Feiten over alcohol

Alcohol is een verslavende drug en brengt daarom flink wat risico's met zich mee. We maken een onderscheid in lange termijn risico's en korte termijn risico's. Op dit deel van de website worden de lange termijn risico's besproken.

• Hersenschade

Tieners die een aantal jaren overmatig alcohol gebruiken, hebben vaak als gevolg daarvan leer- en geheugenproblemen. Het deel van de hersenen dat belangrijk is voor leren en geheugen krimpt als gevolg van langdurig overmatig alcoholgebruik met als gevolg slechtere prestaties op school. Omdat de hersenen van tieners nog in ontwikkeling zijn, kan overmatig alcoholgebruik tot blijvende schade aan de hersenen leiden (Spear, 2002; Brown et al., 2000; Tapert & Brown, 1999; Tapert et al., 2001).

In het document "Het is toch niet normaal als je drinkt voor je zestiende? (NIGZ, Trimbos-instituut, 2006) legt Guus Smit (neurobioloog aan het VU Medisch Centrum Amsterdam) uit welke schade alcohol kan aanrichten aan de hersenen van tieners.

"Na de geboorte zijn de hersenen nog niet af. Ons brein bestaat uit zo'n honderd miljard zenuwcellen die tijdens de ontwikkeling naar elkaar toe groeien en contact maken. Normaal gesproken zijn alle gebieden van de hersenen pas op 24-jarige leeftijd in balans. De hersenen zijn ook in de puberteit nog volop in ontwikkeling en de rijping gebeurt van achteren naar voren. In het voorste gedeelte van de hersenen zetelt het vermogen om complexe beslissingen te nemen en de gevolgen daarvan te overzien. Dit hersengebied is pas als laatste aan de beurt. Pas aan het einde van de puberteit is dit gedeelte volledig ontwikkeld. Kinderen die rondom hun twaalfde jaar alcohol drinken en de ontwikkeling zo verstoren, lopen het risico last te krijgen bij het maken van complexe beslissingen en het plannen van werkzaamheden."

• Jong drinken: meer kans op verslaving

Als kinderen voor hun 15e beginnen met drinken, is de kans groter dat ze alcoholverslaafd raken op latere leeftijd. Van de jongeren die voor hun 13e beginnen met drinken, is 40% op een bepaald moment in hun leven alcoholverslaafd (Grant en Dawson, 1997). Uit recent onderzoek (Ellickson et al, 2003) blijkt dat jongeren die op hun 13e aangaven het jaar ervoor minstens drie keer een glas alcohol te hebben gedronken twee keer zo veel kans hebben op alcoholverslaving op 23-jarige leeftijd als niet-drinkers. Factoren die meespelen bij het op jonge leeftijd beginnen met drinken, zijn impulsiviteit, een sterke drang naar nieuwe ervaringen, erfelijke factoren en alcoholmisbruik door gezinsleden (Dawson, 2000; Rose, 1998; Kono et al, 1997; Virkkunen et al, 1997).

• Kinderen van verslaafde ouders: meer kans op verlaving

Kinderen van verslaafde ouders hebben meer kans op verslaving. Ze lopen extra risico om verslaafd te raken, als ze een lage respons hebben op alcoholgebruik. (Cotton, 1979; Windle, 1997). Dat houdt in dat je zonder duidelijk zichtbare effecten veel kunt drinken, waardoor je vaker overmatig alcohol gebruiken. Voor mensen met een lage respons op alcohol is overmatig alcoholgebruik echter even slecht als voor mensen die normaal op alcohol reageren.

• Meer kans op gebruik van tabak en drugs
  

Tieners die op hun 13e het afgelopen jaar minstens drie keer alcohol hadden gedronken, gebruikten op 13-jarige, 18-jarige en 23-jarige leeftijd veel vaker harddrugs en rookten vaker (Ellickson et al, 2003).

Naast risico's specifiek voor jongeren kan overmatig alcoholgebruik op de lange termijn onder meer de volgende gevolgen hebben:

• Andere lichamelijke klachten

• Schade aan organen als lever, maag en darmen
  
• Hartinfarcten
  
• Een bepaald type herseninfarcten
  
• Aantasting van het zenuwstelsel
  
• Bepaalde vormen van kanker

(Poppelier, et al, 2002; Van de Wiel, 1998)

• Brown, S.A. et al (2000). Neurocognitive functioning of adolescents: Effects of protracted alcohol use. In: Alcoholism: Clinical and Experimental Research 24, Vol. 2, pp. 164-171.
  
• Cotton, N.S. (1979). The familial incidence of alcoholism: A review. In: Journal of Studies on Alcohol , Nr. 40, pp. 89-116.
  
• Bovens, R., Planken, M., Risselada, A., Smit, G. & Verdurmen, J. (2006). Het is toch niet normaal als je drinkt voor je zestiende? Woerden: NIGZ.
  
• Dawson, D.A. (2000). The link between family history and early onset alcoholism: Earlier initiation of drinking or more rapid development of dependence? In: Journal of Studies on Alcoholism 61, Vol. 5, pp. 637-646.
  
• Ellickson, P.L. et al (2003). Ten-Year Prospective Study of Public Health Problems Associated with Early Drinking. In: Pediatrics. Vol. 111, No. 5, pp. 949-955.
  
• Grant, B.F. et al (1997). Age at Onset of Alcohol Use and its Association with DSM-IV Alcohol Abuse and Dependence: Results from the National Longitudinal Alcohol Epidemiologic Survey. In: Journal of Substance Abuse, Vol. 9, pp. 103-110.
  
• Kono, Y. et al (1997). Association between early-onset alcoholism and the dopamine D2 receptor gene. In: American Journal of Medical Genetics (Neuropsychiatric Genetics) 74, Vol. 2, pp. 179-182.
  
• Poppelier, A. et al (2002). Een inventarisatie van de lichamelijke gevolgen van sociaal geaccepteerd alcoholgebruik en bingedrinken. Rotterdam: IVO.
  
• Rose, R.J. (1998). A developmental behavior-genetic perspective on alcoholism risk. In: Alcohol Health & Research World 22, Vol. 2, pp. 131-143.
  
• Spear, L. (2002). Adolescent brain and the college drinker: Biological basis of propensity to use and misuse alcohol. In: Journal of Studies on Alcohol , Suppl. 14, pp. 71-81.
  
• Tapert, S.F. et al (2001). fMRI measurement of brain dysfunction in alcohol-dependent young women. In: Alcoholism: Clinical and Experimental Research 25, Vol. 2, pp. 236-245.
  
• Tapert, S.F., et al (1999) Neuropsychological correlates of adolescent substance abuse: Four-year outcomes. In: Journal of the International Neuropsychological Society 5, Vol. 6, pp. 481-493.
  
• Virkkunen, M. et al (1997). In early-onset alcoholism. In: Galanter, M., ed. Recent Developments in Alcoholism. Vol 13: Alcohol and Violence. New York: Plenum Press, pp. 173-189.
  
• Wiel, A. van de (1998). Somatische aspecten van alcoholgebruik. In: Handboek verslaving, pp. E3200 3-13.
  
• Windle, M. (1997). Concepts and Issues in COA research. In: Alcohol Health & Research World, Vol. 21, Nr. 3, pp. 185-191.