NL EN
Steun het werk van STAP!

Alcohol & Jongeren

Directe link naar alcoholvrijeomgeving.nl

HIER is de directe link naar onze speciale site alcoholvrijeomgeving.nl

Toelichting

De website www.alcoholvrijeomgeving.nl heeft tot doel de omgeving van jongeren zo alcoholvrij mogelijk te maken. Het aanbod van drank op schoolfeestjes, thuis, in de horeca en de invloed van reclame dragen bij aan de populariteit ervan bij jongeren. Jongeren komen op verschillende plaatsen in aanraking met alcohol. Daarom dringt STAP met het project Alcoholvrije omgeving letterlijk aan op het terugdringen van de aanwezigheid van alcohol in de leefomgeving van jongeren. Deze visie is gebaseerd op wetenschappelijke studies die het belang van de beïnvloeding van de omgeving van jongeren bepleiten (Jolder, 1998; Dekker et al., 2006).

STAP heeft het initiatief genomen om veelbelovende praktijkvoorbeelden van scholen en ouders (en wellicht binnenkort ook andere settings), te inventariseren, te bundelen en te promoten. De resultaten van dit initiatief worden uitvoerig beschreven op www.alcoholvrijeomgeving.nl. Op de website worden inspirerende voorbeelden gegeven van scholen in het voortgezet onderwijs die alcoholvrije schoolfeesten en werkweken organiseren. Hoe pakken de scholen dit aan? Ook worden de ervaringen met indrinken en het gebruik van alcoholtesters beschreven.
Ook staat er op de website informatie van ouders die kiezen voor een alcoholvrije opvoeding. Tips over de do’s en dont’s van alcohol tijdens de opvoeding zijn er te vinden. De website is een inspiratiebron voor iedereen die een alcoholvrije omgeving voor kinderen wenst. Tevens biedt de website ook de mogelijkheid om praktijkervaringen uit te wisselen. Zo kunnen we leren van elkaars ervaringen!

Feiten en cijfers

1. Jongeren gaan gemiddeld zo rond hun 13de verjaardag drinken
- De gemiddelde leeftijd waarop scholieren voor het eerst alcohol drinken is 13,1 jaar. De startleeftijd van jongens is iets lager (12,9 jaar) dan die van meisjes (13,3 jaar).
- Van de 15-jarige scholieren heeft 83% ooit alcohol gedronken.
- Bijna één derde van de leerlingen van het voortgezet onderwijs heeft in de maand voorafgaand aan het onderzoek wel eens 5 glazen of meer bij één gelegenheid gedronken. Onder de 15-jarigen is dat zelfs 41%.
- Vanaf 15-16 jaar beginnen jongens grotere hoeveelheden alcohol te drinken dan meisjes. Er zijn dan meer jongens die 5 glazen of meer bij één gelegenheid drinken dan meisjes. Ook drinken jongens op die leeftijd in het weekend meer glazen alcohol dan meisjes.

2. Allochtone jongeren drinken minder alcohol
- Het alcoholgebruik (ooit en de laatste maand) komt beduidend minder voor onder scholieren met een Marokkaanse en Turkse etnische achtergrond dan onder scholieren van Nederlandse afkomst.

3. Vergeleken met enkele jaren terug drinken minder jongeren tot en met 15 jaar
- Bier is de meest populaire drank onder jongens, voor meisjes is dit wijn. Vergeleken met 2007 zijn wijn, shooters en sterke drank onder scholieren in het voortgezet onderwijs populairder geworden.
- Het aantal scholieren dat ooit alcohol heeft gedronken is in 2011 gedaald ten opzichte van 2007. Bij uitsplitsing naar leeftijd, blijkt er uitsluitend een daling in het ooit-gebruik van alcohol te zijn onder scholieren in groep 7 en 8 van het basisonderwijs en in de leeftijd van 12 tot en met 15 jaar. Bij de oudere leeftijdsgroepen is het alcoholgebruik stabiel.
- Het aantal scholieren dat ooit dronken is geweest, is gedaald onder 13- tot en met 15-jarigen, maar dronkenschap in de afgelopen maand is stabiel gebleven ten opzichte van 2007.
- Het aantal scholieren dat in de afgelopen vier weken 5 glazen of meer heeft gedronken bij één gelegenheid is, ten opzichte van 2007 gedaald onder de 12- tot en met 15-jarigen. Onder scholieren die de afgelopen maand alcohol hebben gedronken is de maandprevalentie van 5 glazen of meer bij één gelegenheid echter stabiel gebleven.
Vroeger werd het drinken van 5 glazen of meer bij één gelegenheid binge drinken genoemd. Tegenwoordig is de omschrijving van binge drinken: bij mannen 5 glazen of meer in 2 uur, en bij vrouwen 4 glazen of meer in 2 uur.

4. Nederlandse jongeren drinken véél vergeleken met andere Europese jongeren
- Het percentage vroege starters ligt duidelijk lager dan het Europese gemiddelde.
- Het percentage actuele gebruikers van alcohol ligt iets boven het Europese gemiddelde.
- Als het gaat om de hoeveelheid geconsumeerde alcohol tijdens de laatste drinkgelegenheid scoren Nederlandse jongeren hoog.
- Dat Nederlandse jongeren bij de top staan voor wat betreft de hoeveelheid die gedronken wordt, blijkt ook uit een recente studie door het Verwey-Jonker instituut.

5. Veel alcoholvergiftigingen onder jongeren, maar aantal lijkt min of meer stabiel
- In 2012 belandden 1.940 jongeren tussen de 10 en 19 jaar i.v.m. alcoholvergiftiging op de spoedeisende eerste hulp van ziekenhuizen. Het aantal patiënten tot 19 jaar daalt iets.
- In 2013 zijn 713 jongeren onder de 18 jaar met spoed opgenomen in een ziekenhuis na het drinken van te veel alcohol. Dat aantal is juist iets (1%) hoger dan in 2012. Wat opvalt is dat het meestal om gewone autochtone jongeren gaat. De gemiddelde leeftijd van de opgenomen jongeren ligt op 15,5 jaar.
- In 2011 waren er bij jongeren tot en met 16 jaar 1.087 alcoholgerelateerde klinische en dagopnames in algemene ziekenhuizen vanwege een alcoholgerelateerde aandoening (breder dus dan alleen maar alcoholvergiftiging).

6. Ernstige en blijvende gezondheidsschade onvermijdelijk
- Blootstelling aan alcohol tijdens de jeugd kan tot geheugen-, leer- en concentratieproblemen leiden; hersenen die in ontwikkeling zijn (tot je zo ongeveer eind twintig, begin dertig bent) zijn het meest kwetsbaar.
- Jongeren die voor hun 15e met drinken zijn begonnen lopen vier maal zoveel risico op alcoholverslaving als jongeren die op hun 21e zijn begonnen.
- Bij meisjes en jonge vrouwen is met name het risico op ontwikkeling van borstkanker zorgwekkend. Uit onderzoek is gebleken dat hoe meer en hoe vaker jonge vrouwen alcohol gebruiken tijdens de adolescentie, des te groter de kans is op goedaardige borstaandoeningen. Goedaardige borstaandoeningen zijn een belangrijke voorspeller voor borstkanker.
- Hoe jonger tieners aan alcohol beginnen des te groter de kans dat zij ook gaan roken of drugs gaan gebruiken.

7. Alcoholgerelateerde ongevallen en incidenten
- Veiligheid NL telde in 2011 bij de Spoedeisende Eerste Hulp 4.100 alcoholgerelateerde ongevallen bij jongeren tussen de 10 en 25 jaar.
- Alcohol speelt een rol in 8,7% van door de politie geregistreerde incidenten met jongeren, zo bleek uit een recente studie van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP naar de alcoholincidenten in 2010 in 5 gemeenten in de Food Valley regio.

Meer cijfers, de bronnen van deze cijfers en links naar deze bronnen zijn te vinden op de themapagina Feiten en cijfers.

Leeftijdsgrenzen in EU lidstaten

Overzicht leeftijdsgrenzen alcohol in EU-lidstaten 01-01-2014 (65,5 kB)

-

Recent nieuws

Jongeren zeer kwetsbaar voor advertenties van alcoholmerken (18 juli 2014)
Jongeren boeken - slecht geïnformeerd - drankreizen naar buitenland (4 juni 2014)
WK Voetbal risicosituatie voor overmatige alcoholconsumptie jongeren (4 juni 2014)
48% ouders laat 16- en 17-jarige kinderen nog drinken (27 mei 2014)
Geen duidelijk beeld comadrinken eerste kwartaal 2014 (27 mei 2014)
Daling aantal alcoholvergiftigingen bij jongeren stagneert (27 mei 2014)
CSW in Vlissingen nu alcoholvrije school (16 mei 2014)
Jongere drinkt minder na veranderen stereotype beeld over drinken (31 maart 2014)
Docenten hebben moeite met alcoholvrije school (28 maart 2014)
5.300 patiënten op eerstehulp met alcoholvergiftiging (11 maart 2014)
ChristenUnie wil campagne over gevaren Neknomination (20 februari 2014)
Veel likes voor meisje dat drankspel 'Neknomination' weigert (19 februrai 2014)
Geen angst voor Neknomination (14 februari 2014)
Horecaondernemers organiseren Project NiX-feesten (11 februari 2014)
Neknomination gevaarlijk drankspel (10 februari 2014)
Alcohol verdwijnt op schoolfeesten (10 februari 2014)
Café zonder alcohol voor jeugd in Oosterhout (15 januari 2014)
Next checkt: 'Alcohol thuis kun je als ouder beter helemaal verbieden' (13 januari 2013)
RTL-enquête: alcoholwet maakt ouders strenger (30 december 2013)
Enquête BNdeStem: jeugd 16/17 jaar zegt door te zullen drinken (28 december 2013)
Ouders vinden 18+ goede zaak, maar verbieden 16- en 17 jarigen niet te drinken (24 december 2013)
Verkapte marketing van Grolsch (24 december 2013)
Grolsch gaat drie doelgroepen waarschuwen voor alcohol (23 december 2013)
PARTYcetamol: alcoholvrij feesten voor jongeren (11 december 2013)
Hoog gebruik alchol, tabak en ecstasy door partygangers (3 december 2013)
Ouders comazuipende pubers worden gemeld bij AMK (7 november 2013)
Strenge alcohol-opvoeding: daling risicogedrag (18 oktober 2013)
Basisschoolleerlingen leren hoe je een "zuipkeet" opricht (18 oktober 2013)
Comazuipen treft jonge vrouwen het hardst (23 september 2013)
Peers hebben invloed op alcoholgebruik adolescenten (20 september 2013)
Zwaar drinken op jeugdige leeftijd risicofactor voor vroege dementie (13 augustus 2013)
Jongeren jeugdzorg drinken en blowen minder dan voorheen (28 juni 2013)
Alcohol tijdens puberteit verhoogt kans op verslaving (21 mei 2013)
Meer jongeren en jongvolwassenen met alcoholvergiftiging en alcoholongevallen op spoedeisende hulp (10 maart 2013)
Carnaval en comazuipen (15 februari 2013)
SEH-afdelingen behandelden tijdens jaarwisseling meer patiënten door alcohol dan door vuurwerk (5 januari 2013)
Onderzoekers: roken en alcoholmisbruik vaak oorzaak hartfalen jongeren (30 november 2012)
Amsterdamse scholieren drinken minder (29 augustus 2012)
16-jarigen blijven stevig doordrinken (28 juni 2012)
Aantal kinderen met alcoholvergiftiging in 2011 opnieuw gestegen (25 april 2012)
Twaalf procent drinkt wel eens onder schooltijd (11 april 2012)
Kinderen onder de 16 vaak betrokken bij alcoholdelicten (19 maart 2012)
Nederlandse scholieren nr. 1 binge-drinkers (18 maart 2012)
De tester getest (25 januari 2012)
Drank- en drugsgebruik extreem hoog in jeugdzorg en speciaal onderwijs (12 december 2011)
Jongste comazuiper van Nederland is pas 10 jaar oud (23 november 2011)
IQ meisjes daalt schrikbarend na alcoholcoma (21 november 2011)
Nijkerk eerste gemeente van Nederland met alcoholvrije scholen (11 november 2011)
Alle VO-scholen in de gemeente Nijkerk kiezen voor alcoholvrij (4 oktober 2011)
Uitstel van alcoholgebruik onder jongeren is succesvolle preventie (22 september 2011)
Voortgezet onderwijs kiest vaker voor alcoholvrij schoolfeest (27 september 2011)
Onderzoek: ouders onderschatten drinkgedrag eigen kind (23 augustus 2011)
Manier van opvoeden beïnvloedt alcoholgebruik pubers (20 juli 2011)
Kind af en toe laten drinken geen goed idee (28 april 2011)
Forse boete drankverkoop aan tiener (11 mrt 2011)
Onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag studenten (9 mrt 2011)
Ondernemers nemen vaker extra maatregelen bij alcoholverkoop tijdens carnaval (9mrt 2011)
Alcohol kopen onder je zestiende is makkelijk! (8 mrt 2011)
Meer poliklinieken comazuipers (12 feb 2011)
Openbaar alcoholgebruik onder 16 strafbaar (11 feb 2011)
Sport en drank zijn met elkaar getrouwd (11 jan 2011)
Meiden drinken gratis (22 dec 2010)
Oprechte zorgen horeca om effecten alcohol bij jongeren (3 mrt 2010)
Steeds meer meisjes met alcoholvergiftiging (24 feb 2010)
Jeugd komt nog simpel aan drank (23 feb 2010)
Meer comazuipers (10 feb 2010)
‘Maak scholen alcoholvrij’ (6 nov 2009)
Problematisch alcoholgebruik onder jongeren neemt toe (21 sep 2009)
Alcoholgebruik van jongeren uitstellen? Dat kan! (10 sep 2009)
Roken is voor losers, drinken niet (20 aug 2009)
Antwoorden op Kamervragen over alcoholvrije schoolfeesten (10 jul 2009)
‘Alcohol niet verkopen aan jongeren onder 18 jaar’ (2 jul 2009)
Politie nog niet uit blaastest jongeren (11 jun 2009)
Leeftijdsgrens van 18 jaar wetenschappelijk onderbouwd (8 jun 2009)
Jongeren controleren clubs op alcoholverkoop (22 mei 2009)
Nederlandse scholieren behoren in Europa nog steeds tot de stevige drinkers (27 mrt 2009)
‘Verdubbel prijs van alcohol’ (3 mrt 2009)
Uitzending Editie NL: leeftijdscontrole in de supermarkt op 2 mrt niet feilloos (2 mrt 2009)

Factsheets

Alcoholgebruik door nederlandse jongeren (12 september 2011)
Alcohol gezondheidsrisico's voor kinderen (12 september 2011)
Drinken op school (13 mei 2009)
Blootstelling aan alcoholpromotie tijdens EK (3 feb 2009)
Merkbekendheid (19 dec 2008)
Hoe organiseer ik een ouderavond over alcohol? (21 jan 2008)
Wat maakt alcohol aantrekkelijk voor jongeren? (7 feb 2007)
Invloed alcoholincidenten op drinkgedrag jongeren (30 mrt 2007)
Prijsacties in de Nederlandse horeca (21 mrt 2007)
Wat maakt alcohol aantrekkelijk voor jongeren? (7 feb 2007)
Alcohol in soaps gerelateerd aan drinkgedrag van jongeren (6 sep 2006)
Jongeren onder de 16 jaar en het aanbod van alcohol (28 mrt 2006)

Links
www.alcoholvrijeomgeving.nl
www.dgsg.nl
www.watdrinkjij.nl
www.drankjewel.nl/jongeren
www.uwkindenalcohol.nl

Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP)
Postbus 9769
3506 GT Utrecht
T: +31 (0)30-6565041
F: +31 (0)30-6565043
E: info@stap.nl