NL EN
Steun het werk van STAP!

Alcohol & Jongeren

Directe link naar alcoholvrijeomgeving.nl

HIER is de directe link naar onze speciale site alcoholvrijeomgeving.nl

Toelichting

De website www.alcoholvrijeomgeving.nl heeft tot doel de omgeving van jongeren zo alcoholvrij mogelijk te maken. Het aanbod van drank op schoolfeestjes, thuis, in de horeca en de invloed van reclame dragen bij aan de populariteit ervan bij jongeren. Jongeren komen op verschillende plaatsen in aanraking met alcohol. Daarom dringt STAP met het project Alcoholvrije omgeving letterlijk aan op het terugdringen van de aanwezigheid van alcohol in de leefomgeving van jongeren. Deze visie is gebaseerd op wetenschappelijke studies die het belang van de beïnvloeding van de omgeving van jongeren bepleiten (Jolder, 1998; Dekker et al., 2006).

STAP heeft het initiatief genomen om veelbelovende praktijkvoorbeelden van scholen en ouders (en wellicht binnenkort ook andere settings), te inventariseren, te bundelen en te promoten. De resultaten van dit initiatief worden uitvoerig beschreven op www.alcoholvrijeomgeving.nl. Op de website worden inspirerende voorbeelden gegeven van scholen in het voortgezet onderwijs die alcoholvrije schoolfeesten en werkweken organiseren. Hoe pakken de scholen dit aan? Ook worden de ervaringen met indrinken en het gebruik van alcoholtesters beschreven.
Ook staat er op de website informatie van ouders die kiezen voor een alcoholvrije opvoeding. Tips over de do’s en dont’s van alcohol tijdens de opvoeding zijn er te vinden. De website is een inspiratiebron voor iedereen die een alcoholvrije omgeving voor kinderen wenst. Tevens biedt de website ook de mogelijkheid om praktijkervaringen uit te wisselen. Zo kunnen we leren van elkaars ervaringen!

Feiten en cijfers

1. Ongeveer de helft van de scholieren van 12 t/m 16 drinkt
Uit het HBSC-onderzoek 2013 naar scholieren van 12 t/m 16 blijkt dat:
- 46,1% ooit alcohol heeft gedronken.
- 26,7% ook de laatste maand heeft gedronken.
- Onder de jongeren die alcohol drinken dronkenschap regelmatig voorkomt. 25% was tenminste één keer dronken gedurende de laatste maand. 72% drinkt 5 glazen of meer bij één gelegenheid. 5% drinkt méér dan 10 glazen alcohol op een weekenddag.
- Allochtone jongeren een lagere kans hebben om dagelijks alcohol te gebruiken in vergelijking met autochtone jongeren.
- Meisjes en jongens opvallend weinig verschillen m.b.t. laatste maand alcoholgebruik en drinken van 5 of meer glazen alcohol bij één gelegenheid.
- Voorverpakte en zelf gemixte mixdrankjes naast bier de meest populaire dranken onder scholieren zijn.

2. Vanaf het 15de jaar drinkt meer dan de helft van de scholieren
- Vanaf het 15de jaar heeft meer dan de helft van de jongeren ooit alcohol gedronken.
- Bij 16-jarige scholieren liggen de cijfers m.b.t. alcoholgebruik nóg hoger: 79,3% heeft ooit gedronken; 66,3% de laatste maand.
- 72,1% van de actueel drinkende scholieren van 16 jaar hebben de laatste maand ook 5 glazen of meer per gelegenheid gedronken.

3. Vergeleken met 10 jaar terug drinken er minder jongeren onder de 16 jaar
- Het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit alcohol heeft gedronken is de laatste 10 jaar sterk gedaald van 83,5% naar 46,1%.
- Het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat de laatste maand alcohol zegt te hebben dronken is in diezelfde periode ook scherp gedaald van 55,3% naar 26,7%.
- De daling in alcoholgebruik is het sterkst onder de jongste scholieren van 12, 13 en 14 jaar.
- De daling van het alcoholgebruik is bij 16-jarige scholieren beperkt.
- Hoewel het aantal scholieren van 12 t/m 16 jaar dat ooit gedronken heeft of maandelijks drinkt sterk gedaald is, is er onder hen die wél drinken geen sprake van een afname van de hoeveelheid die gedronken wordt. Het aantal drinkers dat 5 of meer glazen drinkt op één gelegenheid nam zelfs tussen 2011 en 2013 toe, van 64,3 naar 72,1%.

4. Uit de laatste internationale cijfers blijkt dat drinkende Nederlandse jongeren vergeleken met andere Europese jongeren vooral veel drinken
- Het percentage vroege starters ligt duidelijk lager dan het Europese gemiddelde.
- Het percentage actuele gebruikers van alcohol ligt iets boven het Europese gemiddelde.
- Als het gaat om de hoeveelheid geconsumeerde alcohol tijdens de laatste drinkgelegenheid scoren Nederlandse jongeren hoog.
- Dat Nederlandse jongeren bij de top staan voor wat betreft de hoeveelheid die gedronken wordt, blijkt ook uit een recente studie door het Verwey-Jonker instituut.

5. Veel alcoholvergiftigingen en ziekenhuisbehandelingen en -opnamen onder jongeren, maar aantal lijkt min of meer stabiel
- In 2013 werden 1.400 jongeren onder de 18 jaar i.v.m. een alcoholvergiftiging behandeld op de Spoedeisende Eerste Hulp van een ziekenhuis. Aldus VeiligheidNL.
- In 2013 zijn 713 jongeren onder de 18 jaar met spoed opgenomen in een ziekenhuis na het drinken van te veel alcohol. Wat opvalt is dat het meestal om gewone autochtone jongeren gaat. De gemiddelde leeftijd van de opgenomen jongeren ligt op 15,5 jaar.
- In 2012 waren er bij jongeren tot en met 16 jaar 1.097 opnames in algemene ziekenhuizen vanwege een alcoholgerelateerde aandoening (breder dus dan alleen maar alcoholvergiftiging). Het ging om 599 jongens en 498 meisjes.

6. Ernstige en blijvende gezondheidsschade onvermijdelijk
- Blootstelling aan alcohol tijdens de jeugd kan tot geheugen-, leer- en concentratieproblemen leiden; hersenen die in ontwikkeling zijn (tot je zo ongeveer eind twintig, begin dertig bent) zijn het meest kwetsbaar.
- Jongeren die voor hun 15e met drinken zijn begonnen lopen vier maal zoveel risico op alcoholverslaving als jongeren die op hun 21e zijn begonnen.
- Bij meisjes en jonge vrouwen is met name het risico op ontwikkeling van borstkanker zorgwekkend. Uit onderzoek is gebleken dat hoe meer en hoe vaker jonge vrouwen alcohol gebruiken tijdens de adolescentie, des te groter de kans is op goedaardige borstaandoeningen. Goedaardige borstaandoeningen zijn een belangrijke voorspeller voor borstkanker.
- Hoe jonger tieners aan alcohol beginnen des te groter de kans dat zij ook gaan roken of drugs gaan gebruiken.

7. Alcoholgerelateerde ongevallen en incidenten
- Veiligheid NL telde in 2013 bij de Spoedeisende Eerste Hulp 420 behandelingen i.v.m. alcoholgerelateerde ongevallen en geweld bij jongeren onder de 18 jaar.
- Alcohol speelt een rol in 8,7% van door de politie geregistreerde incidenten met jongeren, zo bleek uit een recente studie van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP naar de alcoholincidenten in 2010 in 5 gemeenten in de Food Valley regio.

Meer tabellen, grafieken en cijfers, de bronnen van deze cijfers en de links naar deze bronnen zijn te vinden op de themapagina Feiten en cijfers.

Leeftijdsgrenzen in EU lidstaten

Overzicht leeftijdsgrenzen alcohol in EU-lidstaten 01-01-2014 (65,5 kB)

-

Recent nieuws

Alcoholgebruik bij pubers terugdringen via sociale marketing (17 december 2014)
Overmatig drinken door ouders heeft invloed op alcoholgebruik van hun kind (9 december 2014)
Verslavingszorg moet zich meer op kinderen van verslaafde ouders richten (2 december 2014)
Alcoholcontrole voorafgaand aan scholierenfeest in Nieuw Amsterdam (29 november 2014)
Rijdende Rechter beslist over alcoholgebruik door 18+ leerlingen op feest Valuascollege (27 november 2014)
Udense jeugd regelt zelf nieuw vertier (18 november 2014)
Eerste vignet Gezonde School VO voor preventie roken, alcohol en drugsgebruik (14 november 2014)
Vader furieus over wijnproeverij op school (13 november 2014)
Daling aantal alcoholvergiftigingen onder jongeren in Noord-Holland Noord zet voorzichtig door (5 november 2014)
Nieuwe NDM verschenen (4 november 2014)
Trimbos-studie naar middelengebruik bij jongeren in risicosettingen (30 oktober 2014)
Oratie Van den Putte over effectieve gezondheidspreventie (30 oktober 2014)
Drie op vier ouders positief over verhoging leeftijdsgrens alcohol, maar één op vier stelt regels (28 oktober 2014)
Jeugd smokkelt drank in yoghurtverpakking (28 oktober 2014)
Keurmerk-100% alcoholvrij voor Dordts Dalton lyceum (19 oktober 2014)
C1000 in Klundert introduceert gezichtsherkenning bij leeftijdscontrole (15 oktober 2014)
Meer dan de helft van de mysterykids krijgt alcohol mee (14 oktober 2014)
Reactie Van Rijn op HBSC-rapport (9 oktober 2014)
Aantal (jonge) alcoholrijders in 12 jaar gehalveerd (9 oktober 2014)
Aantal alcoholvergiftigingen op Spoedeisende Hulp in 2013 onverminderd hoog (3 oktober 2013)
Bitterheid kan rol spelen bij alcoholconsumptie jongeren (25 september 2014)
Regelmatig alcoholgebruik bij jongeren is te voorspellen (15 september 2014)
Van Dalen: "Mooi dat jongste groep minder drinkt" (8 september 2014)
Cultuuromslag in alcoholgebruik onder Nederlandse jongeren < 16 jaar (8 september 2014)
40% Friese jongeren van 16 en 17 jaar zegt minder alcohol te kopen/drinken (28 augustus 2014)
Knevel & Van den Brink over drinkgelag op camping Appelhof (27 augustus 2014)
Studentenverenigingen weren eerstejaars onder de 18 jaar (26 augustus 2014)
Steun nieuwe alcoholleeftijd vooral bij niet drinkende jongeren (25 augustus 2014)
Telegraaf: jongerenreisclubs lappen regels aan hun laars (22 augustus 2014)
'17-jarige zonder bier roept medelijden met ons op. Wie is er nou sneu?' (15 augustus 2014)
36% Amsterdamse studenten drinkt zelden of nooit (15 augustus 2014)
Minderjarige jongeren naar campings in België (1 augustus 2014)
Jongeren zeer kwetsbaar voor advertenties van alcoholmerken (18 juli 2014)
Jongeren boeken - slecht geïnformeerd - drankreizen naar buitenland (4 juni 2014)
WK Voetbal risicosituatie voor overmatige alcoholconsumptie jongeren (4 juni 2014)
48% ouders laat 16- en 17-jarige kinderen nog drinken (27 mei 2014)
Geen duidelijk beeld comadrinken eerste kwartaal 2014 (27 mei 2014)
Persbericht: Daling aantal alcoholvergiftigingen bij jongeren stagneert (27 mei 2014)
CSW in Vlissingen nu alcoholvrije school (16 mei 2014)
Jongere drinkt minder na veranderen stereotype beeld over drinken (31 maart 2014)
Docenten hebben moeite met alcoholvrije school (28 maart 2014)
5.300 patiënten op eerstehulp met alcoholvergiftiging (11 maart 2014)
ChristenUnie wil campagne over gevaren Neknomination (20 februari 2014)
Veel likes voor meisje dat drankspel 'Neknomination' weigert (19 februari 2014)
Geen angst voor Neknomination (14 februari 2014)
Horecaondernemers organiseren Project NiX-feesten (11 februari 2014)
Neknomination gevaarlijk drankspel (10 februari 2014)
Persbericht: Alcohol verdwijnt op schoolfeesten (10 februari 2014)
Café zonder alcohol voor jeugd in Oosterhout (15 januari 2014)
Next checkt: 'Alcohol thuis kun je als ouder beter helemaal verbieden' (13 januari 2014)
RTL-enquête: alcoholwet maakt ouders strenger (30 december 2013)
Enquête BNdeStem: jeugd 16/17 jaar zegt door te zullen drinken (28 december 2013)
Ouders vinden 18+ goede zaak, maar verbieden 16- en 17 jarigen niet te drinken (24 december 2013)
Verkapte marketing van Grolsch (24 december 2013)
Grolsch gaat drie doelgroepen waarschuwen voor alcohol (23 december 2013)
PARTYcetamol: alcoholvrij feesten voor jongeren (11 december 2013)
Hoog gebruik alchol, tabak en ecstasy door partygangers (3 december 2013)
Ouders comazuipende pubers worden gemeld bij AMK (7 november 2013)
Strenge alcohol-opvoeding: daling risicogedrag (18 oktober 2013)
Basisschoolleerlingen leren hoe je een "zuipkeet" opricht (18 oktober 2013)
Comazuipen treft jonge vrouwen het hardst (23 september 2013)
Peers hebben invloed op alcoholgebruik adolescenten (20 september 2013)
Zwaar drinken op jeugdige leeftijd risicofactor voor vroege dementie (13 augustus 2013)
Jongeren jeugdzorg drinken en blowen minder dan voorheen (28 juni 2013)
Persbericht: Aantal kinderen met alcoholvergiftiging licht gedaald (21 juni 2013)
Alcohol tijdens puberteit verhoogt kans op verslaving (21 mei 2013)
Meer jongeren en jongvolwassenen met alcoholvergiftiging en alcoholongevallen op spoedeisende hulp (10 maart 2013)
Persbericht: Wettelijke leeftijdsgrens definitief naar 18 jaar (1 maart 2013)
Carnaval en comazuipen (15 februari 2013)
SEH-afdelingen behandelden tijdens jaarwisseling meer patiënten door alcohol dan door vuurwerk (5 januari 2013)

Factsheets

Alcoholgebruik door nederlandse jongeren (12 september 2011)
Alcohol gezondheidsrisico's voor kinderen (12 september 2011)
Drinken op school (13 mei 2009)
Blootstelling aan alcoholpromotie tijdens EK (3 feb 2009)
Merkbekendheid (19 dec 2008)
Hoe organiseer ik een ouderavond over alcohol? (21 jan 2008)
Wat maakt alcohol aantrekkelijk voor jongeren? (7 feb 2007)
Invloed alcoholincidenten op drinkgedrag jongeren (30 mrt 2007)
Prijsacties in de Nederlandse horeca (21 mrt 2007)
Wat maakt alcohol aantrekkelijk voor jongeren? (7 feb 2007)
Alcohol in soaps gerelateerd aan drinkgedrag van jongeren (6 sep 2006)
Jongeren onder de 16 jaar en het aanbod van alcohol (28 mrt 2006)

Links
www.alcoholvrijeomgeving.nl
www.dgsg.nl
www.watdrinkjij.nl
www.drankjewel.nl/jongeren
www.uwkindenalcohol.nl

Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP)
Postbus 9769
3506 GT Utrecht
T: +31 (0)30-6565041
F: +31 (0)30-6565043
E: info@stap.nl