Copy
      Alcohol Actueel nr 41

1 mei 2023

 
 

STAP is een onafhankelijk kennisinstituut dat zich inzet voor effectief alcoholbeleid en voor publieke bewustwording van de gezondheidsrisico's van alcohol.

Alcoholconsumptie afgelopen jaar met 4% gestegen

24 april 2023

De consumptie van pure alcohol per hoofd van de bevolking is in 2022 – vergeleken met 2021 – met 4% gestegen. Dat blijkt uit een doorrekening van (deels voorlopige) verkoop- en accijnscijfers van de Nederlandse Brouwers, de Organisation Internationale de la Vigne et du Vin en het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Uit de cijfers blijkt dat vooral de consumptie van alcohol in de vorm van bier in het jaar 2022 is toegenomen en wel met circa 12%. De consumptie van ‘gewone’ wijn was in dat jaar per hoofd min of meer stabiel, maar die van versterkte wijnen met een hoger alcoholgehalte, zoals bijvoorbeeld sherry, daalde. In totaal was de daling van de alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking in de vorm van wijn ruim 3%. De consumptie van alcohol in de vorm van gedistilleerde drank nam ietsje toe, maar de stijging is zeer beperkt (nog geen 1%).

Onderstaande grafiek geeft de ontwikkeling van de alcoholconsumptie per hoofd van de bevolking sinds 1960 weer in liters pure alcohol. De onderste 3 lijnen geven de liters pure alcohol aan die in de vorm van bier (geel), van wijn (rood) en van gedistilleerde drank (blauw) beschikbaar kwamen. Deze drie cijfers zijn ook opgeteld: dat is de bovenste lijn (groen). Die geeft dus de totale hoeveelheid pure alcohol die per hoofd van de bevolking in Nederland voor consumptie beschikbaar kwam. Niet meegerekend in al deze cijfers is de niet-geregistreerde drankverkoop.

Alcoholconsumptie afgelopen jaar met 4% gestegen

Bron: alcoholconsumptie-1960-2022-tabel---versie-24-april-2023_1.pdf (79,2 kB)

Grote rol alcohol in seksueel grensoverschrijdend gedrag in het studentenleven

22 april 2023

11% van de studentes wordt in haar studietijd verkracht, 30% aangerand. In de Volkskrant een artikel van 4 hele pagina’s over de rol die alcoholgebruik speelt in het seksueel geweld in het studentenleven.

Volgens Iva Bicanic van het Centrum Seksueel Geweld is alcohol een grote risicofactor voor het meemaken van seksueel geweld. Bij ten minste 22% van de mensen die zich direct na een verkrachting meldden bij het centrum was er sprake van drankgebruik, vertelt zij. Maar, voegt ze daaraan toe: “Slachtoffers die zelf gedronken hebben, melden zich uit schaamte veel minder vaak.”

De Universiteit Maastricht deed in 2021 onderzoek onder haar eigen populatie. Bijna 62% van de studenten die seksueel geweld had meegemaakt gaf aan dat de pleger alcohol had gebruikt. 68% had zelf alcohol genuttigd.

Er worden diverse redenen genoemd waarom alcohol zo’n grote rol speelt in het seksueel grensoverschrijdend gedrag in het studentenleven. Studenten drinken matelozer dan in voorgaande decennia, ook door allerlei drankspelletjes. Corpsleden drinken niet voor de gezelligheid maar om dronken te worden, heel erg dronken. Van invloed is ook de ongeschreven regel bij veel studentenverenigingen dat je seks hebt met degene die je gala-kaartje heeft betaald.


Bestuursleden van Veritas (Utrecht) met hun campagnemateriaal tegen seksueel overschrijdend gedrag; bron AD

Een probleem is dat het met drank op lastig is je grenzen aan te geven of die te checken. Dat komt volgens Ninette van Hasselt, hoofd van het Expertisecentrum Alcohol van het Trimbos doordat alcohol niet alleen ontremt maar ook de waarneming versmalt. Slachtoffers die zelf gedronken hebben schatten het gevaar minder goed in. Bovendien kampen degenen die zwaar onder invloed waren tijdens het seksueel geweld, later vaak met gaten in hun herinnering, wat niet alleen het doen van aangifte bemoeilijkt, maar ook de verwerking.

Waarom is alcoholgebruik in de preventie van seksueel geweld in het studentenleven nauwelijks een onderwerp? Een van de redenen is dat studentenverenigingen vaak afhankelijk zijn van de inkomsten van bierverkoop. Verenigingen krijgen enorme kortingen van brouwers. Volgens Van Hasselt zorgt een lage prijs (bier kost bij veel studentenverenigingen slechts één euro) voor meer alcoholgebruik.

Als het aan Amnesty International ligt wordt in de nieuwe wetgeving expliciet aangegeven dat als iemand bewusteloos is of door alcohol of drugs in een roes verkeert, sprake is van 'opzetverkrachting'. Anderen zien meer in het vergroten van de bewustwording van risicofactoren en het weerbaarder maken van studentes. Van Hasselt gelooft dat er meer nodig is. "Gedrag verandert vooral als je de omgeving verandert. Het ligt voor de hand om ook iets te doen aan de drinkcultuur."

Bron: volkskrant.nl.

WHO factsheet over no-lo dranken

15 april 2023

WHO factsheet over no-lo dranken De World Health Organization (WHO) heeft een factsheet uitgebracht over de groeiende markt van alcoholvrije en alcoholarme dranken (no-lo dranken).

Volgens de WHO is er nog steeds geen duidelijkheid over het effect van dranken met geen of weinig alcohol op populatieniveau en op de volksgezondheid.

Zo is er bezorgdheid of de no-lo dranken wel het alcoholgebruik en alcoholschade doen verminderen. Een mogelijk nadeel van deze dranken is dat er bij minderjarigen, zwangere vrouwen, geheelonthouders en mensen die willen stoppen met drinken, veel onduidelijkheid is over het werkelijke alcoholgehalte. De definities van no en lo verschillen immers per land. Ook is onbekend wat het effect is van het plaatsen van no-lo producten op of bij de winkelschappen met alcoholhoudende dranken, vooral als het gaat om hetzelfde merk. Dat kan ertoe leiden dat consumenten op subtiele wijze aangezet worden om op nieuwe gelegenheden te gaan drinken. Verder zijn er zorgen over het feit dat producenten nogal eens adverteren voor een no-lo product met dezelfde merknaam als een drank met een hoger alcoholgehalte, op momenten of plaatsen waarop alcoholmarketing verboden is. Dat wordt alibi-marketing genoemd.

Het is volgens de WHO nodig om de consumptie van no-lo dranken en de impact op het totale alcoholgebruik te monitoren om de gevolgen van het gebruik van deze dranken voor de volksgezondheid te begrijpen. Het alcoholgehalte van no-lo dranken moet worden geharmoniseerd en duidelijk geëtiketteerd. Verder moet de marketing van no-lo dranken worden gereguleerd om kinderen, zwangere vrouwen en mensen die willen stoppen met drinken te beschermen. Tot slot moeten beleidsmakers zich realiseren dat een accijns- en prijsbeleid dat gekoppeld is aan het alcoholgehalte van dranken, producenten ertoe kan brengen dranken op de markt te brengen met een lager alcoholgehalte. Consumenten worden zo aangemoedigd dranken met een lager alcoholgehalte te gaan consumeren.

Bron: who.int.

Tweede Kamer gaat extra vragen stellen over wetsvoorstel blurring

19 april 2023

Op 13 april heeft Thierry Aartsen (VVD) de bijna 3 jaar geleden gestelde vragen van diverse Tweede Kamerfracties op het Wetsvoorstel regulering mengformules van Erik Ziengs beantwoord. Aartsen heeft de verdediging van dit wetsvoorstel overgenomen van de uit de Kamer vertrokken Ziengs. Het initiatiefwetsvoorstel van Ziengs (uit juni 2018) strekt tot versoepeling van de regels voor verkoop en schenken van alcohol. Het staat combinaties van typen alcoholverstrekkende bedrijven (blurring) toe.

Het wetsvoorstel maakt het mogelijk dat horecaexploitanten en slijters aan de gemeente vragen of hun vergunning kan worden verruimd, zodat zij ook 'nevenactiviteiten' kunnen verrichten. Verder worden er twee nieuwe categorieën alcoholverstrekkers geïntroduceerd: het gemengd kleinhandelsbedrijf en het gemengd ambachtsbedrijf. Het gaat dan om winkeliers en dienstverleners die - ook met een gemeentelijke vergunning – als nevenactiviteit zwak-alcoholhoudende dranken mogen verkopen en schenken. Denk aan kleding- en boekenwinkels, kappers, barbiers, massagesalons, fietsherstellers, wasserettes, hakkenbars etc. Supermarkten kunnen dan proeverijen in de winkel organiseren of zelfs wijn- of bierproefbars inrichten.


blurring in een schoenwinkel

In het Coalitieakkoord 2021-2024 is het reguleren van blurring in winkelgebieden als een voornemen opgenomen. Ondertussen lijken echter 3 van de 4 Coalitiepartijen, te weten de ChristenUnie, het CDA en D66, hun twijfels te hebben over het toestaan van blurren met alcohol. Zij realiseren zich dat dit voorstel volledig haaks staat op de afspraken die gemaakt zijn in het kader van het Nationaal Preventieakkoord en die óók opgenomen zijn in het Coalitieakkoord.

In een procedureoverleg van de Commissie Volksgezondheid, Welzijn en Sport is inmiddels besloten dat de Tweede Kamerfracties voor de tweede maal in de gelegenheid worden gesteld om vragen te stellen aan VVD-Kamerlid Thierry Aartsen over zijn initiatiefwetsvoorstel Regulering Mengformules. Dit op verzoek van de ChristenUnie, mede namens D66 en Partij voor de Dieren. De PvdA en het CDA steunden het verzoek. ChristenUnie-fractievoorzitter Mirjam Bikker gaf aan dat zij een 2de schriftelijke ronde wil omdat zij nog veel vragen heeft over hoe streng wordt toegezien op alcoholmisbruik.

Bronnen: tweedekamer.nltweedekamer.nl en tweedekamer.nl.

Geen Holland Heineken House meer op Olympische Spelen

6 april 2023

Geen Holland Heineken House meer op Olympische SpelenHet Holland Heineken House verdwijnt. Sportkoepel NOC*NSF zal voor de komende Olympische Spelen zelf een huldigingslocatie voor de sporters organiseren.

De sportkoepel en Heineken waren in 2019 al overeengekomen dat de samenwerking tot een einde zou komen.

NOC*NSF gaat de nieuwe locatie samen met sponsoren en Sportcentrum Papendal uitbaten onder de vlag van TeamNL. Bij de Olympische Spelen in Parijs van volgend jaar zal het TeamNL Huis zijn intrede doen.

Het is mogelijk dat Heineken in dit project alsnog een rol krijgt, schrijft het FD. Maar de naam Holland Heineken House is verleden tijd.

Bron: nu.nl.

Gemeentelijk alcoholbeleid laat te wensen over

5 april 2023

Staatssecretaris Maarten van Ooijen heeft deze week het rapport van het ‘Onderzoek gemeentelijk preventie en handhavingsbeleid alcohol’ van bureau KWINK naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Uit het rapport blijkt dat maar liefst 70% van de gemeentelijke preventie- en handhavingsplannen alcohol is verlopen en slechts 93 gemeenten een actueel plan (27%) hebben.

Over het algemeen zijn de onderzochte plannen van goede kwaliteit. Zo bevatten bijna alle plannen de verplichte doelstellingen, zoals de acties die alcoholgebruik moeten voorkomen en de minimaal te behalen resultaten. Ook de aanvullende onderdelen uit het Modelplan van het Trimbos-instituut komen in 75% van de plannen terug.

Wat betreft de uitvoering zien de onderzoekers ruimte voor verbetering. Het eindrapport stelt dat ‘de plannen na het opstellen een (zeer) beperkte rol spelen bij de uitvoering van het alcoholbeleid.’ Het grootste obstakel voor de uitvoering is een gebrek aan capaciteit. Er is gemiddeld 2,5 FTE toezichtcapaciteit beschikbaar bij gemeenten. De gemiddelde gewenste toezichtcapaciteit is echter 3,6 FTE. Toezicht en handhaving komen hierdoor niet van de grond. Daarbij mist de urgentie en het politiek-bestuurlijk draagvlak. Alcoholgebruik onder volwassenen is genormaliseerd. Ook wordt het gesprek over alcohol gekenmerkt door tegenstrijdige belangen. Zo spelen er bijvoorbeeld gezondheidsbelangen maar ook economische belangen voor ondernemers en sportverenigingen.’

Het eindrapport komt ten slotte met enkele aanbevelingen voor staatssecretaris Van Ooijen (VWS), de VNG en gemeenten. Meer middelen zouden het toezicht en de handhaving van de Alcoholwet moeten versterken. Ook kunnen meer doelgroepen worden opgenomen in het lokale alcoholbeleid.

Bronnen: binnenlandsbestuur.nl en rijksoverheid.nl.


STEUNT U STAP?
STAP krijgt geen subsidie van de overheid. Daarom is STAP in haar werk bijna geheel afhankelijk van de opbrengst van diensten en van donaties en legaten. STAP is een ANBI instelling zodat u schenkingen van uw fiscaal inkomen kunt aftrekken. Een gift kunt u overmaken op giro NL 19 INGB 0000 291066 t.n.v. Stichting STAP te Utrecht.
Copyright © Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid STAP

Mail-adres: info@stap.nl

Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.

Email Marketing Powered by Mailchimp