NL EN
Word donateur van STAP!

Reactie van STAP op de nieuwe voorstellen van de Drank en Horecawet

30 oktober 2008

Hier treft u de reactie van STAP op het voorstel tot wijziging van de Drank- en Horecatwet.

1. Evenementenbeleid
STAP constateert dat steeds meer gemeenten de mogelijkheden voor aanscherping van de Drank- en Horecawet verordeningen verkennen en toepassen. Daarbij wordt ook het evenementenbeleid onder de loep genomen waarbij een ontheffing steeds vaker uitsluitend wordt verleend onder concrete voorwaarden zoals een betere naleving van de leeftijdsgrenzen. Deze gemeenten willen effectief en creatief met ontheffingsmogelijkheden omgaan. Dit wijzigingsvoorstel gaat geheel tegen deze praktijk in waarbij juist kritischer naar ontheffingen gekeken wordt en het juist minder een kwestie is van een automatisme. Een onwenselijke ontwikkeling.
Ook is STAP tegen het intrekken tot de verplichting van een verklaring van Sociale Hygiëne voor de leider van het evenement. Ik vraag me af of de minister voldoende beseft hoe risicovol juist evenementen kunnen zijn wat betreft ongeoorloofde en moeilijk controleerbare verstrekking.

2. Paracommercie
STAP vindt het een goede zaak dat met de vaststelling van landelijke schenktijden in de paracommercie een serieuze poging wordt gedaan om de beschikbaarheid van alcohol in met name sportkantines voor jongeren onder de 16 te beperken.
STAP ondersteunt dan ook dit voorstel van harte maar er mag wat ons betreft nog een tandje bij.
De werkelijkheid is dat uit onderzoek bekend is dat jongeren onder de 16 jaar nog nauwelijks alcohol drinken in sportkantines. Het onverantwoorde voorbeeldgedrag van volwassenen die voor, tijdens en na wedstrijden soms grote hoeveelheden alcohol drinken is het kernprobleem. Volwassenen zenden daarmee de boodschap uit dat sport en alcohol onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.
STAP wil gemeenten nog eens op het hart drukken het alcoholgebruik in sportkantines alleen in of in directe nabijheid van de kantine mag plaatsvinden en niet langs de sportvelden. Een kantine is immers in dit opzicht een horecagelegenheid, waar alcohol wordt verstrekt voor gebruik ter plaatse. Aan de minister wil STAP vragen de gekozen beperkte schenktijden nog eens te bezien en deze bijvoorbeeld uitsluitend te beperken, wat de middag- en avonduren betreft tot de weekenden in combinatie met de belangrijkste wedstrijden.

Ter illustratie: onlangs zijn er in een kantine van een Brabantse amateur voetbalclub op zaterdagmiddag 53 fusten van 50 liter bier omgezet. Bavaria is tijdens de voetbalwedstrijd gebeld om extra fusten te leveren nadat ook de haastig aangerukte extra fusten van de bezoekende partij onvoldoende soelaas boden.


3. Barvrijwilligers.
STAP is blij met het voorstel de minimumleeftijd van de barvrijwilligers op te trekken naar 18 jaar. Wel dient o.i. gezegd te worden dat de instructie voor barvrijwilligers op dit moment te vrijblijvend is. Als een verenigingsbestuur de vrijwilligers een A-4 tje voorleest met de belangrijke wettelijke bepalingen voldoe je feitelijk al aan de wettelijke voorschriften. STAP pleit voor de ontwikkeling van een landelijk cursusmodel voor barvrijwilligers die qua status vergelijkbaar dient te zijn met de Verklaring Sociale Hygiëne.

4. Sluitingstijden koppelen aan leeftijden
STAP vindt het een goede zaak dat de overheid haar bijdrage wil leveren om nachtelijk bezoek van jongeren onder de 16 of 18 jaar aan uitgaansgelegenheden te ontmoedigen. STAP is voorstander van het integraal invoeren van een avondhoreca en een nachthoreca waar de voorgestelde koppeling tussen leeftijden en sluitingstijden het meest helder en effectief naar voren komt. De gemeente kan de onderneming de keuze voorleggen welk karakter (avond of nacht) c.q. welke functie of doelgroep zij verkiest.
Een avondhoreca is bedoeld voor toegang voor jongeren vanaf idealiter 16 jaar waarbij de sluitingstijd wordt bepaald op bijvoorbeeld 01.00 of 02.00 uur. Een nachthoreca is uitsluitend toegankelijk voor jongeren vanaf 18 jaar en kent latere sluitingstijden afhankelijk van de functie van de voorziening en van het lokale horecabeleid.

STAP is geen voorstander van een regeling waarbij jongeren tot 18 jaar op een bepaald tijdstip een horecagelegenheid moeten verlaten terwijl jongeren die ouder zijn mogen blijven. Een dergelijke regeling is moeilijk uitvoerbaar en moeilijk handhaafbaar.

5. Het tegengaan van prijsacties in de horeca en de supermarkt
De hoeveelheid alcohol die wordt gedronken is in het algemeen sterk afhankelijk van de prijs. Is alcohol goedkoper dan wordt er meer gedronken, is alcohol duurder dan wordt er minder gedronken. Prijsacties van de verstrekker zijn voornamelijk op dat principe gebaseerd. Het tegengaan van prijsacties is dan ook een maatregel die als effectief kan worden beschouwd voor zowel te jonge drinkers als voor onmatige oudere drinkers. Daarom juicht STAP het toe dat zowel de horeca als de detailhandel niet meer ongeremd kan stunten met prijsacties en happy hours. Uit recent onderzoek van STAP blijkt dat vooral voor bier prijskortingen van gemiddeld 25 % aan de orde van de dag zijn en dat in de horeca happy hours nog steeds veelvuldig voorkomen.
STAP zal op latere termijn aan de Minister een concrete suggestie doen welke grenswaarden voor kortingen in prijs en tijd volgens haar effectief kunnen zijn. De voorgestelde kortingen en termijnen zijn arbitrair en dienen regelmatig te worden geëvalueerd omdat het bedrijfsleven een grote creativiteit aan de dag legt om dit soort regels te omzeilen.

6. Toezicht Drank en Horecawet
Goede handhaving van de regelgeving is van essentieel belang voor de effectiviteit van het alcoholbeleid. Op dit moment schiet zowel de naleving van de Drank en Horecawet als de handhaving ernstig te kort. Alle goede bedoelingen en voornemens ten spijt is het verkrijgen van alcohol door jongeren onder de 16 nog steeds een koud kunstje.
De slechte handhaving is niet alleen een gevolg van het feit dat de VWA op dit moment onderbemand is of omdat de tabaksinspecties veel aandacht vragen. Effectieve handhaving van de Drank- en Horecawet is niet eenvoudig, vraagt veel deskundigheid en kan helaas nog geen gebruik maken van de meeste doeltreffende methode, namelijk het inzetten van mystery-shoppers.

De minister kiest er voor om de handhaving zo goed als volledig door te schuiven naar de gemeente terwijl 15 gemeenten nu juist aan het uitproberen zijn of zij die handhavende taak wel aankunnen. Wij weten uit diverse gesprekken met vertegenwoordigers uit deze pilot-gemeenten dat er veel haken en ogen kleven aan gemeentelijk toezicht. Zo worden toezichthouders worden soms zeer gemakkelijk herkend waardoor de effectiviteit bijna nihil is. Ook schort het aan de status van de toezichthouders die met alle respect soms op de ene dag moeten fungeren als parkeerwachter en op de andere dag als controleur van de Drank- en Horecawet.
STAP pleit ervoor dat het bestuurlijke toezicht (controle op vergunningen etc) een gemeentelijke taak wordt, dat het strafrechtelijke toezicht tenminste vooralsnog hangende de resultaten van de pilot, bij de VWA blijft en dat de VWA, zoals ook wordt bepleit, nadrukkelijk de taak behoudt voor de kwaliteitsbewaking en kwaliteitsontwikkeling van de toezichtfunctie.

Ook pleit STAP ervoor dat ook de politie een wettelijke controlerende functie krijgt m.b.t. de naleving van de Drank en Horecawet omdat uit praktijkervaring is gebleken dat samenwerking tussen VWA en politie uitstekend kan werken.

De mening van STAP is dat de minister veel te hard van stapel loopt bij de overdracht van de toezichtfunctie naar de gemeenten en het zelfde geldt voor de voorgestelde wijziging van het interbestuurlijke toezicht overeenkomstig het advies van de commissie Oosting. Dat is, gegeven de huidige kennis en omstandigheden onverantwoord mede gelet op de bijzonder slechte naleving van met name de leeftijdsgrenzen en de gebleken onwil van het bedrijfsleven om de naleving op een behoorlijk peil te brengen.

7. Sanctiebeleid winkeliers.
De Drank- en Horecawet zou eigenlijk een nieuwe naam moeten krijgen namelijk Drank, Horeca en Supermarkten wet. Supermarkten spelen een steeds belangrijkere rol m.b.t. de verstrekking van alcohol. De toegang is laagdrempelig, het assortiment alcoholhoudende dranken is zeer groot, de naleving van de regels is onder de maat en de specifieke deskundigheid van de verstrekkers is nihil.
Keetjongeren halen hun goedkope bier uit de supermarkt, de aantrekkelijkheid van premixdrankjes wordt zichtbaar voor jong en oud in de supermarkt, zoete dranken van 14,9 % zijn aantrekkelijke zelfmixers voor jonge klanten en zoals reeds gesteld gelden de regelmatige prijsacties voor alcohol als lokaas voor klanten. En bovendien geldt nog steeds dat de supermarkt geen vergunning nodig heeft en de leidinggevenden en verstrekker van alcohol geen Verklaring Sociale Hygiëne.
Daar waar gemeenten hun best doen om een eigen effectief alcoholbeleid te ontwikkelen moeten ze vaak machteloos toezien dat de grootste drankleverancier, de supermarkt, ongestoord haar gang kan gaan.

Wat stelt het kabinet daar nu tegenover?
In de eerste plaats worden er extra sancties vastgelegd in de wet voor winkeliers die
voor de derde maal binnen een jaar het verbod op verkoop aan jongeren onder de 16 jaar. Dat is winst! Iedere controleur weet dat het drie keer in een jaar betrappen op een overtreding bij één locatie erg vaak is gegeven de frequentie van de inspecties en de moeilijkheid om heterdaadjes vast te stellen. Van het voorgestelde sanctiemechanisme gaat o.i. dan ook niet voldoende dreiging uit. STAP pleit ervoor om na twee overtredingen binnen een jaar al extra sancties, naast de boete, op te leggen. Bij drie keer wordt deze sanctie zwaarder.

Overigens adviseert STAP het CBL om haar leden aan te moedigen de druk op het vaststellen van de leeftijd van jonge klanten bij de vaak jeugdige caissières weg te nemen en het cameragestuurde controlesysteem van de Holland Exploitatie Maatschappij (BEM) in te voeren. Daarmee kan het gesteggel over de slechte naleving zo goed als worden weggenomen.

8. Strafbaarstelling jongeren.
STAP is geen onvoorwaardelijke voorstander van strafbaarstelling van jongeren onder de 16 die in het openbaar drinken of die alcohol bij zich hebben. Zolang de naleving van de leeftijdsgrenzen bij de verstrekking van alcohol zo slecht worden nageleefd als thans het geval is zijn er meer eenvoudige en naar verwachting doeltreffender maatregelen noodzakelijk om te voorkomen dat jongeren onder de 16 over alcohol kunnen beschikken. In een situatie waarin het zo goed als onmogelijk is geworden voor jongeren onder de 16, en wat ons betreft wordt dat in de nabije toekomst onder de18 jaar kan alsnog bezien worden dat aanvullende maatregelen als deze noodzakelijk zijn.

STAP vindt de aanpak van het alcoholprobleem onder jongeren in de eerste plaats een verantwoordelijkheid voor volwassenen: producenten, verstrekkers, handhavers en ouders. STAP kan zich overigens helemaal vinden in de argumentatie van de minister om de aankoop van alcohol door jongeren onder de 16 jaar niet strafbaar te stellen.

9. Experimenteerartikel.
Dit wijzigingsvoorstel bepaalt dat een aantal gemeenten de mogelijkheid krijgt om de leeftijdsgrens voor de verstrekking van zwakalcoholhoudende drank te verhogen van 16 naar 18 jaar. Er kan twee jaar mee worden geëxperimenteerd. STAP is hiervan geen voorstander. Uit tal van wetenschappelijke studies blijkt dat een wettelijke grens van 18 jaar voor zowel zwakalcoholhoudende als sterke dranken effectief is. Waarom dan nog geëxperimenteerd met deze optie? Vanuit wetenschappelijk oogpunt is het zeer twijfelachtig dat het effect van een dergelijke maatregel, ingevoerd binnen enkele gemeenten, objectief en eenduidig kan worden vastgesteld. Met de instelling van een grens van 18 jaar wordt de verkrijgbaarheid van alcohol voor jongeren drastisch ingeperkt. Bovendien is er behoorlijk draagvlak voor deze maatregel, zowel in de bevolking als onder deskundigen. STAP vindt het dan ook bijzonder teleurstellend dat de overheid op dit belangrijke onderdeel niet doorpakt.

Een voorlopig compromis zou kunnen zijn om alle gemeenten die de 18 grens willen invoeren daarvoor in de gelegenheid te stellen. Een aantal gemeenten staat te trappelen zoals u weet en één daarvan is de gemeente Den Haag die daarmee een belangrijk signaal afgeeft aan de politici en ambtenaren die hier werkzaam zijn.

10. Versoepeling regelgeving leeftijdsaanduiding.
STAP pleit ervoor dat de leeftijdsaanduiding wordt aangebracht op de plaatsen waar de verkoophandeling plaatsvindt. In de supermarkt is dat de kassa en bij horeca kunnen dat meerdere plaatsen zijn. In ieder geval is het o.i. niet effectief als de leeftijdsaanduiding bij de supermarkt bij de ingang wordt aangebracht. Dat ziet niemand. Als de sticker bij de kassa blijft kan bovendien de caissière wijzen op de leeftijdssticker ter rechtvaardiging van een weigering alcohol te verkopen aan jongeren onder de 16 jaar.

11. Introductie definitie van reclame
STAP vindt het belangrijk en niet meer dan vanzelfsprekend dat de definitie van alcoholreclame wordt verruimd. Uit de monitoring van alcoholreclame blijkt dat de diversiteit van de marketingmethoden toeneemt. Producenten gaan met de tijd mee, bedenken nieuwe methoden om hun doelgroep te bereiken, bovendien bereiken deze nieuwe methoden vaak vooral de jongere consumenten. Deze nieuwe methoden zoals internet, buzz marketing, virale marketing, nieuwe vormen van sponsoring, SMS etc zijn bovendien bijzonder lastig te traceren. Er mag wat STAP betreft dan ook geen enkele onduidelijkheid blijven bestaan over wat wel reclame is en wat niet en de huidige definitie is daartoe ontoereikend. STAP vraagt daarbij aan de Stichting Reclame Code om de nieuwe definitie op te nemen in de Reclamecode voor Alcoholhoudende Dranken.

Nieuw voorgestelde definitie:
Elke handeling in de economische sfeer met als doel de verkoop van alcoholhoudende drank te bevorderen en elke vorm van commerciële mededeling die het bekendheid geven aan of het aanprijzen van een alcoholhoudende drank tot doel dan wel rechtstreeks of onrechtstreeks tot gevolg heeft met inbegrip van handelingen en mededelingen waarmee, zonder een alcoholhoudende drank rechtstreeks te noemen, wordt getracht de wetgeving te omzeilen door gebruik te maken van een naam, symbool of enig ander onderscheidend teken van een alcoholhoudende drank.

Laatste nieuws

THEMA'S

Lokaal beleid

Nationaal beleid

Europees beleid

Alcoholmarketing

Feiten en cijfers

Alcohol & Zwangerschap

Alcohol & Jongeren

AGENDA

CONTACT

Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid (STAP)
Postbus 9769
3506 GT Utrecht
T: +31 (0)30-6565041
F: +31 (0)30-6565043
E: info@stap.nl