Alcohol & Jongeren

De website www.alcoholvrijeomgeving.nl heeft tot doel de omgeving van jongeren zo alcoholvrij mogelijk te maken. Het aanbod van drank op schoolfeestjes, thuis, in de horeca en de invloed van reclame dragen bij aan de populariteit ervan bij jongeren. Jongeren komen op verschillende plaatsen in aanraking met alcohol. Daarom dringt STAP met het project Alcoholvrije omgeving letterlijk aan op het terugdringen van de aanwezigheid van alcohol in de leefomgeving van jongeren. Deze visie is gebaseerd op wetenschappelijke studies die het belang van de beïnvloeding van de omgeving van jongeren bepleiten (Jolder, 1998; Dekker et al., 2006). Het doel van dit project is: ‘geen alcohol onder de 16 jaar’.

STAP heeft het initiatief genomen om veelbelovende praktijkvoorbeelden van scholen, ouders, horeca en jongerenorganisaties te inventariseren, te bundelen en te promoten. De resultaten van dit initiatief worden uitvoerig beschreven op www.alcoholvrijeomgeving.nl. Op de website worden inspirerende voorbeelden gegeven van scholen in het voortgezet onderwijs die alcoholvrije schoolfeesten en werkweken organiseren. Hoe pakken de scholen dit aan? Ook worden de ervaringen met indrinken en het gebruik van alcoholtesters beschreven. Naast voorbeelden van alcoholvrije scholen, worden ook positieve initiatieven vanuit de horeca beschreven. Zo zijn er al meerdere horecagelegenheden die leuke alcoholvrije feesten voor jongeren organiseren. Ook staat er op de website informatie van ouders die kiezen voor een alcoholvrije opvoeding. Tips over de do’s en dont’s van alcohol tijdens de opvoeding zijn er te vinden. De website is een inspiratiebron voor iedereen die een alcoholvrije omgeving voor kinderen wenst. Tevens biedt de website ook de mogelijkheid om praktijkervaringen uit te wisselen. Zo kunnen we leren van elkaars ervaringen!

Feiten en cijfers

1. Kinderen beginnen te jong en drinken te veel
- Nederlandse kinderen beginnen gemiddeld tussen hun 12e en 13e jaar alcohol te drinken; meisjes (12,8 jaar) iets later dan jongens (12,4 jaar).
- 10% van de 12-jarigen zegt kortgeleden nog te hebben gedronken. Van die groep drinkt 56% tenminste één keer per maand minimaal 5 glazen per keer.
- 39% van de 14-jarigen zegt kort geleden nog te hebben gedronken. Van die groep drinkt 58% tenminste elke maand minimaal 5 glazen per keer.
- Van de 16-jarigen zegt 71% kortgeleden nog te hebben gedronken. Van die groep drinkt 77% elke maand tenminste minimaal 5 glazen per keer.

2. Drinkgedrag van 15-plussers al vele jaren te hoog; aantal kinderen van 12-14 dat drinkt is gedaald
- Vergeleken met cijfers uit 2003 drinken er nu minder kinderen van 12-14 jaar alcohol. In 2003 had 71% van de kinderen van 12 jaar ooit alcohol gedronken. In 2009 was dat 41%.
- De cijfers m.b.t. kinderen en jongeren van 15 jaar en ouder zijn nauwelijks veranderd.
- Voor alle leeftijden geldt dat zodra jongeren drinken, ze vaak te veel drinken. Het is blijkbaar een kwestie van: je drinkt niet of je drinkt veel.

3. Te veel en te vaak drinken begint bij veel jonge drinkers vanaf hun 15e
- Het zogenaamde binge drinken (veel drinken in korte tijd) neemt een vlucht vanaf 15 jaar. Ruim een kwart van de 15 jarigen (27%) die recent hebben gedronken drinkt wekelijks 5 tot 10 glazen; nog eens een kwart (26%) drinkt 10 of meer glazen per week.
- De wettelijke lage verkoopleeftijd in Nederland van 16 jaar is hier vermoedelijk mede debet aan (vanaf je 16de kun je losgaan).

4. Nederlandse jongeren scoren hoog in Europa
- De 15 en 16-jarige Nederlandse jongeren drinken relatief vaak t.o.v. Europese leeftijdsgenoten. Ze staan op plek twee, na koploper Oostenrijk; 24% van deze Nederlandse jongeren heeft de afgelopen maand meer dan 10 keer alcohol gedronken. Het Europese gemiddelde is 10%.
- Analyse van de Europese data (ESPAD, 2007) leert dat alleen jongeren(van 15 en 16 jaar) in Denemarken, Oostenrijk, Duitsland, Engeland en Tjechië meer en vaker drinken dan hun Nederlandse leeftijdsgenoten.

5. Alcoholvergifiting onder jongeren stijgt sinds 2007
- In 2010 zijn 684 Nederlandse jongeren met spoed opgenomen in een ziekenhuis na het drinken van te veel alcohol; in 2007 waren dat er 297;in 2008 337 en in 2009 500.
- Wat opvalt is dat het meestal om gewone autochtone jongeren gaat. De gemiddelde leeftijd van deze ‘comadrinkers’ ligt iets boven de 15 jaar.

6. Ernstige en blijvende gezondheidsschade onvermijdelijk
- Blootstelling aan alcohol tijdens de jeugd kan tot geheugen-, leer- en concentratieproblemen leiden; hersenen die in ontwikkeling zijn (tot het 23e levensjaar) zijn het meest kwetsbaar.
- Jongeren die voor hun 15e met drinken zijn begonnen lopen vier maal zoveel risico op alcoholverslaving als jongeren die op hun 21e zijn begonnen.
-Bij meisjes en jonge vrouwen is met name het risico op ontwikkeling van borstkanker zorgwekkend. Uit onderzoek is gebleken dat hoe meer en hoe vaker jonge vrouwen alcohol gebruiken tijdens de adolescentie, des te groter de kans is op goedaardige borstaandoeningen. Goedaardige borstaandoeningen zijn een belangrijke voorspeller voor borstkanker.
- Hoe jonger tieners aan alcohol beginnen des te groter de kans dat zij ook gaan roken of drugs gaan gebruiken.

7. Alcoholgerelateerde ongevallen
- Consument en Veiligheid telt jaarlijks bij de spoedeisende hulp 24.000 alcoholgerelateerde ongevallen bij jongeren tussen de 10 en 25 jaar. Dit is bijna 10% van alle ongevallen of geweldplegingen onder jongeren in deze leeftijd.
- Jonge mannen van 18 tot en met 24 jaar maakten in 2002 23% uit van de ernstig gewonden en verkeersdoden door alcoholongevallen, terwijl deze groep maar 4% van de totale Nederlandse bevolking vormt.

Recent nieuws

De tester getest (25 januari 2012)
Jongste comazuiper van Nederland is pas 10 jaar oud (23 november 2011)
IQ meisjes daalt schrikbarend na alcoholcoma (21 november 2011)
Nijkerk eerste gemeente van Nederland met alcoholvrije scholen (11 november 2011)
Alle VO-scholen in de gemeente Nijkerk kiezen voor alcoholvrij (4 oktober 2011)
Uitstel van alcoholgebruik onder jongeren is succesvolle preventie (22 september 2011)
Voortgezet onderwijs kiest vaker voor alcoholvrij schoolfeest (27 september 2011)
Onderzoek: ouders onderschatten drinkgedrag eigen kind (23 augustus 2011)
Manier van opvoeden beïnvloedt alcoholgebruik pubers (20 juli 2011)
Kind af en toe laten drinken geen goed idee (28 april 2011)
Forse boete drankverkoop aan tiener (11 mrt 2011)
Onderzoek naar grensoverschrijdend gedrag studenten (9 mrt 2011)
Ondernemers nemen vaker extra maatregelen bij alcoholverkoop tijdens carnaval (9mrt 2011)
Alcohol kopen onder je zestiende is makkelijk! (8 mrt 2011)
Meer poliklinieken comazuipers (12 feb 2011)
Openbaar alcoholgebruik onder 16 strafbaar (11 feb 2011)
Sport en drank zijn met elkaar getrouwd (11 jan 2011)
Meiden drinken gratis (22 dec 2010)
Oprechte zorgen horeca om effecten alcohol bij jongeren (3 mrt 2010)
Steeds meer meisjes met alcoholvergiftiging (24 feb 2010)
Jeugd komt nog simpel aan drank (23 feb 2010)
Meer comazuipers (10 feb 2010)
‘Maak scholen alcoholvrij’ (6 nov 2009)
Problematisch alcoholgebruik onder jongeren neemt toe (21 sep 2009)
Alcoholgebruik van jongeren uitstellen? Dat kan! (10 sep 2009)
Roken is voor losers, drinken niet (20 aug 2009)
Antwoorden op Kamervragen over alcoholvrije schoolfeesten (10 jul 2009)
‘Alcohol niet verkopen aan jongeren onder 18 jaar’ (2 jul 2009)
Politie nog niet uit blaastest jongeren (11 jun 2009)
Leeftijdsgrens van 18 jaar wetenschappelijk onderbouwd (8 jun 2009)
Jongeren controleren clubs op alcoholverkoop (22 mei 2009)
Nederlandse scholieren behoren in Europa nog steeds tot de stevige drinkers (27 mrt 2009)
‘Verdubbel prijs van alcohol’ (3 mrt 2009)
Uitzending Editie NL: leeftijdscontrole in de supermarkt op 2 mrt niet feilloos (2 mrt 2009)

Factsheets

Alcoholgebruik door nederlandse jongeren (12 september 2011)
Alcohol gezondheidsrisico's voor kinderen (12 september 2011)
Drinken op school (13 mei 2009)
Blootstelling aan alcoholpromotie tijdens EK (3 feb 2009)
Merkbekendheid (19 dec 2008)
Hoe organiseer ik een ouderavond over alcohol? (21 jan 2008)
Wat maakt alcohol aantrekkelijk voor jongeren? (7 feb 2007)
Invloed alcoholincidenten op drinkgedrag jongeren (30 mrt 2007)
Prijsacties in de Nederlandse horeca (21 mrt 2007)
Wat maakt alcohol aantrekkelijk voor jongeren? (7 feb 2007)
Alcohol in soaps gerelateerd aan drinkgedrag van jongeren (6 sep 2006)
Jongeren onder de 16 jaar en het aanbod van alcohol (28 mrt 2006)

Links
www.alcoholvrijeomgeving.nl
www.dgsg.nl
www.watdrinkjij.nl
www.drankjewel.nl/jongeren
www.uwkindenalcohol.nl