NL EN
Steun het werk van STAP!




-

Europees beleid

Alcoholconsumptie en alcoholbeleid in Europa

Alcohol is in heel Europa een belangrijk volksgezondheids- en maatschappelijk vraagstuk. In the EU wordt 12,4 liter pure alcohol per volwassene per jaar gedronken. Dit is twee keer zoveel als de gemiddelde alcoholconsumptie wereldwijd (=6,2 liter).

Alcoholgerelateerde schade is in de EU verantwoordelijk voor meer dan 15% van alle gezondheidsproblemen en vroegtijdige sterfgevallen bij mannen en circa 4% bij vrouwen. Schadelijk en riskant alcoholgebruik is ook (mede)verantwoordelijk voor een aanzienlijk aantal alcoholgerelateerde verkeersdoden op de Europese wegen en voor andere maatschappelijke gevolgen, zoals geweld, voetbalvandalisme, misdaad, gezinsproblemen en sociale uitsluiting, evenals lage arbeidsproductiviteit.

Op deze themapagina wordt ingegaan op:

- het alcoholbeleid van de Europese Unie
- het alcoholbeleid van de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie)
- het beleid in de Europese lidstaten
- leeftijdsgrenzen in landen van de EU
- accijnstarieven in landen van de EU
- Europese projecten

Eu1

I. Europese Unie

Vóór de EU Alcohol Strategy 2006-2012

In principe is volksgezondheidsbeleid een zaak voor lidstaten en heeft de Europese Unie maar een bescheiden rol. Toch nam de Europese Raad in 2001 een “Raadsaanbeveling over alcohol en jongeren, met name kinderen en adolescenten” aan, inclusief een set conclusies. In 2004 werd deze Raadsaanbeveling geëvalueerd. De uitkomst was dat de tijd rijp was om met een veelomvattende strategie te komen. De Raad vroeg daarop de Commissie om met zo’n document te komen.
Het schrijven van dat strategie-document duurde enkele jaren. Ten eerste omdat er veel verzet was tegen een gemeenschappelijke strategie van het belanghebbend bedrijfsleven. Ten tweede wilde de Commissie eerst enkele veelomvattende voorstudies laten uitvoeren naar aard en omvang van het alcoholgebruik en de alcoholproblematiek in Europa. De bekendste van die studies is het lijvige rapport “Alcohol in Europe, a public health perspective”. Verder gaf de Commissie opdracht tot uitvoering van twee zogenaamde effectrapportages. Eén m.b.t. de gezondheidsaspecten, één m.b.t. de economische aspecten.

De EU Alcohol Strategy 2006-2012

Het heeft uiteindelijk tot oktober 2006 geduurd voordat de Europese Commissie het eens kon worden over de “EU Alcohol Strategy”. De strategie - die gold voor de periode 2006 tot en met 2012 - bevatte zogenaamde soft law, hetgeen inhoudt dat er géén harmonisatie van wetgeving in wordt voorgesteld. Het document onderscheidde slechts prioritaire thema’s die relevant zijn in alle lidstaten en waarbij EU-actie in aanvulling op het nationale beleid van de lidstaten een meerwaarde heeft.

Prioritaire thema’s in deze strategie waren:
1. Beschermen van jongeren, kinderen en ongeboren kinderen;
2. Terugdringen van letsel en sterfgevallen als gevolg van alcoholgerelateerde verkeersongevallen;
3. Preventie van alcoholgerelateerde schade onder volwassenen en beperken van de negatieve effecten op de werkplek;
4. Informeren, opvoeden en bewustmaken van het effect van schadelijk en riskant alcoholgebruik, en van aanvaardbare drinkgewoonten;
5. Ontwikkelen en in stand houden van een gemeenschappelijke basis van wetenschappelijke gegevens op EU-niveau.

In november 2006 onderschreef de Europese Raad de "EU Alcohol Strategy". Maar in de conclusies hierover werd wel benadrukt dat alcoholgerelateerde schade immer coherent aangepakt dient te worden, met aandacht voor onderzoek, consumentenbescherming, vervoer, reclame, marketing, sponsoring, accijnsheffingen en andere vraagstukken m.b.t. de interne markt. Ook andere Europese instellingen, zoals het Europese Parlement, de European Economic and Social Committee en het Committee of the Regions reageerden positief, alhoewel er her en der wel wat kritische geluiden klonken.

Het meest concrete resultaat van de alcoholstrategie was het Alcohol & Health Forum dat in juli 2007 van start ging. Dit Forum is destijds opgezet om het belanghebbend bedrijfsleven en de relevante preventieorganisaties (zoals STAP) kennis en ervaringen te laten uitwisselen en de kans te geven de alcoholstrategie te ondersteunen door met concrete preventie- en voorlichtingsactiviteiten te komen. Het Forum is in de loop de jaren uitgebreid met een Science Group en twee taskforces. Bovendien is er een jaarlijkse Open Forum Alcohol & Health.

De EU Lidstaten kregen hun eigen platform: de CNAPA: Committee on National Alcohol Policy and Action.

In 2009 heeft de Europese Commissie een stand van zaken rapport gepubliceerd over de implementatie van de "EU Alcohol Strategy 2006-2012".

Sinds de EU Alcohol Strategy 2006-2012

Medio 2013 is een formele evaluatie van de "EU Alcohol Strategy 2006-2012" gepubliceerd. Die leidde niet direct tot een nieuwe strategie, mede omdat er in 2014 nieuwe Europese verkiezingen zouden komen. Maar er was wel behoefte aan enige structuur in de activiteiten van de EU lidstaten. Daarom besloot de Commissie begin 2014 te komen met een concept "Action Plan on Youth Drinking and on Heavy Episodic Drinking (Binge Drinking)" opgesteld voor de periode 2014-2016. In september 2014 heeft de CNAPA met dit actieplan ingestemd.
De zes actieterreinen die in het nieuwe actieplan beschreven worden zijn:
1. Beperken van het binge-drinken;
2. Beperken van de toegankelijkheid en beschikbaarheid van alcohol voor jongeren;
3. Beperken van de blootstelling van jongeren aan alcoholmarketing en alcoholreclame;
4. Beperken van schade als gevolg van alcoholgebruik tijdens de zwangerschap;
5. Zorgen voor een gezonde en veilige omgeving voor jongeren;
6. Steunen van monitoring en onderzoek.

De leden van de CNAPA hebben begin 2015, na de installatie van het team Juncker, een oproep gedaan om op korte termijn een nieuwe alcoholstrategie te formuleren. De CNAPA heeft daartoe een zogenaamde "Scoping Paper" opgesteld. De vertegenwoordigers van de lidstaten zeggen hierin dat met name enige grensoverschrijdende kwesties (prijs- en accijnsbeleid, alcoholreclame- en marketing, etikettering) regulering op EU-niveau behoeven.
Niet alleen de CNAPA, ook het Europese Parlement (EP) heeft de Europese Commissie aangespoord om actie te gaan ondernemen. Op 29 april 2015 nam de EP een resolutie aan waarin de Europese Commissie werd opgeroepen uiterlijk in 2016 met een voorstel te komen waarin op EU-niveau wordt geregeld dat tenminste de voedingswaarde op de etiketten van alle alcoholhoudende dranken komt. Verder wilde het EP dat de Commissie onmiddellijk aan de slag zou gaan met de voorbereiding van een nieuwe Europese alcoholstrategie. Ook gaf de EP aan dat grensoverschrijdende internetverkopen beter gereguleerd moeten worden.

De ministers van volksgezondheid van de EU-lidstaten hebben tijdens het Letse voorzitterschap (begin 2015) eveneens (zij het informeel) gesproken over het EU-alcoholbeleid. Uit dat overleg bleek dat de meerderheid van de ministers wel inziet dat er op Europees niveau afspraken moeten komen, maar welke dat zouden moeten zijn is nog niet duidelijk. Daarover zal in de tweede helft van 2015 - inmiddels onder Luxemburgs voorzitterschap - verder worden gesproken.
De lijn van het Nederlandse kabinet is dat een Europese strategie zich alléén moet focussen op grensoverschrijdende activiteiten, waarbij Europese samenwerking een duidelijke meerwaarde heeft boven uitvoering op nationaal niveau. Daarbij kan worden gedacht aan alcoholmarketing waaraan minderjarigen worden blootgesteld (onder meer via sponsoring, internet, sociale media). Daarnaast is Nederland een voorstander van een onderzoek door de Commissie naar de internetverkoop van alcohol en in het bijzonder naar het niet naleven van de alcoholregelgeving (bijvoorbeeld met betrekking tot leeftijdsgrenzen).

Eind april 2015 heeft Vytenis Andriukaitis, de EU-commissaris voor Gezondheid en Voedselveiligheid, laten weten dat er wat hem betreft wèl een nieuw raamwerk voor Europees alcoholbeleid zal worden geformuleerd, maar dat er geen aparte nieuwe alcoholstrategienota zal komen. De Commissie wil - zo gaf hij toen aan - het Europese alcoholbeleid onderdeel laten zijn van een nota over het beleid gericht op chronische leefstijlziekten.

De Europese gezondheidsorganisaties zagen het onverwachte besluit van de Commissie om niet te komen met een aparte nieuwe alcoholstrategie, ondanks de oproep daartoe van de CNAPA en het Europese Parlement, als een kniebuiging voor de alcoholindustrie. De alcoholproblematiek is in de visie van de 21 organisaties méér dan een chronische ziekte, die tal van maatschappelijke gevolgen heeft, zoals rijden onder invloed en (huiselijk) geweld. Daarom zijn ze collectief uit het Alcohol and Health Forum gestapt, een stap die in 2013 al door vier preventieorganisaties was gezet. STAP is lid van Eurocare en gaat het forum dus ook verlaten. STAP zelf had overigens in het verleden al de nodige kritiek geuit op de effectiviteit van de concrete preventie- en voorlichtingsactiviteiten die in het kader van het Alcohol & Health Forum ondernomen werden, met name die van het belanghebbend bedrijfsleven.

Na het verlaten van de gezondheidsorganisaties uit het Alcohol and Health Forum heeft Vytenis Andriukaitis in juli 2015 laten weten tòch met een alomvattend breed alcoholplan te komen, dat zowel het alcoholgebruik verlaagt als de risicofactoren voor alcoholmisbruik aanpakt. Andriukaitis benadrukte tegelijkertijd dat hij - om succesvol te zijn - wel de steun nodig heeft van alle betrokkenen, dus óók de gezondheidsorganisaties. Hij heeft inmiddels voorgesteld in het najaar van 2015 een Forum te organiseren met twee bijeenkomsten achter elkaar, één voor de gezondheidsorganisaties en één voor het belanghebbende bedrijfsleven.

EU Alcohol Strategy (nederlandstalig) (211 kB)

Assessment EU Alcohol Strategy (2,31 MB)

Civil Society Organizations to leave Alcohol & Health Forum (482 kB)

Kritiek STAP op Alcohol & Health Forum (20,3 kB)

Actieplan alcoholgebruik jongeren en binge-drinken (230 kB)

Scoping paper CNAPA (393 kB)

European Parliament Resolution Alcohol Strategy (91,7 kB)

Europese Parlement Resolutie Alcoholstrategie (113 kB)

Who-logo-en

-
-

II. WHO (Wereldgezondheidsorganisatie)

Binnen de WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) is schadelijk alcoholgebruik al sinds de vroege jaren 90 van de vorige eeuw een belangrijk thema.

De eerste twee Europese actieplannen 1992-2005

Op Europees niveau werd in 1992 een "European Alcohol Action Plan" aangenomen. Dat plan riep op tot intensivering van het alcoholbeleid, zoals strengere wetgeving in de lidstaten en meer internationale samenwerking. Een van de uitvloeisels van dit actieplan was een Europese ministeriële conferentie over alcohol (1995), waar met algemene stemmen een "European Alcohol Charter” werd aangenomen.

In 1999 stemde het Europese Regionale Comité van de WHO in met het “European Alcohol Action Plan 2000-2005". In dit actieplan waren de politieke strategieën van het “European Alcohol Charter” uitgewerkt in concrete activiteiten en doelstellingen. In februari 2001 werd dit tweede actieplan, samen met een "Declaration on Alcohol and Young People” unaniem goedgekeurd tijdens een Tweede Europese ministeriële conferentie.

Het kaderbesluit en het vierde Europese actieplan 2005-2020

Het "European Alcohol Action Plan 2000-2005" werd gevolgd door een "Framework for Alcohol Policy in the WHO European Region”. Dat werd goedgekeurd in Boekarest in 2005. Door een gebrek aan capaciteit op het Europese Regionale Bureau van de WHO in Kopenhagen werd dit kaderbesluit nooit verder uitgewerkt.

In 2011 werd de draad op Europees niveau weer opgepakt. In september 2011 stemde het Europese Regionale Comité in met het “European Action Plan to Reduce the Harmful Use of Alcohol 2012-2020”.
Dit plan bouwt voort op de drie eerdere Europese alcohol actieplannen, maar de hoofddoelstellingen en actiepunten zijn ook in lijn met de “Global Alcohol Strategy” (mei 2010) van de WHO.

De 10 actiepunten zijn:
1. zorg voor leiderschap, bewustwording en betrokkenheid
2. zorg voor goede preventie en gezondheidszorg voor patiënten met alcoholgerelateerde ziekten
3. ondersteun lokale acties en acties op het werk
4. formuleer beleid gericht op het tegengaan van rijden onder invloed
5. beperk de beschikbaarheid van alcohol
6. reguleer de marketing van alcoholhoudende dranken
7. ontwikkel een efficiënt en effectief alcoholaccijnsbeleid
8. verminder de negatieve gevolgen van het drinken van alcohol en van dronkenschap
9. verminder de gevolgen voor de volksgezondheid van zelfgemaakte en illegale alcohol
10. regel controle en toezicht.

Actieplannen van de WHO hebben geen kracht van wet, maar het is gebruikelijk dat de lidstaten deze documenten serieus nemen en na aanname ervan er mee aan de slag gaan.

In maart 2012 publiceerde het Europese Regionale Bureau van de WHO in Kopenhagen een rapport over alcoholgebruik, alcoholgerelateerde schade en alcoholbeleid in de Europese Unie, getiteld "Alcohol in de European Union 2012".

European Alcohol Action Plan 2012-2020 (6,17 MB)

WHO Global Alcohol Strategy (1,72 MB)

Alcohol in the European Union 2012 (6,69 MB)

-

III. Beleid in de lidstaten

In een rapport van de WHO (WHO, 2004) wordt een indeling van Godfrey & Maynard (1995) genoemd die het grote aantal opties voor alcoholbeleid in 3 groepen ingedeeld hebben. De volgende indeling wordt genoemd:
1. Populatie gerichte beleidsmaatregelen (Population-based policies): beleidsmaatregelen gericht op het veranderen van de alcoholconsumptie onder de bevolking. Hier moet men denken aan beleidsmaatregelen als accijns, reclamebeperkingen, het controleren van de beschikbaarheid van alcohol (e.g. minimum leeftijdsgrens) en gezondheidscampagnes. Deze maatregelen beïnvloeden niet alleen probleemdrinkers, maar alle drinkers. Op voorlichting na, is juist voor deze collectieve maatregelen de effectiviteit het duidelijkst aangetoond (WHO, 2004)
2. Probleem gerichte beleidsmaatregelen (Problem-directed policies): beleidsmaatregelen gericht op degenen met specifieke alcohol-gerelateerde problemen zoals rijden onder invloed (bijv. het inzetten van blaastesten) of alcoholgerelateerde overtredingen. Omdat deze maatregelen gerichter zijn verlagen zij de kans om niet-probleem drinkers te raken. Het gevaar bestaat dat de focus op een specifiek probleem ervoor zorgt dat andere problemen te weinig aandacht krijgen en verslechteren (Godfrey & Maynard, 1995).
3. Directe interventies (Direct interventions): beleidmaatregelen gericht op individuele drinkers zoals ”brief interventions” en behandelprogramma’s. Vaak zijn directe interventies gericht op zware drinkers. Succesvolle directe interventies hebben belangrijke positieve effecten op de individuele drinker en zijn of haar omgeving, maar er moet een grote groep zware drinkers aanwezig zijn om de effectiviteit van deze maatregelen in de samenleving te kunnen waarnemen.

Waar in het verleden beleidsmaatregelen in en buiten Europa voornamelijk gericht waren op het terugbrengen van de collectieve alcoholconsumptie in de maatschappij, bestaat er een internationale trend waarin collectieve maatregelen steeds vaker plaatsmaken voor meer groeps- en probleemgerichte maatregelen (WHO, 2004). De WHO geeft aan dat in veel landen economische en commerciële belangen en hun invloed op beleid een belangrijke rol spelen. Dit uit zich bijvoorbeeld in de toenemende mate waarin alcoholproducenten zelf groeps- en probleemgerichte interventies opzetten en zich bijvoorbeeld richten op voorlichting aan ouders (EUCAM, 2009).

Er bestaat een grote verscheidenheid aan alcoholbeleid in Europese landen. Alleen al in de maatregelen rond de verkooppunten van alcohol zien we een verscheidenheid van staatmonopolies in Zweden en Noorwegen, een slijterijsysteem in Nederland tot verkoop van alle dranken in de supermarkt in andere Europese landen.

Graag verwijzen we naar vindplaatsen op internet met overzichten van alcoholbeleid in andere landen:

Status Report on Alcohol and Health in 35 European Countries 2013;
Status Report on Alcohol and Health part II;
Overview of Member States policies aimed at reducing alcohol-related harm;
Global Alcohol Report; Country profiles.

Er is ook een Zwitserse site waarop veel informatie te vinden is over het alcoholbeleid in Europese landen:
Alcohol Policy Regulation in Europe.

IV. Leeftijdsgrenzen in landen van de EU

Leeftijdsgrenzen 1 juli 2015

* in sommige delen van het land 18 jaar
+ alleen indien gedronken bij een maaltijd en vergezeld van een volwassene, anders 18 jaar.

Overzicht leeftijdsgrenzen alcohol in EU-lidstaten 01-07-2015 (60,5 kB)

-

V. Accijnstarieven in landen van de EU

Alcoholaccijns 1 juli 2015

.
Bovenstaande tabel geeft de tarieven voor gedistilleerde dranken per 1 juli 2015, omgerekend naar euro's. Er zijn daarnaast ook aparte tarieven voor bier, wijn en tussenproducten. Een overzicht daarvan is te vinden in onderstaand document.

Accijnstarieven alcoholhoudende dranken per 01-07-2015 (1,87 MB)

-

VI. Europese projecten

Het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP is betrokken geweest of is nog betrokken bij de volgende Europese projecten:

Alice rap

ALICE-RAP: Addiction and Lifestyles in Contemporary Europe Reframing Addictions Project (www.alicerap.eu)
Het project ALICE RAP (2012-2015) wordt gesubsidieerd door de Europese Commissie. In het kader van dit breed opgezette project werkt STAP onder meer samen met de Universiteit van Maastricht en de Universiteit van Amsterdam. Onderzocht wordt o.a. de effecten van blootstelling aan alcoholreclame op de hersenactiviteit van stevige drinkers en de klinische behandeling van alcoholpatiënten. Er wordt onder meer nagegaan of alcoholreclame invloed heeft op de recidive van alcoholverslaving.

Ammie

AMMIE: Alcohol Marketing Monitoring in Europe
Dit project is gestart in 2008 en afgesloten in 2012. Binnen het AMMIE-project is alcoholreclame en alcoholsponsoring in 5 Europese landen (Denemarken, Duitsland, Italië, Bulgarije, Nederland) gemonitord. Ook is onderzocht hoe jongeren alcoholreclame interpreteren. Reclame die aantrekkelijk leek voor jongeren is zowel beoordeeld door jongeren uit de 5 landen als door de nationale klachtencommissies van de alcoholindustrie. Ook is een onderzoek gedaan naar de sponsoring door de alcoholindustrie van diverse takken van sport. De methodiek die is toegepast is gebaseerd op de jarenlange ervaringen van het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP met het monitoren van de alcoholmarketing in Nederland. STAP heeft deze vanaf 2002 uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS. Alhoewel de deelnemende landen allemaal andere regelgeving hebben rond alcoholreclame en -marketing is het toch mogelijk gebleken één monitoring-instrument te ontwikkelen, dat toepasbaar is in alle 5 deelnemende landen. Er zijn diverse rapporten naar aanleiding van dit project uitgebracht. De resultaten zijn samengevat in het rapport Key findings of indepentent monitoring of alcohol marketing in five European countries hier te downloaden.

Amphora

AMPHORA (www.amphoraproject.net).
Het AMPHORA project (2009-2012) richt zich op onvoldoende onderzochte domeinen op het vlak van alcoholconsumptie en alcoholgerelateerde schade in Europa. De kennis die dit project oplevert zal verspreid worden onder beleidsmakers, opdat effectiever alcoholbeleid kan worden ontwikkeld en ingevoerd. Het project heeft een subsidie ontvangen van de Europese Commissie (financiering in het kader van het Zevende Kaderprogramma). De coördinatie wordt verzorgd door Hospital Clinic de Barcelona (Spanje). STAP voert een deel van het project uit, namelijk de coördinatie van een longitudinaal onderzoek naar de invloed van alcoholreclame op het drinkgedrag van jongeren in 4 landen (Duitsland, Italië, Nederland en Polen).

Alcohol policy network

APN: Alcohol Policy Network (www.alcoholpolicynetwork.eu)
Het APN is een Europees platform waarin kennis, ervaringen en standpunten m.b.t. alcoholbeleid worden gedeeld. Het is opgericht tijdens een bijeenkomst van het Bridging the Gap project in Warschau, Polen, in 2004. Inmiddels is het aantal deelnemers uitgebreid en is het een belangrijk netwerk geworden.

Bridging the gap medium

Bridging the Gap
Het Bridging the Gap project was actief in de periode 2004-2006. Het werd mede gefinancierd door de Europese Commissie. Doel van het project was het vormen van een netwerk dat invulling zou geven aan de “Raadsaanbeveling over alcohol en jongeren, met name kinderen en adolescenten”. Er namen 30 Europese landen aan het project deel, alsook het Europese Regionale Bureau van de WHO, het European Youth Forum en de European Public Health Alliance.

Building capacity medium

Building Capacity Project (www.ias.org.uk) .
Aan het project Building Capacity (2007-2009) hebben 31 landen en 10 Europese organisaties deegenomen. Doel was het bundelen en ontwikkelen van bestaande kennis om de Europese Commissie te ondersteunen bij hun communicatie op het gebied van alcohol. STAP coördineerde een van de workpackages in het Building Capacity Project. Er is een handleiding lokaal alcoholbeleid geschreven, gebaseerd op de theorieën van Harold Holder en Bob Reynolds. Zij ontwikkelden een visie op effectief lokaal alcoholbeleid, waarbij handhaving van wet- en regelgeving voorop staat.

DRAIN: Dutch Romanian Alcohol policy Implementation Network (www.drain-project.eu)
STAP heeft gedurende 2007-2010 een project in Roemenië uitgevoerd in samenwerking met het Center for Health Policies and Services te Boekarest. In het kader van dit project is in Piteşti, een stad van 200.000 inwoners, een model ontwikkeld voor lokaal alcoholbeleid. DRAIN werd gefinancierd door het Ministerie van Buitenlandse Zaken, afdeling Matra. Roemenië heeft geen traditie van alcoholbeleid, terwijl de grote alcoholindustrieën steeds meer grip krijgen op het drinkgedrag van Roemeense jongeren. Naast verbetering van de handhaving van wet- en regelgeving was het in het kader van het project daarom van belang om politici, beleidsmakers en burgers te doordringen van de gevaren die het drinken van alcohol met zich brengt. De ontwikkelde handleiding voor lokaal beleid is verspreid onder Roemeense gemeenten.

Elsa

ELSA: Enforcement of national Laws and Self-regulation on advertising and marketing of Alcohol (www.stap.nl/elsa) .
In de periode 2005-2007 heeft STAP het ELSA project gecoördineerd. In dit project dat mede gefinancierd werd door de Europese Commissie, namen 24 Europese landen deel. In dit project zijn de regels m.b.t. alcoholmarketing in de deelnemende landen nader bekeken, hetgeen uiteindelijk heeft geresulteerd in de aanbeveling aan de lidstaten om de bestaande regelgeving in die zin te verbeteren dat jongeren beter beschermd worden tegen de invloed van alcoholreclame.

EUCAM

EUCAM: European Centre for Monitoring Alcohol Marketing (www.eucam.info).
De informatie en kennis van het ELSA- en het FASE-project over de impact van alcoholmarketing zijn terug te vinden op de website van het Europese Centrum voor het Monitoren van Alcohol Marketing (EUCAM). STAP is de initiatiefnemer van dit centrum, dat sinds 2007 bestaat. Participanten zijn: ACTIS en AV.OG TIL (beide Noorwegen), IOGT-NTO (Zweden), Alcohol and Society (Denemarken), Eurocare Italië en PARPA (State Agency for Prevention of Alcohol-Related Problems). EUCAM organiseert jaarlijks trainingen over het thema alcoholmarketing, voert onderzoek uit en informeert het veld over nieuwe ontwikkelingen door middel van een maandelijkse nieuwsbrief.

Logo eurocare big

EUROCARE: The European Alcohol Policy Alliance (www.eurocare.org)
EUROCARE is een netwerk van volksgezondheidsorganisaties. EUROCARE is voorstander van het voorkomen en beperken van alcoholgerelateerde schade in Europa middels de inzet van effectieve en bewezen werkzame alcoholbeleidsmaatregelen. STAP is sinds 2002 lid van EUROCARE.

Eyes on ages

Eyes on Ages
Op verzoek van de Europese Commissie coördineert STAP het onderzoek ‘Eyes on Ages’ naar de leeftijdsgrenzen voor het kopen van alcohol in de lidstaten van de EU. STAP is hiervoor geselecteerd omdat STAP het debat over betere handhaving van de leeftijdsgrenzen heeft aangeslingerd. STAP voert veel zogenaamde mystery-shoponderzoeken uit om na te gaan of supermarkten, slijterijen, horeca en sportkantines de leeftijdsgrens naleven.
Op 30 mei 2013 kwamen 85 vertegenwoordigers uit 28 verschillende landen in Amsterdam bijeen om de eerste resultaten van het onderzoek van STAP te bespreken. De presentaties zijn hier te vinden.
Het eindrapport is verschenen in oktober 2013. U vindt het hier.

Fase

FASE: Focus on Alcohol Safe Environment (www.faseproject.eu).
Het FASE project (2007-2009) diende o.m. als voortzetting van het ELSA project. In het FASE project heeft STAP op basis van een uitvoerige literatuuranalyse onderzocht aan welke criteria de regelgeving met betrekking tot alcoholreclame moet voldoen om te voorkomen dat alcoholreclame het drinkgedrag van jongeren stimuleert. Uit het onderzoek is gebleken dat de bestaande regelgeving in Noorwegen (daar geldt een totaal reclameverbod) en in Frankrijk (daar geldt een vergaande beperking van alcoholreclame en sponsoring) verreweg het meest beschermend werkt voor jongeren. Het FASE project richtte zich ook op de werkplek en op de drinkomgeving (uitgaansgebieden). Het ging hierbij met name om het verzamelen en uitwisselen van best practices, bijv. over verzuimbeleid en over trainingen van barpersoneel.

Letithapyn2

Let it hAPYN! (www.eurocare.org/eu_projects/let_it_hapyn).
Het belangrijkste doel van het project 'Let it hAPYN!' is een beter beeld te krijgen van goede/slechte alcoholinterventies binnen jongerenorganisaties. Mogelijk kunnen uiteindelijk effectieve alcoholinterventies aan jongerenorganisaties aan worden geboden. Jongerenorganisaties participeren in dit project.
Het project, dat zal lopen tot april 2016, ontvangt subsidie van de Europese Unie (Gezondheidsprogramma).

Rahra

RAHRA: Reducing Alcohol Related Harm (www.rahra.eu)
RAHRA, deels gefinancierd uit het Health Programme van de Europese Unie, is een voor 3 jaar (2014-2016) geplande Joint Action gericht op het ondersteunen van de lidstaten om verder te werken aan gemeenschappelijke prioriteiten in lijn met de EU Alcohol Strategie en de mogelijkheden van de lidstaten te versterken om alcoholgerelateerde schade aan te pakken en te verminderen. Het initiatief voor dit project is gekomen vanuit de lidstaten. STAP neemt deel aan dit project, evenals twee andere Nederlandse instituten (Trimbos-instituut en RIVM).

Factsheets

Overzicht leeftijdsgrenzen alcohol in EU-lidstaten 1 juli 2015 (juli 2015)
Overzicht leeftijdsgrenzen alcoholverkoop in EU-lidstaten 01-01-2014 (jan. 2014)
Overzicht leeftijdsgrenzen alcoholverkoop in EU-27 01-01-2010 (jan 2010)
Regulering alcoholreclame op televisie in Europa (7 mrt 2007)

Recent nieuws uit onze buurlanden

Britse vrouwen boven 65 grote drinkers op vliegvelden (16 augustus 2015)
Geen alcohol meer tijdens zomerkampen van Belgische Chirogroepen (14 augustus 2015)
Dr. Van der Lely oordeelt negatief over inademen van alcohol (13 augustus 2015)
'Say no to drunks'-campagne gericht op tegengaan van indrinken (11 augustus 2015)
België gaat mogelijk extra accijns heffen op mixdrankjes (23 juli 2015)
Telt Nederland echt meer brouwerijen dan België? (2 juli 2015)
Aantal bierbrouwers in Nederland neemt flink toe (23 juni 2015)
Belgische jongeren drinken minder, maar roken meer (17 juni 2015)
Minder comazuipen, minder seks als gevolg van online gedrag (13 juni 2015)
Mensen drinken veel meer dan ze zeggen, in Engeland, maar óók in Nederland (26 mei 2015)
OECD brengt belangwekkend nieuw alcoholrapport uit (12 mei 2015)
Alcoholleeftijd in Schotland naar 21 jaar? (11 mei 2015)
VAD België publiceert factsheet (25 april 2015)
Nieuw Brits onderzoek toont zwakheden in de publiek-private samenwerking met alcoholindustrie (16 april 2015)
Ryanair voert op sommige vluchten alcoholverbod in (10 april 2015)
23 april 2015: Eerste Nationale Alcoholvrije Dag in België (7 april 2015)
Alcoholcampagnes overheid werken niet bij binge-drinkers (23 maart 2015)
Britse senaatscommissie wil dat EU haar bevoegdheden gaat gebruiken (6 maart 2015)
België verhoogt aantal controles op verkoop alcohol aan minderjarigen (4 maart 2015)
België: 15% meer processen-verbaal voor verkoop aan drinkende jongeren (23 februari 2015)
Berlijn wil alcoholverkoop na 10.00 uur 's avonds verbieden (18 februari 2015)
Europol vindt 275.000 liter illegale drank (17 februari 2015)
Verslaafd of dik? Cameron wil korten op uitkering als je hulp weigert (14 februari 2015)
Advies Britse gynaecologen: stop met alcohol als je zwanger wilt worden (11 februari)
Verenigd Koninkrijk: Initiatiefwet verplichte waarschuwing alcohol en zwangerschap (8 januari 2015)

België introduceert 0,2 promille voor beroepschauffeurs (28 december 2014)
Ook in Verenigd Koninkrijk veel leefstijlgerelateerde kankers (26 december 2014)
Britse artsen willen verbod op alcoholreclame binnen de sport (25 december 2014)
Minder jonge Duitse comazuipers (10 december 2014)
Schotland heeft nu ook 0,5‰ voor verkeersdeelnemers (5 december 2014)
'Moeder van kind met foetaal alcoholsyndroom pleegde geen misdrijf' (4 december 2014)
Belgische werkgevers: dronken zijn moet reden tot ontslag worden (20 oktober 2014)
België: accijns op wijn en gedistilleerd omhoog (9 oktober 2014)
Invoering minimumprijs van 45 pence zou in Engeland veel effect hebben (1 oktober 2014)
In Nederland komen geen bierkratautomaten (29 september 2014)
FOD Volksgezondheid België pleit voor nieuw alcoholplan (27 september 2014)
Hoge Franse bieraccijns blijft ondanks Belgisch protest (12 september 2014)
Intensivering Schotse lobby voor minimumprijzen (30 augustus 2014)
Mogelijk accijnsverhoging alcohol in België (21 augustus 2014)
Parlementariërs in Groot-Brittannië willen waarschuwingen op drankflessen (12 augustus 2014)
Public Health England gaat voor "one day on, one day off" (8 augustus 2014)
Veel Britten leven vanaf hun 36ste gezonder (28 juli 2014)
Steun adviseurs voor voorstel minimumprijs Wales (25 juli 2014)
Vragen over invloed van alcoholindustrie op overheidsbeleid in de UK (13 juni 2014)
Wiebes: bier België 4% goedkoper, bier Duitsland 23% duurder (28 mei 2014)
Zuipmarathon België zorgt voor ophef (28 mei 2014)
Bierindustrie boos over schokkende reclamespot (30 april 2014)
Duitse jeugd drinkt veel (8 april 2014)
Alcohol drinken tijdens zwangerschap wordt mogelijk misdrijf in VK (23 februari 2014)
In Engeland en Wales verbod verkoop drank onder de inkoopprijs (4 februari 2014)
België: verlaging promillegrens bestuurders tot 0,2? (21 januari 2014)
Duitse bieren waarschijnlijk duurder (19 januari 2014)
Kan een Schotse wet de prijs van alcohol wereldwijd doen stijgen? (26 december 2013)
Belgische inspecteurs volksgezondheid willen verbod alcohol onder de 18 (23 december 2013)
Geen akkoord over Belgisch alcoholplan (18 december 2013)
Belgische politie gaat disco's zuipreizen scherp in de gaten houden (16 december 2013)
Drankenlobby ziet Belgisch alcoholplan niet zitten (2 december 2013)
Duitse bieren worden duurder (26 juli 2013)
Nu ook in België aandacht voor naleven leeftijdsgrens alcohol (4 juli)
Alcoholaccijnzen in België 8% omhoog (2 juli 2013)
België start discussie over alcoholbeleidsplannen (29 juni 2013)
Britse regering ontwikkelt Drinking Mirror (25 juni 2013)
Belgische minister wil met spoed automatenverkoop alcohol verbieden (21 juni 2013)
België ook naar een alcoholleeftijd van 18 jaar? (20 juni 2013)
Duitse zorgen over dronken fietsers (21 mei 2013)
Duitse politiebond wil alcoholverbod in trein (16 mei 2013)
Schotse regering wint rechtszaak whisky-stokers (7 mei 2013)
In Engeland testen op het werk met AlcoSense (25 april 2013)
Alcoholbranche manipuleerde wetenschappelijk bewijs (25 april 2013)
Drankmisbruik kost Belgische maatschappij € 4,2 miljard (25 april 2013)
Schotse regering reageert op EU verzet tegen minimumprijzen (22 april 2013)
Duits kartelonderzoek naar bierbrouwers (22 maart 2013)
Belgische bierconsumptie met 4 procent gedaald (8 maart 2013)
Vlaamse jongeren drinken en roken minder (6 maart 2013)
Britse artsen willen zelfde soort waarschuwingen voor drank als op pakjes sigaretten (2 maart 2013)
In Groot-Britannië oudere vrouwen aan de drank (19 februari 2013)
Duitse CDU wil ouders comazuipers laten meebetalen (13 februari 2013)
In België komen strengere regels rond alcoholreclame (25 januari 2013)

Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP
Postbus 9769
3506 GT Utrecht
T: +31 (0)30-6565041
F: +31 (0)30-6565043
E: info@stap.nl