AlcoholvrijeOmngeving.nl

Feiten over alcohol

Alcoholgebruik door jongeren

"Ik drink bijna elk weekend wel alcohol. Ik drink geen bier, want dat vind ik vies en bitter. Ik drink sterke drank, omdat het lekker zoet is. Het is gezellig als je een beetje aangeschoten bent." (Kiki, 15 jaar).

Veel jongeren hebben op jonge leeftijd ervaring met alcohol
Er wordt op steeds jongere leeftijd begonnen met het drinken van alcohol. De meeste jongeren drinken hun eerste alcoholische drankje tussen hun 11e en 15e levensjaar (Verdurmen et al., 2011). Meisjes zijn gemiddeld ouder dan jongens als ze voor het eerst alcohol drinken, te weten 13,3 jaar versus, 12,9 jaar (Verdurmen et al., 2011). In groep 8 van de basisschool blijkt een vijfde van de jongeren al eens alcohol te hebben gedronken: jongens meer dan meisjes (25% versus 15%). Meer dan 1 op de 20 jongeren (6%) van de jongeren uit groep 7 en 8 van de basisschool zegt in de afgelopen maand een drankje te hebben gedronken. In het voortgezet onderwijs geldt dit voor minder dan de helft (42%) van de leerlingen (Verdurmen et al., 2011).

De meeste jongeren drinken veel
In het basisonderwijs komt dronkenschap nog nauwelijks voor, 2% van de leerlingen is wel eens dronken of aangeschoten geweest. Van de leerlingen uit het voortgezet onderwijs is vier op de tien (39%) wel eens dronken of aangeschoten geweest. Ruim 1 van de vijf (21%) van de leerlingen van het voortgezet onderwijs is in de maand voorafgaand aan het onderzoek drinken of aangeschoten geweest. Scholieren gaan wekelijks drinken op een gemiddelde leeftijd van 14,9 jaar, bijna twee jaar na de gemiddelde leeftijd waarop voor het eerste alcohol wordt gedronken. Van de scholieren die alcohol drinken is de helft de afgelopen vier weken drinken of aangeschoten geweest (50%). Bijna een op de drie (29%) is twee keer of vaker dronken of aangeschoten geweest (Verdurmen et al., 2011).

Jongeren drinken op jonge leeftijd vooral thuis
Onder basisschoolleerlingen vindt het alcoholgebruik meestal thuis of bij familie of vrienden plaats. Op het voortgezet onderwijs vindt alcoholgebruik meestal plaats in de disco, bij anderen thuis en in het café. Op de locaties thuis, bij anderen thuis, in een hok, schuur of keet op straat en in een sportkantine wordt door jongens vaker maandelijks gedronken dan door meisjes.
De helft van de scholieren in het voortgezet onderwijs die alcohol drinken koopt meestal zelf zijn of haar alcohol. Veertien procent van de scholieren die alcohol drinkt zegt de alcohol meestal van de ouders te krijgen. Het percentage dat de alcohol meestal van de ouders krijgt is met name onder de jongste leeftijdsgroepen gedaald. In 2007 kreeg nog 46% van de 12-13 jarige alcoholgebruikers de alcohol meestal van de ouders, in 2011 is dit gedaald naar 28% (Verdurmen et al., 2011).

Ouders stellen weinig regels
Ouders blijken in beperkte mate regels op te stellen over alcoholgebruik. Zo heeft slechts 28% van de jongeren uit groep zeven en acht met hun ouders de afspraak om tot een bepaalde leeftijd geen alcohol te drinken. Van de scholieren op het voortgezet onderwijs heeft slechts 22% afspraken gemaakt (Monshouwer et al., 2008). Het is wel gebleken dat jongeren een veel soepelere beleving hebben ten aanzien van de regels over alcohol. De regels volgens ouders zijn een stuk strenger dan de regels volgens jongeren (Van der Vorst, 2007).

Jongeren drinken zowel tijdens als voor het uitgaan
Vier op de tien scholieren die alcohol drinken (43%) heeft de afgelopen maand wel eens ingedronken. Dit is iets hoger dan in 2007 (36%). Op 12-jarige leeftijd heeft elf procent van de alcoholgebruikers de afgelopen vier weken wel eens ingedronken; op 15-jarige leeftijd is dit gestegen tot 37% en op 17-18 jarige leeftijd geldt dit voor ruim de helft (52%). Indrinken gebeurt voornamelijk bij vrienden thuis (89%) of in het eigen huis (65%). Ook indrinken op straat of op een hangplek (45%) en in een hok, schuur of keet (35%0 komt regelmatig voor (Verdurmen et al., 2011).

(Pre)mixdranken en breezers zijn het populairst
Onder scholieren van het basisonderwijs zijn mixdranken (5% wekelijks) en breezers en andere premixen (3%) het meest populair. Onder scholieren uit het voortgezet onderwijs wordt bier het meest gedronken, gevolgd door breezers en mixdranken. Jongens drinken vooral bier (49% wekelijks), maar ook veel breezers en mixdranken (beide 14%). Meisjes drinken meestal wijn/champagne (21% wekelijks), gevolgd door breezers (18% wekelijks), mixdrankjes (15% wekelijks) en shooters (10% wekelijks). Ten opzichte van 2007 zijn wijn, shooters en sterke drank onder scholieren in het voortgezet onderwijs populairder geworden (Verdurmen et al., 2011).

Schoolniveau en etnische afkomst
Bij het vergelijken van verschillende schoolniveaus blijken er weinig verschillen te bestaan op het gebied van alcoholgebruik. Het aantal keren dat alcoholgebruikers in de afgelopen maand alcohol hebben gedronken verschilt niet tussen schoolniveaus. Wel is het gemiddeld aantal glazen dat in het weekend wordt gedronken hoger onder de scholieren op het VMBO-b (9,5 glazen) dan onder VWO leerlingen (6,6 glazen). Ook binge drinken komt op het VMBO-b vaker voor dan op de HAVO en het VWO (Verdurmen et al., 2011).

Er is een duidelijke samenhang tussen alcoholgebruik en etnische afkomst. Het percentage scholieren dat ooit in het leven heeft gedronken is het laagst onder scholieren van Marokkaanse afkomst, gevolgd door Turkse scholieren. Scholieren van Surinaamse, Antilliaanse/Arubaanse en overig westerse en niet-westerse afkomst verschillen niet van Nederlandse scholieren.

Ontwikkelingen in het alcoholgebruik door tieners
Het aantal scholieren op het VO dat ooit alcohol heeft gedronken is in 2011 gedaald ten opzichte van 2007, dit niveau is nu gelijk aan het niveau negentien jaar geleden. Deze daling blijkt alleen significant bij jongeren van 12 tot en met 15 jaar. Ook in groep 7 en 8 van de basisschool zien we tussen 2007 en 2011 een daling in het aantal jongeren dat ooit alcohol heeft gedronken (Verdurmen et al., 2011).

Vergeleken met 2003 is er sprake van een daling van het aantal jongeren dat de afgelopen maand alcohol heeft gedronken. Vergeleken met 2007 lijkt dit ook te zijn gedaald, maar deze daling is niet significant. Vergeleken bij 2007 is het alcoholgebruik in de afgelopen maand bij jongens gedaald in de leeftijd tot en met 15 jaar en bij meisjes in de leeftijd tot en met 14 jaar.

Het aantal scholieren dat ooit dronken is geweest, is tussen 2007 en 2011 stabiel gebleven onder zowel jongens als meisjes. Wel zien we een daling ten opzichte van 2003. Deze is echter alleen significant voor de totale groep en de meisjes. Ook dronkenschap in de afgelopen maand is stabiel gebleven in alle leeftijdsgroepen.

Van de jongeren die de afgelopen maand hebben gedronken, binge drinken in 2011 evenveel jongeren als in 2007.

Dit wijst er op dat de enorme media-aandacht, de preventiecampagnes richting ouders en de toegenomen lokale inzet hun vruchten beginnen af te werpen. Uit eerder onderzoek van de Radboud Universiteit Nijmegen is gebleken dat het duidelijk stellen van regels de beginleeftijd van alcoholgebruik kan terugdringen.
Echter, ondanks deze hoopgevende uitkomsten zijn we er nog lang niet. Nog steeds heeft gemiddeld ruim 40% van de 12-jarigen, 50% van de 13-jarigen en 65% van de 14-jarigen het afgelopen jaar alcohol gedronken! Er valt daarom nog veel winst te behalen op het terugdringen van de (begin)leeftijd waarop jongeren alcohol drinken.