohol te kopen/drinken (28 augustus 2014)
Accijnzen op alcohol leverden 1e kwartaal circa 7% meer op (26 augustus 2014)
Steun nieuwe alcoholleeftijd vooral bij niet drinkende jongeren (25 augustus 2014)
Zo'n 12% Utrechters zware drinker (21 augustus 2014)
Heineken profiteert van weer en WK (20 augustus 2014)
Kleine brouwers zijn in trek (20 augustus 2014)
'17-jarige zonder bier roept medelijden met ons op. Wie is er nou sneu?' (15 augustus 2014)
36% Amsterdamse studenten drinkt zelden of nooit (15 augustus 2014)
Metro besteedt aandacht aan STAP-cijfers over alcoholgebruik (6 augustus 2014)
Minder mensen met drank op achter het stuur (5 augustus 2014)
Alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking in 2013 gedaald (3 augustus 2014)
Nederlander zegt gemiddeld 3,3 glazen alcohol per vakantiedag te drinken (31 juli 2014)
Door tal van oorzaken minder discotheken (26 juli 2014)
Bier in detailhandel 8,3% duurder, in horeca 5,3% (8 juli 2014)
Minder zware drinkers onder jongvolwassen vrouwen (3 juli 2014)
Bierafzet daalt met 3,6% (1 juli 2014)
Horeca algemeen omzetstijging, cafés lichte omzetdaling (5 juni 2014)
Wiebes: bier België 4% goedkoper, bier Duitsland 23% duurder (28 mei 2014)
48% ouders laat 16- en 17-jarige kinderen nog drinken (27 mei 2014)
Geen duidelijk beeld comadrinken eerste kwartaal 2014 (27 mei 2014)
Persbericht: Daling aantal alcoholvergiftigingen bij jongeren stagneert (27 mei 2014)
Grolsch ziet verkopen in Nederland stijgen (22 mei 2014)
Meer brouwerijen en meer speciaalbier (18 mei 2014)
Ruim 3 miljoen doden door alcohol in 2012 (12 mei 2014)
Heineken verkocht in eerste kwartaal 2014 méér bier, ook in Nederland (24 april 2014)
39% van de bevolking in Caribisch Nederlands drinkt geen alcohol (11 april 2014)
Voetbalwedstrijd overdag betekent minder geweld (11 april 2014)
Alcohol zorgt voor veel ruzie in relaties (25 maart 2014)
Supermarktpersoneel vaak in een lastig parket (24 maart 2014)
41% drinkt alcohol vóór slapengaan (10 maart 2014)
5.300 patiënten op eerstehulp met alcoholvergiftiging (11 maart 2014)
Fors drugs- en alcoholmisbruik onder PIJ-jongeren (3 maart 2014)
Accijnzen op alcoholhoudende dranken leveren meer op dan 11 jaar terug (3 maart 2014)
Matige omzetgroei horeca behalve in cafés (27 februari 2014)
Verkenning Jeugdgezondheidszorg gepubliceerd (20 februari 2014)
Volume Heineken bier in Europa gedaald (12 februari 2014)
Nu ook bierindex (7 februari 2014)
Wijnverkoop in Nederland gedaald (7 februari 2014)
Werknemers zeggen door de crisis minder te drinken (4 februari 2014)
Eurocare: relatie tussen alcohol en kanker bij burgers onbekend (4 februari 2014)
WHO waarschuwt voor alarmerende toename nieuwe kankergevallen (4 februari 2014)
Alcohol of drugs in 't spel? Dan eerder hermelding huiselijk geweld (3 februari 2014)
Uitgaansgeweld neemt af mede dankzij betere leeftijdscontrole en weigeren dronken klanten (22 januari 2014)
Van Rijn stuurt nieuwe nalevingscijfers leeftijdsgrenzen naar Tweede Kamer; slijterijen scoorden het beste; thuisbezorgers het slechtste (21 januari 2014)
Vaak aanbiedingen bier in supermarkt (15 januari 2014)
RTL-enquête: alcoholwet maakt ouders strenger (30 december 2013)
Enquête BNdeStem: jeugd 16/17 jaar zegt door te zullen drinken (28 december 2013)
Ouders vinden 18+ goede zaak, maar verbieden 16- en 17 jarigen niet te drinken (24 december 2013)
Hoog gebruik alcohol, tabak en ecstasy door partygangers (3 december 2013)
Psychische stoornissen grootste kostenpost in de zorg (28 november 2013)
Amsterdammer rookt drinkt en blowt meer (26 november 2013)
Nieuw jaarbericht NDM: alcoholgerelateerde ziekenhuisopnames stijgen (5 november 2013)
Minder jongeren in Noord-Holland Noord met alcoholvergiftiging naar ziekenhuis (29 oktober 2013)
Daling alcoholverkoop in slijterij en café (22 oktober 2013)
Strengere alcohol-opvoeding: daling risicogedrag (18 oktober 2013)
Probleemdrinken schadelijk voor Europese economieën (11 oktober 2013)
Meeste drankrijders laten geen alcoholslot inbouwen (2 oktober 2013)
Relatief veel drankgelegenheden op de Wadden (28 september 2013)
Verkoop sterke drank flink gedaald (7 september 2013)
Meer dronken fietsslachtoffers in het weekend (29 augustus 2013)
China grootste bierproducent ter wereld (10 juli 2013)
Consumptie alcoholvrij bier groeit sterk (9 juli 2013)
Persbericht: Aantal kinderen met alcoholvergiftiging licht gedaald (21 juni 2013)
Daling van drankritten in Noord-Holland Noord (15 maart 2013)
Meer jongeren en jongvolwassenen met alcoholvergiftiging en alcoholongevallen op spoedeisende hulp (10 maart 2013)
Carnaval en comazuipen (15 februari 2013)
SEH-afdelingen behandelden tijdens jaarwisseling meer patiënten door alcohol dan door vuurwerk (5 januari 2013)

Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP
Postbus 9769
3506 GT Utrecht
T: +31 (0)30-6565041
F: +31 (0)30-6565043
E: info@stap.nl